Đó chính là tâm sự mà Nhà báo Trần Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Nhà báo Quảng Ninh, Giám đốc Đài PT-TH Quảng Ninh, đã tỏ ra rất tâm đắc và luôn nhấn mạnh trong suốt cuộc trò chuyện với chúng tôi... Theo ông, thích ứng với quá trình hội nhập là yếu tố làm nên thành công, thương hiệu của mỗi cơ quan báo chí, mỗi nhà báo hiện nay...
- Thưa Nhà báo Trần Mạnh Hùng, hội nhập đang là một quy luật tất yếu của báo chí hiện đại. Vậy với tư cách là Chủ tịch Hội Nhà báo Quảng Ninh, Giám đốc Đài PTTH QN, ông nhìn nhận về vấn đề này như thế nào?
+ Bạn cũng thấy rồi đấy, xu thế hội nhập đang tác động vào mọi mặt của đời sống xã hội một cách mạnh mẽ, rõ ràng và không tránh khỏi. Nếu nhận thức đúng có hành động cụ thể thì sẽ tạo nên được sự thành công. Ngược lại, nếu người nào bị động, lệ thuộc chậm chạp thì sẽ gặp khó khăn, sẽ chậm phát triển. Trong những năm qua, bài học thành công của Đài và cá nhân tôi trên cương vị lãnh đạo của Đài đều không tách khỏi vấn đề đó. Điều may mắn là chúng tôi nhận thức được, chấp nhận những quy luật của quá trình hội nhập, mở cửa và đã rất chủ động. Cho nên, có nhiều cái Đài Phát thanh và Truyền hình Quảng Ninh đã đi sớm hơn một số báo, đài trong cả nước. Vì vậy, Đài có sự phát triển nhanh hơn, hiệu quả hơn. Đơn cử như việc Đài trước đây chỉ có máy phát công suất nhỏ, máy phát thanh có 100W, máy phát truyền hình có 1 ký thôi, chỉ phủ sóng loanh quanh ở khu vực Hạ Long, Cẩm Phả… Nhưng đến nay, Đài đã phủ sóng ra thế giới. Đó là một sự thay đổi rất nhanh chóng…
- Thưa Nhà báo, để có được bước đi nhanh chóng như vậy trong công cuộc hội nhập, QTV đã làm như thế nào? Và với riêng ông, từ khi được giao trọng trách Giám đốc, ông đã làm gì để thúc đẩy điều đó?
+ Tại sao lại tạo ra được sự thay đổi nhanh chóng đó ư? Trước tiên, theo tôi, phải thay đổi nhận thức. Trước đây, ngay cả người của Đài cũng nghĩ, nhiệm vụ của Đài chỉ là tuyên truyền trong tỉnh. Nhưng hiện nay, trong công cuộc hội nhập, nhận thức ấy đã thay đổi. Là cơ quan báo chí của tỉnh, nhiệm vụ trước tiên của Đài là phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh. Và hơn nữa, Đài còn nằm trong tổng thể các cơ quan báo chí của Việt Nam. Vậy tầm ảnh hưởng phải ra cả nước và ra cả thế giới. Hơn nữa, trong bối cảnh hội nhập, báo chí của tỉnh cũng cần tuyên truyền những vấn đề của Quảng Ninh ra tỉnh bạn và thế giới. Như thế mới đáp ứng được nhiệm vụ của mình, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh. Đài phải có tầm vươn xa, ước vọng vươn xa, đề ra mục tiêu vươn xa thì mới phát triển được.
