Theo ông Vũ Minh Hạnh, Phó Giám đốc Bệnh viện Bảo vệ sức khoẻ tâm thần (SKTT) Quảng Ninh: Hiện cả tỉnh có 188.064 người bị mắc các bệnh về tâm thần. Cả 186 xã, phường đều có bệnh nhân này do bệnh viện quản lý. Hàng năm, số bệnh nhân được điều trị nội trú trong bệnh viện là 5.000 lượt; đồng thời ngân sách tỉnh phải chi hàng tỷ đồng để hỗ trợ thuốc điều trị cho khoảng 3.000 bệnh nhân ngoại trú tại cộng đồng.
Các bệnh nhân này đa phần thuộc các hộ gia đình nghèo, hoàn cảnh khó khăn. Bên cạnh đó, cuộc sống hiện đại làm tăng các áp lực cho các cá nhân, gia đình, cộng với những vấn đề xã hội khác khiến gia tăng tình trạng bệnh nhân mắc các chứng tâm thần, như: Rối nhiễu tâm trí, căng thẳng thần kinh dẫn đến stress, trầm cảm... đã trở thành một vấn đề gây trở ngại rất lớn đến các chương trình nâng cao đời sống người dân, phát triển kinh tế - xã hội. Đây là một vấn đề lớn đang đặt ra cho công tác xã hội (CTXH) của tỉnh.
Trung tâm CTXH Quảng Ninh (Sở LĐ-TB&XH) mới đi vào hoạt động từ năm 2011, nhưng CTXH với người mắc các bệnh về tâm thần đã là một trong những chương trình quan tâm hàng đầu của đơn vị. Năm 2012, Trung tâm đã bảo vệ thành công đề tài “Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm giảm thiểu hội chứng rối nhiễu tâm trí ở trẻ em”, từ đó xây dựng mô hình trị liệu ngay tại Trung tâm với hệ thống phòng khám sàng lọc và trị liệu không dùng thuốc, nhưng mới chỉ hướng tới nhóm đối tượng trẻ rối nhiễu, cụ thể ở nhóm trẻ tự kỷ.
Với những kết quả bước đầu rất đáng mừng trong việc triển khai các mô hình thí điểm này, Trung tâm đã dự kiến mở rộng đối tượng mắc các hội chứng về tâm thần, cụ thể là các đối tượng bị trầm cảm. Nhưng khó khăn, hạn chế lớn nhất vấp phải hiện nay là về kỹ năng, kinh nghiệm trong sàng lọc, trị liệu, làm việc với đối tượng người mắc các chứng rối loạn tâm thần của đội ngũ cán bộ, nhân viên.
Được sự quan tâm của Cục Bảo trợ xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) trong việc kết nối các nguồn lực trong CTXH, ngày 8-7 vừa qua, Tổ chức phi Chính phủ FHI 360 đã có buổi làm việc với Sở LĐ-TB&XH Quảng Ninh với mục đích: Xây dựng mô hình cung cấp dịch vụ sức khoẻ tâm thần tại cộng đồng, thiết lập một mô hình chăm sóc hợp tác giữa Bộ Y tế và Bộ LĐ-TB&XH tại Quảng Ninh.
Tại buổi làm việc, bà Nguyễn Thị Tố Như, Phó Giám đốc chương trình can thiệp cho nhóm sử dụng ma tuý (FHI 360 tại Việt Nam) đã chia sẻ về mục đích của chương trình: Thiết lập một mô hình trên cơ sở kết hợp CTXH với chăm sóc, trị liệu SKTT với mục đích ngăn ngừa, giảm thiểu sự gia tăng bệnh nhân tâm thần. Mô hình này chủ yếu hướng tới can thiệp, trị liệu sớm cho các đối tượng rơi vào hội chứng trầm cảm. Bà Đặng Thị Thanh Thuỷ, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH Quảng Ninh khẳng định: Với cơ sở hạ tầng và đội ngũ nhân viên CTXH của tỉnh hiện nay, Quảng Ninh có thể tự tin khẳng định sẽ đáp ứng được nhu cầu của FHI 360 trong việc hợp tác xây dựng và duy trì mô hình nếu được sự hỗ trợ của FHI 360 về công tác đào tạo cán bộ về các công cụ kỹ thuật và đào tạo kỹ năng làm việc với người mắc các hội chứng rối loạn tâm thần. Giáo sư, bác sĩ tâm thần học Peter Banys, cố vấn cấp cao của FHI 360 đã chia sẻ về 3 mô hình chăm sóc SKTT của Tổ chức dự kiến thí điểm tại Việt Nam, về mô hình dự kiến đặt tại Quảng Ninh: “Mô hình này thể hiện tinh thần trách nhiệm hai chiều của cả hai đơn vị; yêu cầu ít nhất một tuần một lần các đối tượng vừa được tư vấn, trị liệu từ các nhân viên công tác xã hội, vừa được các bác sĩ chuyên khoa của Bệnh viện Bảo vệ SKTT đến khám và cấp thuốc cho các trường hợp cần phải dùng thuốc tại Trung tâm CTXH. Quảng Ninh là địa phương đầu tiên của Việt Nam thí điểm mô hình lồng ghép giữa chăm sóc SKTT với CTXH. Chúng tôi cam kết sẽ hỗ trợ đào tạo và cung cấp cho các bạn những thiết bị kỹ thuật cần thiết”.
Buổi làm việc đã mở ra một tín hiệu đáng mừng cho CTXH nói chung, CTXH với người mắc các chứng rối loạn tâm thần ở Quảng Ninh nói riêng. Từ đây cũng thể hiện hơn nữa tính năng động của CTXH trong việc tìm ra những mô hình, phương pháp mới trong việc xử lý các vấn đề nhức nhối của xã hội.
Đỗ Thị Hoa (Trung tâm CTXH tỉnh)
