Hiện nay, Vân Đồn có trên 600 tàu đánh bắt thuỷ sản, công suất từ 20CV đến 700CV, với khoảng 3.500 người làm việc trên các tàu thuyền theo mùa vụ. Do đặc trưng nghề nghiệp thường xuyên phải đi xa nên lao động trên tàu ít có điều kiện tiếp cận các thông tin, trình độ văn hoá của người lao động biển nói chung và lao động khai thác trên biển nói riêng còn hạn chế. Người lao động và chủ tàu chưa gắn kết với nhau nên sự ổn định trong khai thác, đánh bắt mỗi chuyến ra khơi chưa bền vững. Giữa các tàu thiếu sự thống nhất trong quá trình đánh bắt hải sản, tiêu thụ sản phẩm và giúp nhau khi gặp khó khăn, đoàn kết chống sự lấn chiếm, đe doạ, tranh chấp ngư trường của tàu lạ.
Trước thực tế này LĐLĐ tỉnh, LĐLĐ huyện và chính quyền huyện Vân Đồn đã tìm gặp, tuyên truyền vận động ngư dân tham gia vào tổ chức nghiệp đoàn nghề cá. Đến ngày 1-12-2011, Nghiệp đoàn nghề cá thị trấn Cái Rồng với 13 tàu cá, tổng số 65 đoàn viên được thành lập, là nghiệp đoàn nghề cá đầu tiên trên địa bàn tỉnh. Ngay sau khi thành lập, Ban chấp hành (BCH) Nghiệp đoàn dưới sự hướng dẫn của LĐLĐ huyện đã xây dựng được chương trình công tác năm, quy chế hoạt động của BCH, quy chế thu, chi quỹ công đoàn, quy chế thăm hỏi, khen thưởng, quy chế và chương trình hoạt động của Uỷ ban Kiểm tra nghiệp đoàn.
Nghiệp đoàn ra đời đã tạo được sự gắn kết giữa các tàu cá, BCH Nghiệp đoàn cùng với các chủ tàu chia 13 tàu cá làm 3 nhóm đánh bắt, mỗi nhóm có một tàu gắn máy định vị để hỗ trợ nhau trong đánh bắt; thông tin các luồng cá mới, những nơi có nhiều hải sản được nhanh hơn. Nhờ đó mà sản lượng của các tàu khai thác cao hơn, đánh bắt hiệu quả hơn so với trước; thu nhập của ngư dân tăng lên. Đồng thời tạo sự tương trợ giúp đỡ nhau trong cứu hộ, cứu nạn khi các tàu gặp bất trắc, hoặc có tàu lạ xâm lấn... Các tàu trong Nghiệp đoàn cũng chủ động tổ chức trao đổi với nhau kinh nghiệm đánh bắt, sử dụng những ngư cụ mới và tiêu thụ sản phẩm, thông tin kịp thời về các đối tác, giá bán sản phẩm cho tàu nước ngoài. Đặc biệt là sự tương trợ nhau về kinh tế, các chủ tàu lớn hơn cung cấp phương tiện đánh bắt cho các tàu nhỏ hơn khi đánh bắt dài ngày và xa bờ, cho ứng trước tiền dầu, tiền thực phẩm cho công nhân… sau đó thu mua sản phẩm cho các tàu này với giá cao hơn bán lẻ và bán lại cho các tàu buôn lớn.
Để động viên Nghiệp đoàn cùng ngư dân vững vàng vượt sóng lớn trong các chuyến ra khơi, LĐLĐ tỉnh, huyện và các cấp chính quyền đã quan tâm, hỗ trợ nghiệp đoàn 3 máy định vị; Hội Chữ thập đỏ các cấp hỗ trợ 13 tủ thuốc cho các tàu; tặng quà những đoàn viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, hoạn nạn. Đặc biệt quỹ trợ vốn LĐLĐ tỉnh đã cho 13 đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn vay với tổng số vốn 130 triệu đồng để tăng gia sản xuất, ổn định kinh tế gia đình giúp đoàn viên yên tâm bám biển.
Nhằm tạo nguồn tài chính cho hoạt động của Nghiệp đoàn, ngoài kinh phí hỗ trợ ban đầu của LĐLĐ tỉnh, của huyện là 10 triệu đồng, BCH đã thống nhất cùng các chủ tàu xây dựng quy chế đóng góp kinh phí để tổ chức các hoạt động của Nghiệp đoàn. Số tiền do chủ tàu đóng góp trung bình mỗi đầu tàu là 450.000 đồng/quý, tổng số tiền trên năm là 23,4 triệu đồng, trong đó có phần thu kinh phí công đoàn. Với các hoạt động đóng góp xã hội từ thiện, phong trào chi nhiều kinh phí, BCH vận động chủ tàu đóng góp một phần lớn.
Dù mới thành lập nhưng hiệu quả hoạt động của Nghiệp đoàn nghề cá Cái Rồng nói riêng và các nghiệp đoàn nghề cá nói chung trên địa bàn tỉnh đã góp phần đảm bảo an ninh, trật tự trên các tàu và trên vùng biển khai thác; góp phần nâng cao thu nhập, thăm hỏi, giúp đỡ trợ cấp cho đoàn viên, ngư dân khi khó khăn, tạo được niềm tin cho ngư dân, lao động, đoàn viên của Nghiệp đoàn. Tuy nhiên, do mới thành lập nên kinh phí và hoạt động Nghiệp đoàn nhìn chung còn khó khăn, cán bộ BCH, tổ trưởng Nghiệp đoàn chưa có phụ cấp mà chủ yếu hoạt động bằng sự tâm huyết. Vì vậy, Tổng LĐLĐ Việt Nam cần sớm có chính sách đặc thù đối với Nghiệp đoàn nghề cá.
Thanh Hằng