Còn bạn hỏi từ khi lên làm Giám đốc, tôi đã làm gì ư? Tôi nghĩ, ai đứng vào vị trí của tôi cũng đều phải “cố lên” thôi. Mà cụ thể là phải nhanh chóng thực hiện cho được cái ý tưởng mà tôi đã nói ở trên. Thứ nhất, Đài đã mở rộng diện phủ sóng, lắp 28 máy phát; nâng cấp công suất từ 1kw lên 5kw rồi lên 10kw. Bên cạnh 2 máy phát ở trung tâm, có khoảng 60 trạm phát lại. Sóng mặt đất của Đài đã phủ ra khắp các tỉnh lân cận. Chúng tôi cố gắng tận dụng triệt để tiến bộ khoa học công nghệ, nối mạng cáp của truyền hình Việt Nam cả nước (tháng 12 năm 2008), rồi đưa lên Saigontuorist để cho hơn 40 tỉnh, thành xem được QTV; năm 2009 sóng lên truyền hình vệ tinh. Gần đây, chúng tôi còn đưa lên tất cả các phương tiện có thể như: MyTV, MobileTV, Internet. Từ đó, tầm vóc của Đài đã được nâng cao hơn... Điều thứ hai là hội nhập trong nội dung chương trình. Từ rất sớm Đài đã ra bản tin quốc tế tiếng nước ngoài. Ban đầu là bản tin tiếng Anh, tiếng Trung và gần đây là tiếng Pháp. Đài tích cực tạo lập và mở rộng mối quan hệ hợp tác giao lưu với các đài, cơ quan truyền thông trong và ngoài nước, nhất là các đài đặt ở địa phương có trung tâm du lịch, có thành phố lớn. Chúng tôi thường xuyên trao đổi thông tin với VTV, VOV, Thông tấn xã Việt Nam. Không những thế, Đài cũng đã có sự hợp tác, trao đổi với Đài Phát thanh nhân dân Quảng Tây, Đài Truyền hình Quảng Tây, Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc, Đài KangWon Hàn Quốc và Đài Phát thanh Làn sóng Đức. Chúng tôi cũng hợp tác báo chí với Trường Đại học Tổng hợp Viên (Cộng hoà Áo), Đài một số tỉnh của Lào, Campuchia; hợp tác với hãng tin Roi-tơ (Reuters) để mua bản tin và mời chuyên gia đào tạo. Hoạt động này không những góp phần tăng thêm tiềm lực sản xuất chương tình, hợp tác thông tin, đưa cán bộ đi đào tạo nâng cao trình độ nghiệp vụ, mà còn tạo ra sự ảnh hưởng rộng rãi hơn, góp phần nâng cao vị thế của Đài. Nhiều năm rồi, chúng tôi tổ chức các cuộc thi có người nước ngoài tham gia như: “Người dẫn chương trình hay nhất về Hạ Long”, “Tiếng hát hữu nghị Việt - Trung”, phát hành tạp chí Hoa sen song ngữ Việt - Trung.
Và quan trọng hơn trong hợp tác quốc tế là nghiên cứu xây dựng Đài theo mô hình truyền thông thế giới. Đài từng bước triển khai việc số hoá các công đoạn kỹ thuật sản xuất chương trình và truyền dẫn phát sóng, không nhiều các đài trong nước triển khai nhanh công việc này. Nắm bắt xu thế mới, Đài xây dựng tổ hợp truyền thông đa phương tiện, nhiều loại hình, trao đổi hợp tác, chuyển dần sang công nghệ HD để có sự tương đồng tạo thuận lợi cho hợp tác với nước ngoài. Nhiều chương trình được sản xuất theo format của nước ngoài. Ví dụ như phát thanh trực tiếp, Đài có 10 tiếng phát trực tiếp. Nhiều chương trình mới được ra đời tiếp cận với cách làm báo hiện đại như truyền hình thực tế, truyền hình tương tác. Báo điện tử qtv.vn thường xuyên tổ chức giao lưu trực tuyến, áp dụng công nghệ làm báo hiện đại. Chương trình phát thanh được xây dựng theo mô hình của Đức và Thuỵ Điển…
- Vậy trong bối cảnh hội nhập này, thách thức lớn nhất đặt ra đối với những người làm báo nói chung và người làm báo QTV nói riêng là gì, thưa ông?
+ Mở cửa và hội nhập cũng là “con dao hai lưỡi”. Nó có thuận lợi là tạo cơ hội phát triển rất lớn cho các cơ quan báo chí, đội ngũ làm báo có cơ sở pháp lý để phát hành, phát sóng không biên giới mà không ai cấm cả. Điều kiện khoa học công nghệ cũng rất thuận lợi. Thêm nữa, sự hợp tác cũng rất thuận lợi. Anh ở đâu, ở tỉnh nào cũng được, nếu làm tốt sẽ tác động đến cả thế giới, thế giới sẽ bắt tay làm bạn với anh.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đặt ra là sự cạnh tranh gay gắt về thông tin giữa các cơ quan báo chí. Công chúng có nhiều sự lựa chọn, họ sẽ chọn những kênh thông tin tốt hơn. Sự cạnh tranh đòi hỏi chúng ta phải tự nâng cao trình độ, năng lực tốt hơn, phải có tiềm lực kinh tế để đầu tư áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào công việc…
- Là nhà báo có thâm niên ở QTV, chắc ông có nhiều kỷ niệm về những tháng làm báo, nhất là làm báo trong bối cảnh hội nhập?
