Thời gian qua, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giải quyết các vụ án hành chính. Năm 2019 đã giải quyết xong 148/286 vụ án hành chính thụ lý; TAND tỉnh đã đình chỉ 91 vụ việc (75 vụ việc đối thoại thành, người khởi kiện rút đơn), bác đơn khởi kiện 52 vụ việc, chấp nhận 3 đơn khởi kiện, hủy 2 án sơ thẩm cấp huyện.
Các đơn vị, sở, ngành của tỉnh đã thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Luật Tố tụng hành chính và các văn bản pháp luật có liên quan; tham gia phiên tòa, tham gia đối thoại, giải trình và cung cấp kịp thời, đầy đủ hồ sơ, tài liệu có liên quan đến quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khởi kiện theo đúng quy định; luôn xác định đối thoại là giải pháp quan trọng nhằm giải quyết dứt điểm bức xúc, khiếu kiện của tổ chức, cá nhân. Trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị đã được nâng cao. Lãnh đạo các đơn vị có báo cáo xác minh tham mưu cho tỉnh giải quyết khiếu nại mà quyết định đó bị khởi kiện đã có sự chuẩn bị đầy đủ hồ sơ vụ việc, cùng với đoàn xác minh của cơ quan mình và tổ giúp việc cho UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh tham gia tố tụng giải quyết các vụ án hành chính tại tòa án.
Tỉnh yêu cầu chủ tịch UBND cấp huyện khi nhận được giấy mời hòa giải đối thoại của trung tâm hòa giải, đối thoại TAND các cấp hoặc các văn bản của TAND có liên quan đến việc thực hiện các thủ tục tố tụng theo quy định, phải tập trung nghiên cứu vụ việc để tham gia hòa giải, đối thoại tại các trung tâm hòa giải, đối thoại trước khi vụ việc được tòa án thụ lý, hoặc phiên hòa giải tại tòa án khi vụ việc được thụ lý. Mục đích của việc tham gia hòa giải, đối thoại là tìm được hướng giải quyết để vụ việc không phải đưa ra xét xử.
Thanh tra tỉnh với vai trò nòng cốt trong tổ giúp việc cho tỉnh tham gia giải quyết án hành chính, đã chủ động và thường xuyên liên hệ với TAND tỉnh và TAND cấp cao tại Hà Nội để nắm bắt các thông tin liên quan đến việc hòa giải, đối thoại, việc thụ lý các vụ án hành chính để kịp thời tham mưu với người đại diện theo ủy quyền của Chủ tịch UBND tỉnh tham gia việc hòa giải, đối thoại.
Mặt khác, để hạn chế thấp nhất việc vắng mặt người đại diện của cơ quan hành chính các cấp bị khởi kiện tại các phiên hòa giải, đối thoại và các phiên xét xử của tòa án, UBND tỉnh đã đề nghị ngành Tòa án tỉnh không tổ chức các phiên hòa giải, đối thoại hay thực hiện các thủ tục tố tụng khác trong các ngày tiếp công dân định kỳ. Tùy theo tính chất phức tạp hay ít phức tạp của từng vụ việc để sắp xếp một hay nhiều vụ việc của cùng một địa phương, đơn vị để tổ chức hòa giải, đối thoại trong một buổi hoặc một ngày và trong tháng có thể tổ chức một số ngày nhất định. Đồng thời, đề nghị tòa án có thông báo lịch hòa giải đối thoại hay xét xử các vụ việc ngay từ đầu tháng để đại diện các cơ quan hành chính nhà nước, những người có liên quan, chủ động sắp xếp công việc, thời gian nghiên cứu vụ việc, đảm bảo việc tham gia có hiệu quả nhất.
Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương và Kế hoạch số 301/KH-TANDTC ngày 01/10/2018 của TAND Tối cao tiếp tục và mở rộng thực hiện thí điểm đổi mới, tăng cường hòa giải, đối thoại trong giải quyết các tranh chấp dân sự, khiếu kiện hành chính, tháng 10/2018 TAND tỉnh đã thành lập 7 trung tâm hòa giải, đối thoại. Năm 2019, các trung tâm hòa giải, đối thoại đã thụ lý 130 vụ việc; hòa giải thành 20/78 vụ việc.
Qua giải quyết các quyết định hành chính cho thấy, hành vi hành chính bị khởi kiện chủ yếu về lĩnh vực đất đai, quyền sử dụng đất, đền bù giải phóng mặt bằng. Quá trình lập phương án, tiến hành đo đạc, kiểm đếm các cơ quan chức năng chưa giải thích đầy đủ, trọn vẹn về chính sách đền bù cho người dân hiểu. Một số vụ việc chính quyền cơ sở chưa thực hiện đúng các quy định về giải quyết khiếu nại. Do vậy, nhiều vụ việc sau khi đối thoại, công dân thấy quyền lợi của mình đảm bảo nên rút đơn, vụ án được đình chỉ. Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án cho thấy, các quy định về pháp luật đất đai còn chồng chéo, bất cập, thường xuyên sửa đổi, bổ sung; nhiều quy định chưa cụ thể, rõ ràng... dẫn đến khó khăn trong quá trình áp dụng luật. Nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế; có hiện tượng lợi dụng việc tư vấn pháp luật để xúi giục, lôi kéo, dẫn đến nhiều trường hợp khởi kiện thiếu căn cứ.
Nhận diện rõ tồn tại, hạn chế, tăng cường chấp hành pháp luật tố tụng hành chính và thi hành án hành chính, thời gian tới tỉnh yêu cầu các đơn vị, sở, ngành địa phương tiếp tục chấp hành nghiêm quy định về trách nhiệm tham gia phiên tòa; thi hành, chỉ đạo thi hành nghiêm túc dứt điểm các bản án, quyết định tòa án về vụ việc hành chính đã có hiệu lực pháp luật; nâng cao chất lượng, đảm bảo việc ban hành quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành chính tuân thủ đúng quy định của pháp luật, nhất là trong các lĩnh vực dễ phát sinh khiếu kiện như đất đai, đền bù GPMB...
Thanh Hoa
[links()]
