Những năm gần đây, do yêu cầu của sản xuất nên số công nhân lao động (CNLĐ) ngành than tăng lên, đặc biệt là CNLĐ ở các đơn vị khai thác than hầm lò. Họ chủ yếu là người ở các tỉnh khác, là hộ độc thân, vì vậy việc giải quyết về nhà ở chính là động lực để CNLĐ gắn bó, yên tâm với công việc.
Xuất phát từ thực tế đó, lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và các đơn vị thành viên đã có nhiều giải pháp nhằm khắc phục khó khăn về nhà ở cho CNLĐ. Tổng Giám đốc và Ban Thường vụ Công đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam đã ban hành Nghị quyết liên tịch về việc đẩy mạnh xây dựng và cải thiện nhà ở cho công nhân lao động. Theo đó, Tập đoàn đã hỗ trợ cho vay một phần vốn ưu đãi, từ đó các đơn vị đã xây dựng nhiều khu nhà tập thể cho công nhân. Đặc biệt, nhiều đơn vị đã được các địa phương tạo điều kiện xây dựng các khu nhà tập thể cho công nhân.
Những điểm sáng
Nhằm đánh giá đúng thực trạng nhà ở tập thể cho CNLĐ ngành than, trong tháng 11 vừa qua, Công đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam đã tổ chức khảo sát toàn bộ các đơn vị khai thác than hầm lò và một số đơn vị khác. Qua đó cho thấy, các khu nhà tập thể của các đơn vị xây dựng từ năm 2010 đến nay, địa điểm gần trung tâm huyện, thị xã, thành phố, thuận lợi cho việc đi lại của công nhân. Diện tích phòng của các khu nhà tập thể thường từ 40-45m2, có khi lên tới 50-60m2, mỗi phòng bố trí từ 3-4 người. Phòng ở khép kín, có khu vực nấu ăn, đầy đủ tiện nghi như tủ đựng quần áo, giường, bàn ghế...; mỗi lô, mỗi tầng có phòng đọc sách báo, phòng xem ti vi, phòng hạnh phúc, nhà ăn, căng - tin, một số lô nhà cao tầng lắp đặt cầu thang máy.
Về công tác quản lý, khu nhà tập thể của các đơn vị đều thành lập Ban quản trị để phục vụ công nhân như bảo vệ canh gác 24/24h, dọn vệ sinh, điện, nước, trông giữ xe, nấu ăn... Hầu hết các khu tập thể đều tổ chức thu kinh phí tiền phòng ở, tiền điện, nước, tiền vệ sinh, tiền trông giữ xe. Đối với tiền phòng ở từ 60.000 - 200.000 đồng/người/tháng. Về cảm nhận, công nhân ở các khu tập thể đều phấn khởi yên tâm vì công tác an ninh được đảm bảo, điều kiện sinh hoạt tinh thần phong phú, vệ sinh sạch sẽ, đi lại thuận tiện.
Nhưng vẫn còn nhiều bất cập
Tuy nhiên, thực tế khảo sát cũng cho thấy, một số khu nhà tập thể đã xuống cấp, hoặc cải tạo từ những nhà kho, nhà lắp ghép không đủ điều kiện sinh hoạt cho công nhân nhưng đơn vị không có kinh phí để sửa chữa. Cụ thể như: Lô nhà 5 tầng của Công ty CP Than Hà Lầm; các khu nhà tập thể của Công ty Than Hòn Gai; các lô nhà của Công ty Hoá chất mỏ Cẩm Phả tại Km15; các lô nhà tại khu cầu II của Công ty Xây dựng mỏ hầm lò I… Số nhà tập thể xây dựng từ thời bao cấp xuống cấp nghiêm trọng; số người ở hiện nay đan xen là người của đơn vị và ngoài địa phương nên công tác quản lý, cũng như cải tạo, sửa chữa đều khó khăn.
Bên cạnh đó có thực trạng một số đơn vị quy hoạch đầu tư xây dựng khu tập thể quá lớn mà CNLĐ lại không sử dụng gây lãng phí; diện tích phòng ở quá rộng, không hợp lý và số lượng người ở quá đông; công tác vận động, thuyết phục và các giải pháp chưa đồng bộ nên số công nhân hiện đang thuê nhà ở bên ngoài vẫn còn nhiều; điều kiện sinh hoạt cho công nhân chưa thoả mãn; công tác quản lý người ra vào chưa hợp lý… Do đó, CNLĐ chưa mặn mà với việc ở tại các khu tập thể đã được đầu tư hàng tỷ đồng của các đơn vị, gây lãng phí rất lớn. Quảng Ninh hiện có 18 đơn vị có nhà tập thể cho CNLĐ. Với 133 khu nhà tập thể, 3.532 phòng, các khu tập thể đã giải quyết chỗ ở cho trên 6.600 người và 448 hộ gia đình. Tuy nhiên, hiện vẫn có trên 10.000 hộ độc thân và hộ gia đình CNLĐ đang thuê nhà ở và qua khảo sát, nắm bắt tâm tư của CNLĐ cho thấy, vẫn còn trên 2.500 hộ độc thân và trên 3.000 hộ gia đình CNLĐ có nhu cầu nhà ở tập thể.
Ông Lê Thanh Xuân, Phó Chủ tịch Công đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam cho biết: Qua khảo sát, chúng tôi đã thấy một số bất cập khiến nhà ở tập thể cho CNLĐ lâm vào nghịch lý nơi thiếu, nơi thừa. Vì vậy, để giải quyết tình trạng thiếu nhà ở cho CNLĐ, chúng tôi đề nghị Tập đoàn tác động với địa phương tạo quỹ đất bán cho người lao động theo hình thức trả góp, hoặc liên doanh liên kết với các đơn vị khác ngoài Tập đoàn xây dựng nhà ở cho CNLĐ. Đồng thời, để tránh tình trạng xây nhà cho CNLĐ nhưng họ lại không vào ở thì các đơn vị trước khi xây nhà ở cho CNLĐ nên khảo sát đúng nhu cầu của CNLĐ. Còn đối với những đơn vị có khu nhà tập thể mà diện tích chưa sử dụng hết, đề nghị Tập đoàn cân đối điều chuyển cho những đơn vị có nhu cầu ở cùng địa bàn, cùng điều kiện làm việc nhằm đảm bảo hiệu quả đầu tư.
Tường Vi
