Sau 2 năm triển khai thực hiện Chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản của tỉnh, đến nay đã có 21/21 dự án được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu. Như vậy, các sản vật, sản phẩm truyền thống từ rừng đến biển của tỉnh đã có thương hiệu riêng của mình và được thị trường trong và ngoài tỉnh chấp nhận, đánh giá cao. Đây cũng là một nội dung quan trọng trong các giải pháp thực hiện “tăng trưởng xanh” của tỉnh.
Từ những sản phẩm được cấp thương hiệu...
Đến xã Việt Dân (Đông Triều) những ngày cuối năm, trong cái rét ngọt của tiết trời chuẩn bị vào xuân, đưa chúng tôi đi thăm những vườn na chuẩn bị đơm hoa ra quả vụ mới, xen lẫn với những vườn cam chín đỏ mọng, anh Đồng Duyên Thắng, Bí thư Đảng uỷ xã phấn khởi cho biết: “Những năm gần đây, cây na dai đã thực sự đem lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần vào xoá đói giảm nghèo cho người dân ở địa phương. Nhiều hộ trong xã đã thoát nghèo và vươn lên làm giàu từ cây na với thu nhập đạt từ 200-300 triệu đồng/năm”.
Để khẳng định cho những gì đã chia sẻ, Bí thư Đồng Duyên Thắng đưa chúng tôi đến thăm ông Phạm Thanh Tịnh, thôn Cửa Phúc (xã Việt Dân), Tổ trưởng phụ trách sản xuất na dai sạch theo tiêu chuẩn VietGAP của xã, cũng là người đã có công rất lớn trong việc tìm tòi, nghiên cứu tìm ra cách thụ phấn cho hoa na. Ông Tịnh cho biết: Năm 1976, sau khi xuất ngũ trở về địa phương, nhận thấy việc trồng na dai của bà con trong xã chưa có kỹ thuật, tất cả đều phụ thuộc vào việc thụ phấn tự nhiên, nên tỷ lệ ra quả rất thấp, ông đã tự mua sách về nghiên cứu và tìm đến những địa phương có truyền thống trồng na để học hỏi kinh nghiệm. Sau nhiều lần thất bại, ông quyết tâm làm lại từ đầu, theo dõi, ghi chép cẩn thận để rút ra kinh nghiệm. Cuối cùng, ông đã thành công với việc thụ phấn cho na với tỷ lệ đậu quả đạt đến hơn 90%. Na trước đây hầu như chỉ thu hoạch được một vụ thì nay đã tăng lên 2-3 vụ/năm. Thu nhập của người trồng na dai từ chỗ đạt khoảng 20 triệu đồng/ha, sau khi áp dụng kỹ thuật thụ phấn mới đã cho thu nhập lên đến 200 triệu đồng/ha. Năm 2013, sản phẩm na dai sạch đã được Sở KH&CN trao chứng nhận Nhãn hiệu tập thể na dai Đông Triều.
Rời những vườn na tại xã Việt Dân, chúng tôi đến với vườn chè xanh ngút tầm mắt tại huyện Hải Hà, để gặp người phụ nữ đam mê với cây chè, đó là chị Hà Ngọc Quỳnh, Giám đốc Công ty TNHH Thuấn Quỳnh. Sau nhiều năm làm ăn buôn bán trong cả nước, năm 1998, chị quyết định trở về quê hương tại xã Quảng Chính, huyện Hải Hà đem theo giống chè Ngọc Thuý có nguồn gốc từ Đài Loan. Có giống chè mới, chị Quỳnh đã mạnh dạn trồng thử 1ha chè Ngọc Thuý và Bát Tiên, kết quả không ngờ là đất đai và khí hậu nơi đây tỏ ra rất phù hợp, cây chè phát triển tốt. Năm 2003, chị Quỳnh tiếp tục mở rộng diện tích trồng chè của gia đình lên hơn 10ha và tự tìm tòi, nghiên cứu cách ươm cây chè giống chất lượng cao. Năm 2004, chị Quỳnh thành lập Công ty TNHH Thuấn Quỳnh, đầu tư mua sắm trang thiết bị, xây dựng nhà xưởng chế biến chè với diện tích 2.000m2. Được biết, doanh thu của Công ty bình quân đạt 10 tỷ đồng/ năm, tạo việc làm cho 60 lao động với mức thu nhập ổn định 3 triệu đồng/ người/tháng.
Cùng với sản phẩm được cấp chứng nhận thương hiệu nói trên, phải kể đến rượu ba kích Quảng Ninh, sản phẩm do Công ty CP Xây dựng và Sản xuất Bia - Rượu - Nước giải khát Cẩm Phả tiên phong đầu tư cơ sở sản xuất và mở rộng thị trường. Hiện nay, Công ty sản xuất khoảng 60.000 lít rượu ba kích/năm, đã đưa vào tiêu thụ tại Siêu thị BigC Hạ Long và xuất bán tại nhiều tỉnh, thành phía Bắc như: Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương... Nhằm từng bước đưa nhãn hiệu rượu ba kích Quảng Ninh tiếp tục vươn xa hơn, ông Trần Minh Thành, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Xây dựng và Sản xuất Bia - Rượu - Nước giải khát Cẩm Phả cho biết: “Việc Công ty được cấp và sử dụng nhãn hiệu chứng nhận rượu ba kích Quảng Ninh đầu tiên trong toàn tỉnh là niềm vui và tự hào của đơn vị. Có được nhãn hiệu đạt chuẩn, sản phẩm của Công ty sẽ đứng vững và từng bước khẳng định vị thế của mình, cũng như tạo sự yên tâm, tin cậy đối với người tiêu dùng. Thời gian tới, Công ty sẽ từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm bằng việc đầu tư thiết bị, dây chuyền sản xuất hiện đại, kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu nhập nguyên liệu. Đồng thời, Công ty sẽ tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường vào các tỉnh phía Nam, nhất là tại TP Hồ Chí Minh”.
