Sau nhiều năm tìm tòi và nghiên cứu, người dân xã Việt Dân (huyện Đông Triều) đã tìm ra phương pháp thụ phấn cho hoa nhằm đảm bảo sản lượng, nâng cao hiệu quả, năng suất cho mùa vụ; cây na cho quả to, tròn, đẹp với vị ngọt đậm, thơm mát. Chính vì thế, na dai Việt Dân ngày càng khẳng định được thương hiệu của mình, được các thương lái ngoại tỉnh về tận nơi thu mua...
Đổi thay từ na dai
Đến Việt Dân thời gian này, chúng tôi mới cảm nhận được hết không khí rộn ràng, nhộn nhịp của một vùng quê trong “vụ mùa vui”. Nói vậy là bởi vụ na dai năm nay được mùa, sản lượng quả tăng hơn nhiều lần so với mọi năm. Đến thôn Tân Thành - một trong những “vựa” na chính của Việt Dân nói riêng, của huyện Đông Triều nói chung, trên con đường chính từ UBND xã vào đến thôn, từng đoàn ô tô rồi xe máy nối đuôi nhau ra vào các vườn na hết sức nhộn nhịp. Anh cán bộ xã đi cùng tôi bảo: “Vì đợt này na chín rộ nên thương lái vào thu mua đông vui thế này đấy. Vụ năm nay được mùa, đầu ra ổn định nên bà con phấn khởi lắm. Cũng nhờ cây na này mà người dân ở đây khấm khá lên trông thấy”.
Cách đây gần chục năm, thôn Tân Thành là thôn có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất nhì của xã. Con đường đất vào xã còn gập ghềnh, đi lại hết sức khó khăn. Người dân trong thôn chỉ sống dựa vào cây khoai, cây sắn, rồi chuyển sang cây vải thiều. Tuy nhiên, cái nghèo vẫn “quấn” lấy bà con ở nơi đây khi hết vụ vải này đến vụ vải khác đều thất bại. Chỉ đến khi chuyển sang trồng cây na dai thì cuộc sống của họ mới thực sự đổi thay. Giờ đây, không chỉ con đường đất xưa kia “biến” thành con đường bê tông bằng phẳng, sạch sẽ mà ngay cả nhà cửa trong thôn cũng được thay thế bằng những ngôi nhà cao tầng khang trang, sang trọng. Đến thăm gia đình ông Nguyễn Xuân Long (Đội 10, thôn Tân Thành, xã Việt Dân), chúng tôi không khỏi ngạc nhiên trước cơ ngơi mà vợ chồng ông Long gây dựng được sau hơn chục năm theo nghề trồng na dai. Năm 1995, gia đình ông chuyển lên thôn Tân Thành theo chương trình phát triển mô hình kinh tế trang trại vườn đồi của xã. Ông cho biết, những ngày đầu mới lên, nơi đây còn là một khu đất rừng trơ trọi, nghèo nàn nên trồng cây gì cũng chật vật. Mãi đến khi chuyển sang trồng cây na thì đời sống của những người dân ở đây mới ổn định dần lên. Ngay như gia đình ông Long cũng là một trong những hộ gia đình không chỉ là thoát nghèo mà còn vươn lên làm giàu từ cây na. Khu vườn na dai có diện tích hơn 1ha của ông cho sản lượng bình quân mỗi năm trên 20 tấn với tổng doanh thu từ 300-400 triệu đồng/vụ…
Thị trường ngoại tỉnh đón nhận na dai Việt Dân
Hiện, trên địa bàn xã Việt Dân có khoảng hơn 200ha trồng cây na dai, chủ yếu tập trung ở các thôn như Tân Thành, Đông Khê Thượng, Phúc Thịnh, Cửa Phúc, Đồng Ý... nhưng nhiều nhất vẫn là ở thôn Tân Thành và Khê Thượng. Với đặc tính dễ trồng, giá cây giống rẻ, năng suất cao, chất lượng trái tốt lại được thị trường ưa chuộng, cây na dai đã trở thành cây trồng chủ lực giúp nông dân Việt Dân có thu nhập cao, đời sống ổn định. Sau nhiều năm nghiên cứu, tìm tòi, người dân nơi đây đã tìm ra phương thức thụ phấn cho hoa (hay còn gọi là quy trình “chấm na”). Nhờ vào kỹ thuật này, sản lượng và chất lượng na được cải thiện một cách đáng kể. Cây na cho quả to, tròn, đẹp và có vị ngọt lịm. Nhờ đó, từ nhiều năm nay, các tiểu thương từ các tỉnh thành khác trong nước như Hải Phòng, Hà Nội… đều đổ xô đến đây để nhập na dai mang đi tiêu thụ. Từ những tháng đầu năm, các thương lái ngoại tỉnh đã đến liên hệ và làm hợp đồng mua na dai trong vụ tới. Theo đó, những thương lái này sẽ mua nguyên cả vườn, thậm chí có người mua đến 3-4 vườn cùng một lúc. Chính vì thế, hầu như người dân trồng na ở Việt Dân đều yên tâm chăm sóc để có một vụ mùa bội thu, chứ không phải lo lắng đến khâu tiêu thụ. Hơn nữa, với chất lượng đảm bảo nên giá tiêu thụ ra thị trường của mặt hàng này cũng ngày càng cao. Vào những ngày đầu mùa, na dai thường có giá từ 40-50 ngàn đồng, nay vào chính vụ mới hạ xuống còn khoảng 15-17 ngàn đồng/kg…
Theo ông Đồng Duyên Thắng, Bí thư Đảng uỷ xã Việt Dân, cho biết, ước tính bình quân mỗi năm, sản lượng na của xã đạt từ 13-15 tấn/ha, cho doanh thu ước đạt từ 180-200 triệu đồng/ha. Ông Thắng khẳng định cây na trong tương lai vẫn là thế mạnh của địa phương. Chính vì thế, để giữ vững được thương hiệu na dai và đảm bảo quy trình trồng na sạch - na an toàn, xã đang tập trung xây dựng thương hiệu tập thể na Đông Triều. Đến đầu 2013, xã Việt Dân sẽ bắt đầu trồng thí điểm na dai theo quy trình VietGap trên diện tích 20ha…
Mộc Hương
