Để giúp các hộ nghèo có điều kiện nâng cao thu nhập tiến tới xoá nghèo một cách bền vững, một trong những hỗ trợ quan trọng nhất chính là được vay vốn để phát triển sản xuất. Tuy nhiên, để hoạt động này có hiệu quả hơn nữa, ngoài việc gia tăng nguồn vốn vay cho hộ nghèo các địa phương cũng cần xây dựng các mô hình phát triển sản xuất phù hợp hơn để hộ nghèo có thể áp dụng.
Chính sách cho vay ưu đãi hộ nghèo là chương trình trọng tâm thực hiện xoá nghèo, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn. Trong những năm trở lại đây, nhờ nguồn tín dụng ưu đãi cho người nghèo nói chung trên địa bàn nên có nhiều hộ vay vốn đã thoát nghèo, ổn định cuộc sống. Các chương trình cho vay ưu đãi tập trung cho vay hộ sản xuất kinh doanh vùng khó khăn; hộ đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn. Hầu hết vốn vay đúng đối tượng, mục đích, cung ứng kịp thời nhu cầu vốn cho đầu tư sản xuất góp phần tích cực thực hiện mục tiêu giải quyết việc làm, xoá đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội. Nhờ vậy đã đóng góp đáng kể vào việc giảm tỷ lệ hộ nghèo qua các năm trên địa bàn tỉnh thời gian qua. Đến thời điểm này, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn tỉnh theo tiêu chí mới ở mức 6,18%.
Về nguồn vốn cho vay hỗ trợ đối tượng người nghèo thì Ngân hàng Chính sách xã hội (CSXH) hiện vẫn đang là đơn vị chủ lực. Thống kê của Ngân hàng này, trong 3 năm qua, doanh số cho vay với đối tượng hộ nghèo đạt trên 1.525 tỷ đồng cho hơn 84.722 lượt hộ vay vốn. Tốc độ tăng trưởng năm sau cao hơn năm trước. Trong đó công tác cho vay hộ nghèo chiếm 40%/tổng dư nợ cho vay các chương trình chính sách tín dụng ưu đãi. Đã có hơn 3.000 hộ vay vốn thoát nghèo. Trong quá trình triển khai chính sách tín dụng ưu đãi, Ngân hàng CSXH tỉnh đã phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức các điểm giao dịch tại các xã để thuận tiện cho việc giải ngân, thu nợ, thu lãi, nhờ đó tạo thuận lợi cho người vay, đồng thời cũng ngăn chặn, xử lý kịp thời các hiện tượng tiêu cực, từ đó nâng cao vai trò, chất lượng dịch vụ uỷ thác cho vay của các tổ chức chính trị - xã hội trên địa bàn.
Có thể khẳng định việc hỗ trợ vốn cho hộ nghèo phát triển sản xuất đã mang lại hiệu quả rất tích cực đối với các việc xoá đói giảm nghèo trên địa bàn thời gian qua. Tuy nhiên, hoạt động này chưa hẳn đã hết khó khăn. Theo đánh giá Ngân hàng CSXH tỉnh, một mặt do nhu cầu vốn vay đối với các hộ nghèo rất lớn nhưng nguồn vốn của Ngân hàng CSXH còn hạn hẹp, lệ thuộc vào khả năng cấp bù của ngân sách Nhà nước, mức vay vốn ưu đãi dù đã được nâng lên, nhưng để đáp ứng với các mô hình kinh tế địa phương đưa ra cho hộ nghèo thì vẫn còn là một điều đáng bàn. Nguyên nhân là do nguồn vốn hộ nghèo chủ yếu vẫn thực hiện theo chính sách “phân bổ đều” - nghĩa là cố gắng đáp ứng hết cho các hộ nghèo. Ngoài ra, việc hoàn trả vốn vay đối với hộ nghèo trong thời gian đầu cũng có khó khăn nên không phải hộ nào cũng có thể vay vốn ở mức cao nhất là 30 triệu đồng được. Do đó, số vốn vay ở mỗi hộ cũng chưa đạt được như mong muốn. Đối với một số mô hình phát triển kinh tế đòi hỏi nguồn vốn lớn thì nguồn vốn vay này không thể đáp ứng được. Trong khi đó, hộ nghèo lại ít có cơ hội tiếp cận nguồn vốn ưu đãi nào khác ngoài vốn vay ưu đãi từ ngân hàng chính sách.
Một vấn đề khác, đó là việc đầu tư tín dụng cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số sống ở vùng sâu, vùng xa, tập quán lạc hậu, thiếu kiến thức về sản xuất nên sử dụng vốn còn kém hiệu quả. Đồng bào có được nguồn vốn nhưng lại chưa có mô hình hiệu quả để phát triển nên rất khó để áp dụng. Một số mô hình chưa thực sự phù hợp nên các đối tượng này chỉ tận dụng nguồn hỗ trợ ban đầu để phát triển, sau khi hết vốn thì mô hình cũng không thể triển khai được. Thực tế này cũng đã xảy ra ở một số mô hình tại địa phương.
Được biết hiện nay, việc xây dựng các mô hình phát triển kinh tế mới, đặc biệt là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn trên địa bàn tỉnh đang được tích cực triển khai đến với các hộ nghèo. Để nâng cao khả năng tiếp cận mô hình, các địa phương cũng đã tăng cường phổ biến thông tin, tổ chức tập huấn kỹ thuật và có hỗ trợ mô hình đến với đối tượng người nghèo. Tuy nhiên, để mô hình đi vào thực tiễn, các địa phương nên có định hướng lâu dài cho hộ nghèo. Nếu không, việc sử dụng nguồn vốn vay hỗ trợ cũng giống như “muối bỏ bể”, chỉ có thể giải quyết đời sống cho họ trong một thời gian nhất định chứ không phải hướng phát triển lâu dài.
Hồng Nhung
