Những năm qua, công tác điều tra, rà soát hộ nghèo đã trở thành công cụ hữu hiệu để đánh giá kết quả, chất lượng giảm nghèo trên địa bàn tỉnh. Để nâng cao hơn nữa chất lượng giảm nghèo trong thời gian tới, công tác điều tra rà soát hộ nghèo đã được đổi mới thực hiện theo hướng tiếp cận đa chiều.
Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020. Theo đó, mức chuẩn quy định thu nhập bình quân đầu người/tháng của hộ nghèo được nâng lên 700.000 đồng trở xuống đối với khu vực nông thôn (chuẩn cũ là 400.000 đồng) và 900.000 đồng trở xuống với khu vực thành thị (chuẩn cũ là 500.000 đồng). Chuẩn hộ cận nghèo ở khu vực nông thôn là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ trên 700.000 đồng đến 1 triệu đồng, khu vực thành thị là từ trên 900.000 đồng đến 1,3 triệu đồng. Bên cạnh đó, việc xác định hộ nghèo còn được căn cứ trên cơ sở tiếp cận đa chiều, chấm điểm các tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của đối tượng, như: Y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin.
Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Minh Tứ, Trưởng Phòng Bảo trợ xã hội (Sở LĐ-TB&XH), cho hay: Với mức xác định chuẩn nghèo mới này, việc điều tra rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm nay được thực hiện theo hướng vừa nhằm xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo giai đoạn 2016-2020 (chuẩn mới) để làm cơ sở thực hiện các chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội giai đoạn 2016-2020; vừa xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo giai đoạn 2011-2015 (chuẩn cũ) để làm cơ sở đánh giá kết quả giảm nghèo năm 2015 và giai đoạn 2011-2015.
Để công tác rà soát hộ nghèo theo hướng mới được triển khai hiệu quả UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch tổng điều tra, rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2015 trên địa bàn tỉnh; phân công trách nhiệm cụ thể cho các sở, ban, ngành, thành viên BCĐ chương trình giảm nghèo của tỉnh và các huyện, thị xã, thành phố. Sở LĐ-TB&XH đã khẩn trương tổ chức tập huấn về quy trình điều tra cho cán bộ phòng LĐ-TB&XH và cán bộ cấp xã; in tài liệu hướng dẫn quy trình thực hiện điều tra, giao về cho các huyện, thị xã, thành phố để cấp phát cho giám sát viên, điều tra viên. Các địa phương trong tỉnh đang đẩy nhanh việc rà soát hộ nghèo, cận nghèo theo chuẩn mới.
Cùng đi với cán bộ xã Đồng Tâm (huyện Bình Liêu) chúng tôi tới thăm gia đình anh Tằng Phúc An, hộ cận nghèo thôn Phiêng Chiểng. Lúc này anh An đang bận rộn trát tường căn nhà gạch; chị vợ mới sinh con được 3 tháng, địu con sau lưng phụ việc cho chồng. Anh An chia sẻ: “Căn nhà vợ chồng tôi xây dựng năm ngoái, nhưng không còn tiền để trát tường, cứ để vậy mà ở. Mỗi lần mưa to, nước thấm ướt cả nhà. Đợt vừa rồi bán được lứa lợn, dành tiền mua xi măng về trát tường, ở cho yên tâm”. Vợ chồng anh An có 2 con nhỏ. Để thoát nghèo, gia đình đã vay hơn chục triệu đồng để đầu tư chuồng trại chăn nuôi lợn. Hiện đàn lợn của gia đình anh có trên 10 con. Qua bình xét năm 2013, gia đình anh được xét thoát nghèo, nhưng vẫn là hộ cận nghèo, cuộc sống còn nhiều khó khăn. Năm nay, xét theo chuẩn nghèo mới, sau khi rà soát, chấm điểm các tiêu chí, gia đình anh An được xét là hộ nghèo. Anh An tâm sự: “Thực sự chẳng ai mong muốn là hộ nghèo. Nhưng gia đình còn nhiều khó khăn quá, còn là hộ nghèo thì mình càng phải quyết phát triển kinh tế, vươn lên thoát nghèo...”. Cũng như gia đình anh An, với chuẩn nghèo mới, nhiều hộ gia đình ở mức cận nghèo ở xã trở thành hộ nghèo, làm tăng tỷ lệ hộ nghèo…
Về vấn đề này theo ông Phạm Minh Tứ: Chuẩn nghèo cũ được xác định dựa trên phương pháp tính toán chi phí cho các nhu cầu tối thiểu của con người. Tuy nhiên, việc áp dụng tiêu chí thu nhập để xác định đối tượng hộ nghèo, cận nghèo chưa phản ánh được đầy đủ các nhu cầu cơ bản cũng như thực trạng tiếp cận các dịch vụ xã hội. Bên cạnh đó, trong điều kiện chỉ số giá tiêu dùng hàng năm đều tăng, dẫn đến giá trị chuẩn nghèo không còn phù hợp, không đáp ứng được nhu cầu bảo đảm mức sống tối thiểu của người dân. Theo đó, khi tiếp cận đa chiều cùng với tiêu chí về thu nhập, các cấp chính quyền sẽ đánh giá các vấn đề giáo dục, dạy nghề còn yếu; y tế cũng đang còn yếu, cơ sở hạ tầng còn yếu… Từ đó, các cấp chính quyền sẽ đưa ra những giải pháp tăng cường đầu tư hơn nữa cho y tế, giáo dục đào tạo, cơ sở hạ tầng. Qua những biện pháp hỗ trợ sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các hộ nghèo có cơ hội tiếp cận các chính sách đầy đủ, từng bước nâng cao dân trí, điều kiện sống, giúp người nghèo có công ăn việc làm, tăng thu nhập, thoát nghèo bền vững. Mặt khác với mức chuẩn nghèo được nâng lên, kéo theo tỷ lệ hộ nghèo sẽ tăng theo. Theo tính toán sơ bộ, tỷ lệ hộ nghèo trong toàn tỉnh theo chuẩn mới có khả năng ở mức trên 10% (chuẩn cũ chỉ còn 1,55%), tương đương với gần 5.300 hộ nghèo.
Để công tác rà soát hộ nghèo được triển khai hiệu quả, tỉnh đã chỉ đạo việc bình xét hộ nghèo, hộ cận nghèo phải đảm bảo chính xác, khách quan, khoa học, công khai, dân chủ, có sự tham gia của các cấp, các ngành, hội đoàn thể và của cộng đồng người dân, nhằm xác định đúng đối tượng, không bị trùng lặp, sót, phản ánh đúng thực trạng đời sống của nhân dân. Kết thúc điều tra, rà soát, từng thôn, khu dân cư, xã, phường, thị trấn phải xác định được chính xác số hộ nghèo theo chuẩn mới.
Nguyễn Thanh[links()]
