Theo thống kê của các cơ quan chức năng, hiện tại Quảng Ninh có khoảng 45-50 sản phẩm nông sản, đặc sản mang tính đặc trưng vùng miền như: Tu hài, sá sùng của Vân Đồn; na dai, vải Bình Khê của Đông Triều; sứa, mực của Cô Tô; chè của Hải Hà; miến dong Bình Liêu... Các doanh nghiệp sản xuất, chế biến nông sản trên địa bàn đã đăng ký 75 nhãn hiệu (48 nhãn hiệu đã được cấp giấy chứng nhận bảo hộ, còn 27 nhãn hiệu đang xem xét). Tuy nhiên, trong 75 nhãn hiệu trên chỉ có 2/75 là đơn đăng ký nhãn hiệu tập thể cho các sản phẩm đặc sản, đặc thù có tính vùng miền. Đó là nhãn hiệu tập thể “Hoành Bồ” cho sản phẩm hoa của huyện Hoành Bồ và nhãn hiệu tập thể “Đông Triều” cho sản phẩm gốm sứ của huyện Đông Triều.
Thời gian qua, một số huyện trong tỉnh đã chủ động bố trí kinh phí của địa phương cho việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm đặc thù của mình như: UBND huyện Hoành Bồ đã bố trí kinh phí trên 500 triệu đồng để thực hiện dự án “Xây dựng và phát triển nhãn hiệu tập thể “Hoành Bồ” cho sản phẩm hoa” của huyện, Sở KH&CN phối hợp hỗ trợ chuyên môn xây dựng. Đến nay thương hiệu đã được xây dựng xong và đã được Cục Sở hữu trí tuệ bảo hộ. UBND huyện Hải Hà đã bố trí kinh phí trên 980 triệu đồng để thực hiện dự án “Xây dựng và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Hải Hà” cho sản phẩm chè” của huyện, Sở KH&CN phối hợp hỗ trợ chuyên môn xây dựng. Dự án đang được triển khai, dự kiến đến tháng 12-2012 hoàn thành. UBND huyện Tiên Yên cũng đã phê duyệt dự án “Xây dựng và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Tiên Yên” cho sản phẩm gà” của huyện với kinh phí trên 1,8 tỷ đồng, Sở KH&CN phối hợp hỗ trợ chuyên môn xây dựng. Tuy nhiên, dự án chưa được “khởi động” do chưa bố trí được kinh phí. UBND huyện Đông Triều bố trí 195 triệu đồng (cùng với nguồn vốn hỗ trợ của Trung ương) xây dựng thương hiệu “Đông Triều” cho sản phẩm gốm sứ của huyện.
Ngày 15-12-2010, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 3799/2010/QĐ-UBND “Một số cơ chế tài chính khuyến khích, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân trong hoạt động khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”. Quyết định chỉ rõ: Tỉnh hỗ trợ hoạt động xác lập quyền sở hữu công nghiệp 20 triệu đồng/giống cây trồng và 10 triệu đồng/giải pháp hữu ích, hoặc kiểu dáng công nghiệp, hoặc nhãn hiệu. Cơ chế chính sách này bước đầu đã được đánh giá cao về tính hiệu quả, góp phần xác lập quyền sở hữu công nghiệp đối với các sản phẩm nông sản địa phương.
Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ đang tham mưu, đề xuất với HĐND, UBND tỉnh ban hành cơ chế chính sách hỗ trợ xây dựng thương hiệu sản phẩm nông nghiệp tỉnh Quảng Ninh. Nếu được thông qua, đây sẽ là “chìa khoá” giúp cho các sản phẩm nông sản của tỉnh có thương hiệu chính thức để đưa ra thị trường, xây dựng uy tín thương mại, cũng như các công cụ để tuyên truyền quảng bá nhằm phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao khả năng cạnh tranh và giá trị hàng hoá nông sản của tỉnh. Đồng thời, thông qua việc xây dựng cũng xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu nông sản làm căn cứ pháp lý cho việc bảo vệ uy tín thương mại hàng hoá trước các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, làm hàng giả, hàng nhái. Mặt khác, công tác quản lý chất lượng sản phẩm, quản lý thương hiệu cũng chặt chẽ hơn thông qua việc hình thành các tổ chức đại diện cho các tổ chức, hộ gia đình cùng tham gia sản xuất kinh doanh (các hợp tác xã, hiệp hội ngành nghề...). Qua đó huy động được sức mạnh tổng hợp của các thành viên cùng có lợi ích chung, góp phần tăng thu nhập cho người dân, xoá đói giảm nghèo và xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất cho các hộ nông dân.
Thực tế cho thấy, các sản phẩm sau khi có thương hiệu, giá bán thường tăng từ 15-20%. Đồng thời, thị trường cũng được mở rộng thông qua hoạt động quảng bá thương hiệu, xúc tiến thương mại, góp phần không nhỏ vào việc tăng thu nhập và ổn định cuộc sống của người dân. Cũng do những tác dụng, hiệu quả của việc xây dựng và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm nông sản sẽ là cơ sở, căn cứ quan trọng để thực hiện các mục tiêu đổi mới về kinh tế và tổ chức sản xuất ở địa bàn nông thôn thuộc Chương trình nông thôn mới của tỉnh.
Hoàng Nhi - Quang Hảo
