Trong tiến trình để Quảng Ninh phát triển thành một tỉnh công nghiệp hiện đại, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quan trọng, đảm bảo cho sự phát triển bền vững. Theo đó, công tác đào tạo nghề được xác định là một trong những giải pháp tích cực để nâng cao chất lượng nhân lực, đáp ứng cho yêu cầu phát triển. Tuy nhiên, trong thời gian qua, công tác đào tạo nghề, cũng như tuyển sinh học nghề vẫn còn gặp những khó khăn cần tháo gỡ.
Theo thống kê của Sở LĐ-TB&XH, hiện toàn tỉnh có 47 cơ sở dạy nghề, bao gồm: 3 trường cao đẳng nghề, 3 trường trung cấp nghề, 1 trường đại học, 5 trường cao đẳng chuyên nghiệp, 1 trường trung cấp chuyên nghiệp, 8 trung tâm dạy nghề và 26 cơ sở có tham gia hoạt động dạy nghề. Những học viên tại các cơ sở dạy nghề sau khi ra trường là nguồn nhân lực quan trọng cho các ngành kinh tế mũi nhọn trên địa bàn, góp phần thúc đẩy quá trình CNH-HĐH của tỉnh. Tuy nhiên, thực tế những năm qua, việc cung ứng lao động từ các cơ sở đào tạo nghề vẫn chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu về nguồn nhân lực cho sự phát triển trên địa bàn tỉnh. Có thể đánh giá qua các sàn giao dịch việc làm trên địa bàn. Trong năm 2013, nhu cầu lao động của các doanh nghiệp đăng ký qua các sàn giao dịch việc làm là trên 18.500 vị trí việc làm, trong khí đó số lao động được giới thiệu trúng sơ tuyển vào làm việc tại các doanh nghiệp chỉ trên 3.000 lao động. Bên cạnh đó, đa phần các lao động sau khi được nhận vào làm việc, các doanh nghiệp lại phải đào tạo lại để có thể đáp ứng được nhu cầu công việc. Mặt khác, mặc dù nhu cầu về lao động, nhất là lao động qua đào tạo nghề trên địa bàn tương đối lớn, tuy nhiên việc tuyển sinh học nghề các cấp, nhất là đào tạo nghề dài hạn như cao đẳng và trung cấp nghề vẫn gặp không ít khó khăn, số học sinh đăng ký theo học nghề còn hạn chế. Năm qua, hệ cao đẳng nghề trên địa bàn tuyển sinh được 177 người, đạt 33,2% kế hoạch; trung cấp nghề là 5.000, đạt 66,9% kế hoạch.
Nguyên nhân của tình trạng này, theo đánh giá của Sở LĐ-TB&XH, một phần là do người học chưa mặn mà với việc học nghề, người dân còn chưa nhận thức được đầy đủ vai trò của công tác này; mặt khác, các cơ sở đào tạo nghề chủ yếu đào tạo theo khả năng cung, chứ chưa thực sự đào tạo theo cầu của doanh nghiệp. Một số cơ sở đào tạo nghề hoạt động không hiệu quả, nhiều cơ sở đào tạo chuyển hướng chậm, chậm điều chỉnh cơ cấu ngành nghề, dẫn đến một số nghề nhiều cơ sở cùng đào tạo, thừa về số lượng, nhưng thiếu về chất lượng, như các nghề: dịch vụ bàn, bếp, buồng khách sạn, chế tạo cơ khí…; giữa cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp chưa có sự gắn kết, tìm hiểu nhu cầu đào tạo nghề.
Trước những khó khăn này, để tỷ lệ học sinh theo học các trường nghề cũng như công tác tuyển sinh của các cơ sở dạy nghề được nâng cao hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu phát triển của tỉnh, theo ông Vũ Xuân Hoài, Trưởng Phòng Đào tạo nghề (Sở LĐ-TB&XH), giải pháp tích cực là đẩy mạnh tuyên truyền, thay đổi nhận thức của phụ huynh và học sinh. Ngành Giáo dục - Đào tạo tỉnh cần có sự phân luồng học sinh ngay từ cấp THCS để có định hướng nghề nghiệp cho các em. Bên cạnh đó, các cơ sở dạy nghề nâng cao chất lượng đào tạo, gắn kết với nhu cầu của doanh nghiệp và yêu cầu phát triển của tỉnh. Cuối năm 2013, Sở LĐ-TB&XH đã tổ chức hội nghị đào tạo nghề gắn với nhu cầu doanh nghiệp. Qua đó, đưa ra các giải pháp cụ thể: Cơ sở đào tạo nghề chủ động tìm hiểu thị trường để xác định ngành nghề đào tạo phù hợp với yêu cầu phát triển; xây dựng cơ chế phối hợp giữa cơ sở đào tạo nghề với doanh nghiệp để có mối liên kết chặt chẽ trong việc cung cấp thông tin về nhu cầu lao động và hỗ trợ trong quá trình đào tạo; đẩy mạnh công tác xã hội hoá… Triển khai tốt những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng tuyển sinh cũng như đào tạo nghề trên địa bàn; đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng cao, thực hiện mục tiêu Quảng Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015.
Nguyễn Thanh
