Từ năm 2000, thực hiện chủ trương xã hội hoá giáo dục của Chính phủ, Quảng Ninh đã hình thành trường THPT ngoài công lập. Đến nay, loại hình này đã phát triển thành hệ thống với 21 trường ở hầu hết các địa phương trong tỉnh.
Nếu tính hệ thống các trường ngoài công lập ở tất cả các cấp học từ mầm non, tiểu học, THCS, THPT trên địa bàn tỉnh hiện có tới gần 40 trường; trong đó, 21 trường cấp THPT. Nhìn chung, quá trình phát triển của hầu hết các trường ngoài công lập này đều vấp phải rất nhiều khó khăn, tồn tại và thách thức như: Thiếu trang thiết bị dạy học; cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên thiếu tính ổn định; chất lượng giáo dục chưa cao… Nguyên nhân của những tồn tại trên là do các trường ngoài công lập mới thành lập, nhưng lại phải nhanh chóng khẳng định chất lượng và song hành hoạt động cùng với hệ thống các trường công lập đã có bề dày thành tích, được nhà nước đầu tư, có đội ngũ giáo viên lâu năm, nhiều kinh nghiệm… Không những vậy, các trường ngoài công lập còn phải lo cạnh tranh với các trường trong cùng hệ thống và các Trung tâm HN&GDTX khi mà các Trung tâm này có ưu thế là học phí thấp, số lượng môn học ít. Thêm vào đó, việc phát triển ồ ạt các trường ngoài công lập trong một thời gian ngắn cũng không tránh khỏi tình trạng nhiều nhà đầu tư yếu về năng lực tài chính, đó còn chưa kể, nhiều nhà đầu tư không có chuyên môn sư phạm, coi nặng vấn đề lợi nhuận, mải chạy theo số lượng học sinh mà ít chú ý đến chất lượng giáo dục… Điều này khiến cho hệ thống các trường THPT ngoài công lập không đủ lực để vươn lên cũng như không đủ sức cạnh tranh với các trường công lập. Hệ luỵ là không ít trường phải loay hoay, chật vật với vấn đề tuyển sinh đầu cấp; thậm chí, nhiều trường đã phải thay đổi chủ đầu tư...
Từ nhiều năm trước, tỉnh đã có cơ chế cho các trường ngoài công lập được tổ chức tuyển sinh, vừa là để tạo sự bình đẳng giữa 2 loại hình giáo dục công lập và ngoài công lập, vừa là tạo cơ hội cho các trường ngoài công lập nâng cao chất lượng tuyển sinh đầu vào, từ đó, nâng cao chất lượng giáo dục. Thế nhưng, chỉ có 1 - 2 trường mạnh dạn tổ chức thi tuyển. Còn lại các trường đều phải chờ khi trường công lập tuyển sinh đủ chỉ tiêu mới “vớt” lại số học sinh rớt của các trường công lập. Trong số những học sinh “rớt” lại ấy có không ít em là học sinh miền núi, biên giới, hải đảo hoặc hoàn cảnh gia đình khó khăn, đặc biệt khó khăn; cá biệt có những em phải vượt quãng đường hàng chục cây số để đến lớp. Nguy cơ học sinh bỏ học là không tránh khỏi. Để số học sinh này tiếp tục đến trường, nhiều trường ngoài công lập đã thực hiện chế độ miễn giảm học phí; tặng học bổng khuyến khích, động viên những học sinh có ý chí, nghị lực vươn lên trong học tập…
Thế nhưng, sự hỗ trợ của các trường đối với những học sinh này không thấm vào đâu. Trong “cái khó ló cái khôn”, một số trường ngoài công lập đã đề xuất tỉnh hỗ trợ để duy trì mô hình nội trú cho học sinh dân tộc, miền núi, vùng sâu, vùng xa đến học. Theo ông Nguyễn Văn Hạnh, Chủ tịch HĐQT Trường THPT Chu Văn An (TP Móng Cái), với mô hình này, các trường ngoài công lập sẽ xây dựng khu nội trú để tiếp nhận học sinh nghèo, học sinh dân tộc, miền núi, vùng xa, biên giới, hải đảo vào học. Những học sinh trong diện nội trú sẽ được hỗ trợ chỗ ăn, nghỉ và hàng tháng được tỉnh hỗ trợ khoản tiền chênh lệch học phí (so với học phí trong các trường công lập). Hiện nay, mô hình này đã được triển khai rất hiệu quả tại Trường THPT Lê Lợi (Đầm Hà) với trên 40 học sinh. Dự kiến, năm học 2013-2014, sẽ có thêm Trường THPT Chu Văn An thực hiện mô hình này với quy mô 70 học sinh. Ông Hạnh khẳng định: “Mô hình này rất có ý nghĩa với học sinh nghèo, miền núi vùng sâu, xa, biên giới hải đảo. Vì giúp các em một phần khó khăn để các em tiếp tục đi học”.
Cẩm Nang
