TX Quảng Yên là một trong những địa phương có sản lượng nuôi thuỷ sản nhiều nhất trên địa bàn tỉnh hiện nay. Theo ước tính mỗi năm, địa phương này cung cấp ra thị trường khoảng trên 5.500 tấn nhuyễn thể các loại. Có một điều đáng mừng là bây giờ, nghề nuôi này đã không còn “mạnh ai, nấy làm” mà người dân cũng từng bước chuyên môn hoá ở từng công đoạn. Trong đó, khâu chọn giống có thể nói đã có một thay đổi rất rõ rệt.
Thay đổi trong nhận thức
Nghề nuôi thuỷ sản đã có ở TX Quảng Yên từ rất lâu, đến nay, những hộ có thâm niên làm nghề trên dưới 20 năm ở đây không hiếm. Cùng với một quá trình dài làm nghề, những thay đổi trong nhận thức của các hộ dân này trong việc phát triển nuôi thuỷ sản cũng có thể thấy rất rõ. Gia đình ông Nguyễn Văn Khang, khu 4, phường Hà An là một ví dụ. Anh Khang cho biết: Gia đình tôi đã làm nghề này cũng đã nhiều năm rồi. Có thể nói là cũng trải qua rất nhiều thăng trầm của nghề. Trước đây, do chưa biết nên vẫn còn lấy con giống không xác định được nguồn gốc, thậm chí lấy cả con giống Trung Quốc. Về giá thành thì những loại này rất rẻ nhưng chất lượng thì rất tồi, không đáp ứng được nhu cầu thị trường. Hơn nữa, giống sinh trưởng phát triển rất kém. Sau này, khi đã nhận thức được tầm quan trọng của khâu chuẩn bị con giống, tôi cũng như hầu hết gia đình nuôi nhuyễn thể đều lựa chọn con giống ở những cơ sở uy tín chứ không nhập giống bừa bãi như trước nữa.
Tìm hiểu được biết, hiện nay nguồn con giống được các hộ dân trên địa bàn TX Quảng Yên sử dụng đều có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và của các cơ sở sản xuất giống có uy tín trong và ngoài tỉnh. Ngay trên địa bàn thị xã hiện đã có 2 cơ sở sản xuất tại chỗ giống tôm sú và cua biển (Công ty TNHH Trần Minh Hàn và Công ty TNHH thuỷ sản Nam Hoà). Thống kê mỗi năm 2 cơ sở này đã sản xuất được khoảng 40 triệu giống tôm sú (đạt 24% tổng lượng giống tôm sú thả toàn thị xã) và 3 triệu giống cua biển (đạt 25% tổng lượng giống cua thả toàn thị xã). Chất lượng con giống của 2 cơ sở này được người nuôi đánh giá có chất lượng tốt, được thể hiện qua tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống và sản lượng nuôi của các hộ. Đối với giống cá (chủ yếu là nước ngọt, rô phi đơn tính) cũng đã được cải thiện đáng kể về chất lượng con giống, do nguồn này có thể nhập ngay tại địa phương. Cụ thể, trên địa bàn thị xã có Trung tâm Khoa học kỹ thuật và sản xuất giống thuỷ sản Quảng Ninh (thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Ninh), đã cung cấp đủ con giống có chất lượng tốt cho người nuôi, nên góp phần tăng đáng kể năng suất và chất lượng sản phẩm cá nuôi (cỡ cá thương phẩm trung bình được tăng trên 500 gam/con).
