Từ lâu, nấm linh chi đã được coi là một trong những loại thảo dược quý. Ở Ba Chẽ, mô hình trồng nấm linh chi đã trở thành hướng phát triển kinh tế mới.
Từ chủ trương đưa các giống cây lâm sản có giá trị kinh tế cao vào trồng thử nghiệm, Trạm khuyến nông huyện Ba Chẽ đã xây dựng và nghiên cứu trồng thử nghiệm cây nấm linh chi với 6.000 bịch nấm, tương đương 12 tấn gỗ nguyên liệu. Qua bước đầu trồng khảo nghiệm cho thấy, nấm linh chi là loại lâm sản dược liệu quý có khả năng sinh trưởng, phát triển khá phù hợp với điều kiện tự nhiên của huyện Ba Chẽ. Chính vì thế, từ chỗ chỉ có một đến vài hộ trồng nấm linh chi theo hình thức tự phát, đến nay, mô hình này đã được nhân rộng. Sau khi được hướng dẫn đầy đủ về kỹ thuật, nắm bắt được quy trình sản xuất, năng suất và sản lượng nấm linh chi của các hộ gia đình thu hoạch được đã tăng lên một cách đáng kể. Nhiều hộ gia đình không chỉ thoát nghèo mà còn vươn lên làm giàu từ nấm linh chi.
Đến thăm mô hình trồng nấm của gia đình ông Bùi Văn Bình (thôn Làng Mô, xã Đồn Đạc, huyện Ba Chẽ), khu vực trồng nấm trong khoảng sân nhỏ trước nhà ông Bình chi chít cây nấm linh chi trông như rừng nấm thu nhỏ. Vốn là mô hình mới, lại là người đầu tiên trồng nên ban đầu ông Bình chỉ đầu tư gần chục triệu để trồng thử với 1 tấn nguyên liệu. Sau ba tháng chăm sóc, nuôi dưỡng, lứa thu hoạch đầu tiên của gia đình ông được xem như thắng lợi khi thu về gần 20 triệu đồng. Ông Bình chia sẻ: “Từ khi bắt đầu cấy giống cho đến khi thu hoạch lần đầu là mất ba tháng, nhưng lần thứ hai trở đi thì chỉ một tháng. Do đó, mỗi một bịch nấm cấy giống sẽ cho từ 4 đến 6 lần thu hoạch. Và mỗi một tấn nguyên liệu sẽ thu hoạch được từ 30-35kg nấm khô. Với loại to có đường kính từ 5cm trở lên sẽ có giá là 500.000 đồng, loại từ 3-5cm thì 450.000 đồng, loại từ 2-3 thì chỉ 350.000 đồng”.
Đối với nghề trồng nấm, thời tiết chính là yếu tố quyết định đến hiệu quả, năng suất, chất lượng của cả vụ nấm. Nấm linh chi ở điều kiện thời tiết mát mẻ sẽ phát triển nhanh, còn thời tiết nắng nóng sẽ phát triển chậm và dễ bị hư hỏng. Chính vì thế, nhiệt độ trong khu vực trồng nấm luôn đảm bảo từ 22-28oC với độ ẩm đạt 85% để nấm phát triển tốt. Ông Bình cho biết thêm, một vài năm trước, sau khi thu hoạch, gia đình ông thường bán nhỏ lẻ và bán cho một số tiểu thương ở Tiên Yên. Do vậy, người trồng nấm thường bị động trong khâu tiêu thụ sản phẩm do chính mình làm ra. Tuy nhiên, những năm gần đây, mô hình nấm linh chi có nhiều dấu hiệu khởi sắc khi thị trường tiêu thụ đã dần ổn định. Ông nói: “Ngoài việc bán lẻ cho bà con trong địa phương và một số tiểu thương ở các huyện xung quanh, hiện nay đã có một số doanh nghiệp đặt vấn đề muốn tiêu thụ sản phẩm cho chúng tôi. Theo như bên doanh nghiệp yêu cầu thì mỗi năm chúng tôi sẽ phải sản xuất khoảng một tấn rưỡi nấm khô. Nếu như gia đình tôi nới rộng quy mô sản xuất thì cũng chưa chắc đã đáp ứng đủ được mức mà họ đưa ra”.
Cũng giống như trường hợp của gia đình ông Bình, một số hộ gia đình trồng nấm linh chi ở xã Thanh Sơn cũng cho biết, hiện nay nấm linh chi trong địa bàn xã tiêu thụ rất nhanh và mạnh. Chính vì “có bao nhiêu, thu mua bấy nhiêu” nên tính đến thời điểm hiện tại, sản lượng nấm linh chi sản xuất được vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường.
Trao đổi với chúng tôi, chị Phạm Thị Chính, cán bộ của Trạm khuyến nông huyện phấn khởi cho biết, thực trạng “cung” không đủ “cầu” của thị trường nấm linh chi trong toàn huyện là một tín hiệu đáng mừng. Chính vì thế, năm 2012, toàn huyện đã triển khai trồng khoảng 5.000-6.000 bịch nấm linh chi, tương đương với 12 tấn nguyên liệu. Bên cạnh đó, để hỗ trợ và khuyến khích người dân tham gia mở rộng mô hình, mỗi hộ gia đình sẽ được hỗ trợ 1 nồi hấp trị giá 25 triệu đồng và hỗ trợ lãi suất tiền vay ngân hàng.
Trong thời gian tới, huyện Ba Chẽ sẽ tập trung mở rộng quy mô của mô hình trồng nấm linh chi ở một số xã trên địa bàn huyện. Theo lộ trình đến năm 2015, cùng với thanh long, quế vỏ, nhựa thông, ba kích tím, măng mai và mía tím, nấm linh chi sẽ là một trong bảy sản phẩm được xây dựng thành thương hiệu của Ba Chẽ…
Mộc Hương
