Năm 2012, Quảng Ninh đã có bước chuyển mạnh mẽ trong quan điểm, hướng chỉ đạo thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, đó là tập trung phát triển sản xuất, coi đó là trọng tâm trong công tác xây dựng nông thôn mới, là nền tảng để thực hiện nhóm tiêu chí kinh tế và tổ chức sản xuất.
Kết quả bước đầu
Tỉnh đã dành 15% nguồn vốn ngân sách cho chương trình xây dựng nông thôn mới (75 tỷ đồng) để thực hiện hỗ trợ phát triển sản xuất. Đến nay, toàn tỉnh đã phê duyệt 330/340 dự án với tổng mức đầu tư 229,257 tỷ đồng. Ngoài các dự án hỗ trợ thuần tuý theo chính sách khuyến nông, đã có một số dự án mang tính điển hình thể hiện mối liên kết 4 nhà, như dự án sản xuất rau an toàn xã Cộng Hoà, Quảng Yên do Công ty Việt Long làm chủ đầu tư; trồng mía đường, chè ở Hải Hà. Nhiều dự án thực hiện sản xuất tập trung như trồng Thanh Long ruột đỏ, cam V2, nấm ăn ở Đông Triều, Hoành Bồ; rau an toàn ở Quảng Yên, Đông Triều; hoa cao cấp ở Hoành Bồ; ba kích ở Vân Đồn, nuôi cá điêu hồng, rô phi đơn tính, tôm thẻ chân trắng, cá song, ngao hoa ở Đông Triều, Quảng Yên, Vân Đồn, chăn nuôi trâu, lợn rừng sinh sản ở Vân Đồn, Đông Triều; nuôi lợn hướng nạc ở các huyện Miền Đông. Các dự án hỗ trợ máy nông nghiệp, cơ sở trồng trọt: máy làm đất, máy gặt đập, nhà lưới trồng rau hoa ở các huyện Miền Đông. Nhiều hợp tác xã, nhóm hộ mặc dù chưa được hỗ trợ song cũng tích cực chủ động lập và thực hiện các dự án sản xuất, như nuôi chim bồ câu Pháp với quy mô lớn ở xã Quảng La (Hoành Bồ), mở rộng trồng cây vụ đông ở các huyện Miền Đông,..
Sau 1 năm triển khai cho thấy việc hỗ trợ phát triển sản xuất đã được các địa phương nhận thức sâu sắc vốn nguồn hỗ trợ sẽ tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất ngành nông nghiệp, tạo điều kiện nâng cao thu nhập cho các hộ dân góp phần hoàn thành nhóm tiêu chí về kinh tế và tổ chức sản xuất trong chương trình xây dựng nông thôn mới. Từ thực hiện các dự án hỗ trợ sản xuất, tình hình sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh có bước chuyển mạnh mẽ về cơ cấu cây trồng, vật nuôi, giá trị sản xuất tăng cao trên đơn vị diện tích canh tác, nhiều mô hình mới, tư duy mới trong sản xuất nông nghiệp được thực hiện, khai thác được lợi thế về tiềm năng đất đai, sức lao động dồi dào ở nông thôn, sản lượng lương thực thực phẩm tăng cao đáp ứng và ổn định nhu cầu của thị trường. Một số mô hình sản xuất đã được tổng kết đánh giá rút kinh nghiệm đủ điều kiện nhân rộng được chú trọng đầu tư theo hướng tạo sản phẩm hàng hoá nông nghiệp đặc trưng của mỗi huyện. Từ nguồn vốn hỗ trợ chủ lực của tỉnh, nhiều địa phương đã cân đối bổ sung thêm nguồn lực để hỗ trợ phát triển sản xuất, TP Móng Cái bố trí thêm 5,8 tỷ đồng, huyện Hải Hà 3,5 tỷ đồng; Cô Tô 2 tỷ đồng; Bình Liêu 5,4 tỷ đồng; Quảng Yên 2,5 tỷ đồng; TP Cẩm Phả và Uông Bí tự cân đối bố trí 1,4 tỷ đồng cho hỗ trợ phát triển sản xuất.
Giải pháp 2013
Để phát huy hiệu quả sử dụng nguồn vốn hỗ trợ sản xuất trong các năm tiếp theo, làm nền tảng thúc đẩy phát triển sản xuất theo hướng sản xuất hàng hoá, tập trung theo định hướng thị trường, các cấp cần giải quyết theo hướng: Thực hiện quy hoạch tổng thể sản xuất ngành nông - lâm - ngư nghiệp của tỉnh, quy hoạch các sản phẩm chủ lực, các vùng sản xuất nông nghiệp và sớm phê duyệt tạo điều kiện cho các địa phương triển khai trên diện rộng và làm cơ sở thu hút các tổ chức kinh tế vào đầu tư, đồng thời, ngay bản thân từng xã, thôn khẩn trương xác định quy hoạch sản xuất từng vùng của địa phương mình, bàn bạc dân chủ để thống nhất thực hiện theo hướng chuyển mạnh trong sản xuất chuyên canh, tập trung, xoá bỏ dần hình thức sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, khép kín trong từng hộ gia đình.
Các cơ quan chuyên ngành như Sở NN& PTNT, Ban xây dựng Nông thôn mới thực hiện việc kiểm tra, giám sát ngay từ khi phân bổ kế hoạch vốn và có sự thống nhất với các địa phương về danh mục các dự án hỗ trợ sản xuất nhằm đạt mục tiêu của tỉnh về sản xuất hàng hoá tập trung theo vùng, khu vực và theo chương trình lớn của tỉnh. Đối với các dự án sản xuất nông nghiệp mang tính xã hội cao, liên kết 4 nhà (giải quyết được nhiều lao động, sản phẩm tiêu dùng với số lượng lớn, đảm bảo chất lượng,..), mức đầu tư lớn thì cần có chính sách hỗ trợ riêng để hỗ trợ doanh nghiệp. Các huyện, thị xã, thành phố tập trung, tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn phát triển sản xuất, xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm trong chương trình xây dựng nông thôn mới, tiếp tục thực hiện phân cấp cho cấp xã theo Quyết định 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ để tăng cường tính sáng tạo và chủ động ở cấp xã, phù hợp đặc điểm mỗi xã, cụm xã. Tập trung củng cố và phát triển các hợp tác xã, tạo điều kiện và đưa HTX làm cơ quan trung gian, điều phối hoạt động sản xuất ở các xã để các dự án sản xuất đi vào diện rộng, nhiều hộ dân được hưởng lợi. Những mô hình, điển hình có hiệu quả, cần có sự đánh giá, triển khai mở rộng sản xuất đi liền bài toán đầu ra cho sản phẩm. Hỗ trợ sản xuất cần đi liền hỗ trợ về thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường sản xuất, môi trường sinh hoạt ở nông thôn đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn VSATTP, hạn chế dịch bệnh, tránh thiệt hại cho người nông dân.
Ngô Tất Thắng (CTV)