Việc sinh sản nhân tạo giống tại chỗ trên địa bàn huyện đã góp phần lớn cung cấp cho hộ nuôi có con giống tốt và chủ động về thời vụ cho nuôi trồng thuỷ sản góp phần đem lại thành công cho hộ nuôi. Thống kê của phòng Kinh tế TX Quảng Yên, đến hết năm 2011 trên địa bàn thị xã đã đưa vào nuôi trồng thuỷ sản với diện tích 7.177ha. Tổng số lượng giống thả nuôi là 376 triệu con giống. Trong đó, tôm giống 347 triệu con; cá giống 17 triệu con (tập trung chủ yếu là ao, đầm nước ngọt và một số đầm nuôi nước lợ quảng canh cải tiến và lồng bè); cua biển giống 12 triệu con; ngoài ra còn thả trên 10 triệu giống ngao và sò. Tổng sản lượng nuôi trồng năm 2011 là 5.650 tấn (tôm nuôi 2.400 tấn, trong đó tôm he chân trắng Nam Mỹ là 1.700 tấn; cá nuôi 2.340 tấn, cua 100 tấn, thuỷ sản khác 460 tấn (ngao, sò...).
Đến những định hướng phát triển lâu dài
Để nghề nuôi nhuyễn thể thực sự trở thành nghề thế mạnh lâu dài của địa phương, giúp người dân phát triển kinh tế và làm giàu, từ nhiều năm nay, bên cạnh công tác tuyên truyền phổ biến kỹ thuật đến với người dân thì các phòng ban chuyên môn đã tham mưu cho UBND thị xã để phê duyệt các hoạt động triển khai công tác hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị sản lượng thuỷ sản trên địa bàn. Theo đó, công tác quản lý về giống thuỷ sản và thức ăn hoá chất phục vụ nuôi trồng thuỷ sản được huyện tăng cường quan tâm. Ngay từ đầu vụ nuôi, Phòng Kinh tế đã tham mưu chỉ đạo về công tác kiểm dịch tôm giống trước khi thả nuôi; tăng cường công tác tập huấn, hướng dẫn, tuyên truyền cho các cơ sở sản xuất kinh doanh giống, thức ăn hoá chất trong việc chấp hành các quy định của ngành. Phối hợp với Trung tâm Khoa học kỹ thuật và sản xuất giống thuỷ sản Quảng Ninh, Chi cục Thú y tiến hành thu mẫu xét nghiệm các chỉ tiêu về bệnh như vi rút đốm trắng, MBV trên tôm giống và tôm bố, mẹ trước khi đưa vào sinh sản; phối hợp với Viện nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản I và Trung tâm Khoa học kỹ thuật và sản xuất giống thuỷ sản hàng tháng thu mẫu quan trắc cảnh báo môi trường và tình hình bệnh các vùng nuôi để có biện pháp chỉ đạo, xử lý kịp thời... Khuyến cáo các cơ sở nuôi sớm chủ động trong việc liên hệ (hợp đồng) mua giống ở các cơ sở tin cậy, đặc biệt là các cơ sở sản xuất trên địa bàn; đối với các doanh nghiệp có kế hoạch chủ động về con giống, quan tâm đến các cơ sở sản xuất giống có thương hiệu trong và ngoài nước, chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của ngành về con giống.
Một giải pháp để phát triển nghề nuôi nhuyễn thể theo hướng bền vững tại địa phương chính là việc triển khai hiệu quả những cơ chế, chính sách cho các hộ dân. Theo đó, đối với người nuôi mua giống có chất lượng được sản xuất trên địa bàn thị xã sẽ được hỗ trợ 50% giá giống. Ngoài ra, thị xã cũng thực hiện hỗ trợ 100% phí kiểm dịch giống và tiêu huỷ bố mẹ nếu bị nhiễm bệnh buộc phải tiêu huỷ nếu có giấy tờ hợp lệ.
Với những giải pháp hiệu quả, chắc chắn nghề nuôi nhuyễn thể ở Quảng Yên sẽ còn phát triển hơn nữa. Được biết, theo kế hoạch về nuôi trồng thuỷ sản năm 2012 đề ra, TX Quảng Yên sẽ đưa 7.100ha vào nuôi trồng; tổng sản lượng nuôi trồng dự đạt 5.700 tấn (trong đó sản lượng tôm nuôi là 2.500 tấn)...
Hồng Nhung