+ Tôi có thời gian gắn bó khá lâu với Đài. Những kỷ niệm đáng nhớ nhất của tôi đều xoay quanh việc phải làm thế nào để tin tức được chuyển đến khán thính giả một cách nhanh nhất. Làm tin bây giờ phải đi cùng sự kiện chứ không thể đi sau sự kiện như trước nữa. Có lần, vào năm 2006 hay là 2007 gì đó tôi không nhớ rõ lắm, tôi cùng đoàn công tác của tỉnh đi Trung Quốc. Cùng đi có cả một kíp gồm quay phim, biên tập, kỹ thuật viên của Đài. Trước đó, đi công tác nước ngoài về, chương trình mới được phát sóng. Lần ấy, tôi chỉ đạo phải đưa tin ngay trong ngày, đi ngày nào đưa ngày đó, truyền tin về bằng đường truyền Internet băng rộng. Lúc đầu, anh em còn loay hoay vì chưa quen, sau cũng làm được. Tối hôm đó, gia đình của các đồng chí trong đoàn ở nhà xem biết được đoàn đi đâu làm gì có những hoạt động nào trong chuyến công tác. Xem xong, còn gọi điện sang rất phấn khởi, khen ngợi. Từ đấy, đoàn phóng viên đi đến đâu cũng có người quan tâm, giúp đỡ, hỗ trợ mang vác thiết bị, chân máy. Lúc đó, QTV đã đưa tin trực tiếp từ nước ngoài về sớm hơn nhiều đài trong cả nước. Nói thế để thấy rằng, mở rộng quan hệ, tiếp cận công nghệ làm báo hiện đại, báo chí sẽ được khán giả, lãnh đạo ghi nhận đánh giá cao hơn.
Lại một lần khác, tôi đi công tác Trung Quốc trong đoàn lãnh đạo tỉnh do Bí thư Tỉnh uỷ Phạm Minh Chính dẫn đầu. Đến TP Nam Ninh, vào một số cửa hàng nhiều người dân chào chúng tôi. Hỏi ra mới biết họ biết mặt chúng tôi khi xem các chương trình của QTV sản xuất gửi sang phát ở Trung Quốc.
Cũng trong đợt công tác khác sang Trung Quốc, một đồng chí lãnh đạo cấp sở của Quảng Ninh được Đài bạn phỏng vấn. Tối đó, ở nhà gia đình anh rất xúc động vì đoạn phỏng vấn ấy được phát. Ai cũng tự hào vì người nhà mình ra nước ngoài được tôn trọng như vậy. Nhờ thông tin đối ngoại, mà uy thế của người dân mình ra nước ngoài được nâng lên. Như thế, hợp tác quốc tế sẽ giúp các bên hiểu nhau hơn, lãnh đạo Quảng Ninh, người dân Quảng Ninh được biết đến nhiều hơn. Người làm báo hiện nay có hạnh phúc niềm vui, cảm thấy tự hào vì những gì đã mang lại cho khán giả, đồng chí đồng bào…
- Theo dõi QTV, nhiều khán giả trong và ngoài tỉnh nhận thấy, thời lượng cho đề tài biển đảo, một đề tài chung của cả nước, thậm chí là cả thế giới, khá lớn. Phải chăng đây cũng là một cách “mở rộng tầm ảnh hưởng” như ông đã nói ở trên?
+ Trước hết báo chí phải đáp ứng yêu cầu thời sự. Thứ hai nữa là mỗi cơ quan báo chí có tôn chỉ mục đích riêng. Là cơ quan báo chí của Việt Nam nên chúng tôi sẽ tuyên truyền những vấn đề chung của Việt Nam. Thêm nữa, Quảng Ninh là tỉnh có biển, đảo nên càng phải dành nhiều thời lượng về đề tài này hơn cho đúng với tôn chỉ mục đích, cũng như vị thế của mình. Chúng tôi đã có các chương trình Khám phá Hạ Long, biên giới hải đảo từ khá lâu rồi. Do tình hình thời sự hiện nay nữa nên chúng tôi càng phải tập trung hơn cho vấn đề này…
- Xin được hỏi thêm ông một câu: Với cương vị là Chủ tịch Hội Nhà báo Quảng Ninh, nhân ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, ông có chia sẻ gì với các đồng nghiệp của mình?
+ Nhà báo, những người săn tin, như “những con chim báo bão” trong bối cảnh hội nhập này đã được tạo điều kiện rất nhiều để phát triển, để đắm mình trong rất nhiều sự kiện nóng hổi. Thông tin càng lan rộng, vị trí nhà báo càng được tôn vinh. Làm việc trong thời buổi này, nhà báo bị đặt trong sự cạnh tranh đòi hỏi ngặt nghèo hơn. Mình yếu kém là sẽ tụt hậu, công chúng sẽ không muốn tiếp cận. Vì thế, mở cửa hội nhập đòi hỏi nhà báo phải tự mình vươn lên. Nhà báo hôm nay cần phải có tham vọng như thế. Cũng đừng bao giờ nghĩ mình là nhà báo tỉnh, báo của Việt Nam, mà phải xác định là nhà báo của cả thế giới. Thông tin đưa lên mạng là không còn gì là địa phương nữa, cả thế giới sẽ đón nhận. Thông tin của anh tốt thậm chí sẽ có tác động đến cả thế giới...
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này.
Phạm Học (Thực hiện)
