[audio(1647)]
Với lợi thế hàng nghìn ha mặt nước biển được quy hoạch đưa vào nuôi trồng thuỷ sản, Vân Đồn đang phát huy thế mạnh của một huyện đảo với nhiều lợi thế nuôi các loài nhuyễn thể như: Hàu, tu hài, trai lấy ngọc...
Tuy nhiên, hiện nay nhiều khu vực nuôi tu hài của huyện đang có hiện tượng chết hàng loạt chưa rõ nguyên nhân khiến nhiều ngư dân lao đao vì đã bỏ tiền vào đầu tư nuôi trong khi chưa đến vụ thu hoạch.
Lợi thế nuôi trồng thuỷ sản
Vân Đồn có gần 160.000ha diện tích mặt nước biển, tiếp giáp với các ngư trường lớn như Cô Tô, Bạch Long Vĩ tiện lợi cho tàu thuyền ra vào đánh cá ở ngư trường khơi cũng như ngư trường lộng và trú ẩn khi bão dông. Nguồn lợi thuỷ hải sản tự nhiên không những lớn về trữ lượng mà còn phong phú về chủng loại, đặc biệt, thiên nhiên đã ưu đãi cho vùng biển này nhiều hải sản quý, có giá trị kinh tế cao như sá sùng, bào ngư… Từ năm 2005, ngành Thuỷ sản đã thử nghiệm một số mô hình nuôi nhuyễn thể ở huyện Vân Đồn như ngọc trai, tu hài, ốc hương... bước đầu mang lại hiệu quả đáng kể. Đến nay, nghề nuôi nhuyễn thể trên địa bàn huyện đã phát triển cả về quy mô và diện tích. Tu hài và hàu Thái Bình Dương là 2 đối tượng nuôi mang lại giá trị kinh tế cao, được người dân huyện đảo Vân Đồn đầu tư nuôi nhiều. Nếu như năm 2008, tổng giá trị thu về từ nuôi nhuyễn thể trên địa bàn huyện đạt hơn 20 tỷ đồng thì đến năm 2011, con số này lên đến trên 100 tỷ đồng. Những kết quả này cho thấy, việc nuôi các loài nhuyễn thể tại huyện đảo Vân Đồn đang từng bước khẳng định thế mạnh, là ngành kinh tế mũi nhọn của huyện đảo.
Nảy sinh những khó khăn
Tuy nhiên, nghề nuôi nhuyễn thể của huyện hiện nay còn nhiều khó khăn. Đó là chất lượng con giống chưa đáp ứng được nhu cầu nuôi, thị trường tiêu thụ và giá cả không ổn định. Đặc biệt từ đầu năm đến nay do một số khu vực nuôi tu hài của các hộ dân bị chết hàng loạt khiến ngư dân lao đao vì thiệt hại nặng nề. Với những người nuôi tu hài ở Vân Đồn thời gian này như ngồi trên đống lửa, “ruột, gan” héo khô.
Anh Trần Văn Thiên, một người nuôi tu hài ở đảo Hòn Hoi, xã Bản Sen tâm sự: “Gia đình tôi nuôi tu hài từ tháng 7-2011 với số lượng 10.000 lồng. Nếu thuận buồm xuôi gió thì đến tháng 10-2012 sẽ cho thu hoạch, trừ hết các chi phí thì lợi nhuận cũng thu được 500-600 triệu đồng. Thế nhưng chưa kịp xuất bán thì số tu hài này cứ chết dần chết dần, tính đến thời điểm này ước tính thiệt hại khoảng 1,2 tỷ đồng. Đây là số tiền đầu tư của mấy anh em bạn bè hùn vào, cộng với vốn vay từ ngân hàng nhưng bây giờ đã tan theo sóng biển”.
Mặc dù đã có quãng thời gian dài nuôi tu hài, trải qua nhiều phen sóng gió nhưng vụ tu hài chết lần này khiến ông Hoàng Văn Liên, khu 5, thị trấn Cái Rồng không khỏi lao đao, ông cho biết: “Từ khi bước vào nghề nuôi này, tôi chưa hề thấy tu hài mắc bất kỳ một bệnh gì. Thế nhưng cách đây khoảng 1-2 tháng, tu hài có triệu chứng teo vòi, rồi chết. Lúc đầu tôi nghĩ tu hài chết có thể là do con giống không đảm bảo. Nhưng cứ thả nuôi thì tôi càng lỗ vốn, bắt đầu lác đác chết và sau đó lan nhanh trên diện rộng, đến thời điểm này hơn 10.000 lồng nuôi tu hài của gia đình đã bị chết hết”. Theo phán đoán của ông Liên, nguyên nhân làm tu hài chết có thể do một loại vi rút gây nên. Tuy nhiên, đến thời điểm này chưa có kết luận chính thức của cơ quan chức năng...
Theo thống kê sơ bộ của huyện thì số lượng tu hài bị chết rải rác ở các xã nhưng tập trung nhiều ở xã Bản Sen, Thắng Lợi là hai xã có sản lượng tu hài lớn nhất cả huyện. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, đồng chí Nguyễn Quang Ninh, Phó Trưởng Phòng Nông nghiệp huyện Vân Đồn cho biết, hiện nay địa phương đang mời Viện Nghiên cứu Hải sản Hải Phòng thực hiện việc đánh giá tác động môi trường, tìm nguyên nhân và đề ra các giải pháp khắc phục tình trạng này trong thời gian sớm nhất để bà con bớt lo lắng. Tuy nhiên, trong khi chưa tìm ra nguyên nhân, về phía huyện cũng đã khuyến cáo các hộ nuôi nên thả tu hài giống ở khu vực riêng biệt và thu hoạch nhanh diện tích còn lại; đồng thời không nên nuôi lẫn lộn với tu hài thương phẩm như hiện nay nhằm hạn chế lây lan. Trước những thiệt hại trên, để tạo điều kiện hỗ trợ người dân nuôi tu hài khôi phục sản xuất, ổn định đời sống, huyện cũng đề nghị các ngành chức năng và UBND tỉnh nâng mức hỗ trợ thiệt hại cho các hộ nuôi tu hài. Do đặc điểm nuôi tu hài phải đầu tư vốn lớn (trên 2 tỷ đồng/ha nuôi bãi, trên 4 tỷ đồng/ha nuôi lồng). Trong khi đó mức hỗ trợ hiện tại theo Quyết định 3600/QĐ-UBND ngày 2-12-2012 của UBND tỉnh chỉ có 2,5 đến 4 triệu đồng/ha còn quá thấp so với mức thiệt hại của người dân. Vì vậy huyện đề nghị đối với thiệt hại từ 30-70%, mức hỗ trợ là 20% tổng thiệt hại về giống. Với những hộ thiệt hại trên 70%, mức hỗ trợ 30% tổng thiệt hại về giống. Đồng thời, có cơ chế chính sách khoanh và giãn nợ đối với các hộ nuôi bị thiệt hại có vốn vay từ ngân hàng.
Thiết nghĩ, việc làm cần thiết lúc này là các ngành chức năng cần nhanh chóng vào cuộc xác định được nguyên nhân dẫn đến hiện tượng tu hài chết, hạn chế lây lan trên diện rộng. Qua đó, có hướng giải quyết kịp thời, giúp bà con ngư dân yên tâm ổn định phát triển sản xuất.
Thu Trang
