Cùng với nhiều địa phương trong nước, từ năm 2013 Quảng Ninh triển khai mô hình đưa trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND huyện và cán bộ dân số xã trực thuộc trung tâm làm việc tại xã. Đến nay, sau gần 1 năm thực hiện, mô hình cho thấy những hiệu quả bước đầu khi đồng nhất một mô hình, một cấp quản lý ở tuyến huyện, xã.
Theo bà Nguyễn Thị Luyến, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh: Thời gian qua, công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, công tác này tại tuyến huyện, xã thời gian vừa qua hoạt động không đạt hiệu quả như mong muốn do sự chồng chéo. Vì vậy, để nâng cao chất lượng công tác DS-KHHGĐ từ cơ sở, ngành Dân số cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp; trong đó, việc thu hút, tăng cường sự vào cuộc của các cấp, chính quyền địa phương là một trong những yếu tố quan trọng.
Trước thực trạng này, tỉnh đã ban hành quyết định (số 2918, ngày 28-10-2013) về việc đưa trung tâm DS-KHHGĐ tuyến huyện, từ đơn vị sự nghiệp thuộc Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh về trực thuộc UBND huyện; đồng thời chuyển cán bộ chuyên trách dân số đang là viên chức của trạm y tế xã sang là viên chức của trung tâm DS-KHHGĐ làm việc tại UBND xã. Tính đến thời điểm hiện tại, 100% các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh đã tiến hành chuyển đổi theo mô hình này. Dù mới triển khai chưa đầy 1 năm, nhưng mô hình đã cho thấy những tín hiệu tích cực, như: Có được sự lãnh đạo, chỉ đạo và đầu tư của địa phương đối với công tác này ở tuyến huyện; có sự phân cấp rõ ràng hơn trong nhiệm vụ, hoạt động cụ thể; nhiều chế độ hỗ trợ, phụ cấp mới được địa phương thực hiện; tình hình DS-KHHGĐ trên địa bàn khu dân cư được thông tin kịp thời; công tác tuyên truyền, giáo dục về DS-KHHGĐ được đẩy mạnh… Các đơn vị bước đầu chuyển đổi mô hình hiệu quả là TX Quảng Yên, huyện Ba Chẽ, Hoành Bồ, Đông Triều…
Bà Nịnh Thị Bảo, Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Ba Chẽ cho biết: Từ năm 2008 trở lại đây, cơ cấu của ngành dân số tuyến huyện, xã được tổ chức theo mô hình: Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc Chi cục DS-KHHGĐ đặt tại huyện; còn cán bộ dân số xã vừa là viên chức của trạm y tế xã trực thuộc Trung tâm Y tế huyện, vừa chịu sự quản lý, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của Trung tâm DS-KHHGĐ huyện. Mô hình này có nhiều sự chỉ đạo chồng chéo, không có sự phân cấp rõ ràng trong hoạt động và nhiệm vụ cụ thể, nên gây ra không ít khó khăn, bất cập. Do không phải đơn vị sự nghiệp trực thuộc huyện, nên sự quan tâm, chỉ đạo và đầu tư, hỗ trợ kinh phí của cấp uỷ, chính quyền địa phương đối với hoạt động dân số không kịp thời; công tác phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể không được chặt chẽ, sát sao. Cán bộ dân số tuyến xã không được tham mưu, xin ý kiến trực tiếp mà phải thông qua trạm trưởng trạm y tế, nên công việc thường bị chậm trễ, kém hiệu quả. Tuy nhiên, từ khi chuyển đổi mô hình, mọi vướng mắc và bất cập nêu trên dần được tháo gỡ. Huyện đã xây dựng và ban hành nhiều kế hoạch chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể công tác phối hợp liên ngành giữa Trung tâm DS-KHHGĐ và các ban, ngành, đoàn thể nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến về chính sách dân số cho người dân trên địa bàn huyện. Huyện cũng có quyết định giao bổ sung ngân sách gần 300 triệu đồng cho Trung tâm DS-KHHGĐ huyện để hỗ trợ tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, cộng tác viên dân số; mua sắm thêm trang thiết bị cho cán bộ dân số làm việc tại xã; chi trả chế độ vùng đặc biệt khó khăn cho cán bộ dân số và phụ cấp cộng tác viên.
Chị Vũ Thị Ánh, cán bộ chuyên trách dân số xã Lương Mông (huyện Ba Chẽ) thì khẳng định: Từ khi chuyển về làm việc trực tiếp tại xã, chúng tôi có nhiều thuận lợi hơn trong việc thực hiện công tác dân số ở địa phương. Vì có thể báo cáo trực tiếp với lãnh đạo xã, nhờ đó các vấn đề về dân số xảy ra trên địa bàn được giải quyết nhanh, gọn. Cán bộ dân số được làm việc trực tiếp tại xã có điều kiện nắm vững tình hình của địa phương, từ đó có thể tham mưu giúp huyện những giải pháp hiệu quả và khả thi hơn.
Hoàng Anh