Đến nay, nhiều người dân trong tỉnh, nhất là du khách thập phương mỗi lần đến với Hạ Long đều muốn được một lần thưởng thức món chả mực Hạ Long. Hiện nay, các cơ quan chức năng đã cấp phép cho 7 cơ sở đủ điều kiện và tiêu chuẩn sản xuất chả mực mang thương hiệu chả mực Hạ Long. Sản phẩm này giờ không chỉ là món ăn đặc sản mà còn trở thành quà biếu đối với du khách mỗi khi đi xa, về gần. Khi sản phẩm được cấp chứng nhận nhãn hiệu thì càng trở nên nổi tiếng và được người tiêu dùng ưa chuộng hơn. Đến nay, chả mực Hạ Long không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn được mở rộng mạng lưới phân phối với những đại lý độc quyền tại các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng...
...đến xây dựng và quảng bá thương hiệu
Với việc triển khai Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP) từ cấp tỉnh đến cấp huyện và cấp xã, tỉnh kỳ vọng chương trình này sẽ trở thành một trong những nội dung trọng tâm, mở ra hướng phát triển mới trong sản xuất nông nghiệp, mang lại hiệu quả thiết thực và bền vững cho chương trình xây dựng NTM.
Theo Chương trình OCOP, đến năm 2016, toàn tỉnh dự kiến phát triển từ 40 đến 60 sản phẩm truyền thống đặc sắc tại cộng đồng dân cư, theo hướng thương mại hoá có quy mô trung bình và lớn, từ đó hình thành các tổ chức kinh tế dựa vào cộng đồng và tái cơ cấu để phát triển, thương mại hoá các sản phẩm truyền thống. Đến nay, toàn tỉnh đã có 30 đơn vị đăng ký tham gia chương trình với 65 sản phẩm. Qua rà soát, sàng lọc đã lựa chọn được 34 sản phẩm phân loại thành sáu nhóm gồm: Thực phẩm - ẩm thực, đồ uống, thảo dược, trang trí nội thất - lưu niệm, dịch vụ, vải và may mặc. Một số sản phẩm đã được người tiêu dùng cũng như thị trường đánh giá cao, tiêu thụ nhanh, giá bán cao và ổn định.
Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp, cá nhân đã đăng ký đều tích cực triển khai sản xuất, chủ động phối hợp các ngành chức năng, đơn vị tư vấn, xây dựng nhãn hiệu, thiết kế bao bì sản phẩm, website theo hướng hiện đại. Đặc biệt, 21/21 dự án xây dựng thương hiệu mà tỉnh đang thực hiện gồm: 5 nhãn hiệu tập thể, 13 nhãn hiệu chứng nhận và 3 chỉ dẫn địa lý đến nay đều đã được cấp văn bằng bảo hộ của Cục Sở hữu trí tuệ, đồng thời xây dựng lô-gô, bộ nhận diện sản phẩm và được phê duyệt. Trong đó, nhiều thương hiệu, sản phẩm đã được thị trường đón nhận tích cực và đã trở thành hàng hoá chủ lực giúp người nông dân nâng cao thu nhập như: Mực ống Cô Tô, rượu mơ Yên Tử, rau an toàn Quảng Yên, miến dong Bình Liêu, gà Tiên Yên, rượu ba kích Quảng Ninh, nếp cái hoa vàng Đông Triều, chè Hải Hà, trứng gà Tân An, na dai Đông Triều, vải chín sớm Phương Nam, thanh long Uông Bí, mai vàng Yên Tử, chả mực Hạ Long, tôm chân trắng Móng Cái, ngán Quảng Ninh, mía tím Quảng Ninh, ghẹ Trà Cổ, mắm Cái Rồng, tu hài Vân Đồn...
Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Trương Công Ngàn, Trưởng Ban Xây dựng nông thôn mới của tỉnh cho biết: Chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm nông nghiệp cũng như Chương trình OCOP là những nội dung quan trọng, góp phần vào quá trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh thành công. Ðể mở rộng và đầu tư có trọng điểm trong lĩnh vực này, tỉnh đang tập trung đầu tư cho sản xuất, tiếp tục xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp, tập trung nguồn lực về mọi mặt, quy hoạch các vùng sản xuất tập trung, theo hướng hàng hoá, tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp, trong đó ưu tiên xây dựng cơ chế hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp, cá nhân đầu tư vào lĩnh vực này.
Phạm Hoạch
