Nhiệm kỳ vừa qua, Đông Triều đã hoàn thành cả 3 mục tiêu lớn địa phương đã đặt ra: Đó là, đạt chuẩn huyện nông thôn mới; trở thành thị xã; Khu di tích nhà Trần trên địa bàn được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.
Khẳng định, phát huy giá trị động lực
Đông Triều là quê gốc của nhà Trần, triều đại vang danh bậc nhất trong lịch sử Việt Nam. Nơi đây vẫn còn dấu tích nhiều công trình tôn giáo, tín ngưỡng có quy mô lớn, nổi tiếng trong lịch sử từ hơn 700 năm trước. Chính vì vậy, quần thể đền, chùa, am, tháp và lăng mộ của các vua Trần ở Đông Triều đã được đặc cách công nhận là di tích cấp quốc gia ngay từ năm 1962. Tuy vậy, để được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt thì không dễ, bởi thực tế hệ thống di tích nhà Trần nằm rải rác trên một diện tích đồi núi rộng tới hơn 2.000ha, hầu hết chỉ còn là phế tích, chìm sâu dưới lòng đất...
Do vậy, việc khẳng định lại giá trị di tích là rất cần thiết. Để làm được điều này, Đông Triều đã phối hợp tiến hành thăm dò, khai quật khảo cổ học ở hàng loạt di tích, như: Am - chùa Ngoạ Vân, đền Thái, lăng Tư Phúc, Thái lăng, lăng Trần Nghệ Tông, Nguyên lăng, chùa Quỳnh Lâm, hai tháp cổ tại khu vực Thông đàn, chùa - quán Ngọc Thanh... Từ đây, “kho di sản” dưới lòng đất đã phát lộ với những giá trị đặc biệt độc đáo. Để tiếp tục khẳng định giá trị di tích, Đông Triều đã phối hợp tổ chức nhiều hội thảo khoa học, có sự tham gia của các chuyên gia khảo cổ học, lịch sử nổi tiếng, qua đây đã làm rõ nhiều vấn đề trong lịch sử gắn với triều đại nhà Trần. Không chỉ khẳng định giá trị về mặt kiến trúc cổ với những công trình đời Trần, giới nghiên cứu cũng thay đổi một nhận thức được mặc nhiên thừa nhận từ xưa tới nay, đó là Phật hoàng Trần Nhân Tông đã nhập niết bàn tại am Ngoạ Vân (Đông Triều) chứ không phải tại am Ngoạ Vân (Yên Tử, Uông Bí)...
Chinh phục được giới nghiên cứu khoa học, Khu di tích nhà Trần một lần nữa đã được vinh danh, công nhận là di tích quốc gia đặc biệt vào cuối năm 2013. Thực hiện Quy hoạch tổng thể Bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích, Đông Triều đã chủ động đề xuất với tỉnh về kế hoạch xã hội hoá trùng tu, tôn tạo các di tích quan trọng, tạo điểm nhấn để phát huy các giá trị văn hoá như: Chùa Ngoạ Vân, đền Thái, chùa Quỳnh, Hồ Thiên, Trung Tiết, chùa - quán Ngọc Thanh...; đồng thời tích cực huy động nguồn lực xây dựng hạ tầng giao thông kết nối các điểm di tích.
Xây dựng NTM gắn với phát triển đô thị
Đông Triều triển khai xây dựng đô thị cũng ở vào giai đoạn cực kỳ khó khăn khi mà các quy định về tiêu chí, tiêu chuẩn nâng loại đô thị thay đổi với yêu cầu cao hơn, lại đúng vào giai đoạn suy thoái kinh tế chung, ảnh hưởng lớn tới việc đầu tư nguồn lực cho xây dựng đô thị, nhất là 4 xã nằm trong vùng lõi vốn chủ yếu đầu tư theo chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM).
Để thực hiện mục tiêu lên thị xã, cuối năm 2011, BCH Đảng bộ huyện đã ra Nghị quyết số 08 về phát triển đô thị và thành lập TX Đông Triều. Với quyết tâm lớn của cả hệ thống chính trị, được sự đồng thuận của cán bộ, nhân dân, Đông Triều đã huy động nguồn nội lực lớn để triển khai xây dựng và phát triển đô thị. Theo đó, tổng mức đầu tư xây dựng đô thị từ năm 2012 đến tháng 6-2014 của Đông Triều đạt 1.118,46 tỷ đồng, gồm vốn ngân sách, vốn xã hội hoá của doanh nghiệp và vốn huy động từ nhân dân. Ngày 7-7-2014, đô thị Đông Triều mở rộng được công nhận đô thị loại IV. Có thuận lợi là thị trấn Mạo Khê sớm được công nhận đô thị loại IV từ năm 2011, địa phương đã tập trung chỉ đạo xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng đô thị của Mạo Khê, mở rộng ra phạm vi các xã, kết nối với thị trấn Đông Triều, từ đó rút ngắn thời gian phải xây dựng đồng bộ cơ sở hạ tầng đô thị theo quy định. Tháng 3-2015, Đông Triều đã được UBTV Quốc hội ra Nghị quyết thành lập TX Đông Triều và 6 phường trực thuộc.
Cùng với niềm vui lên thị xã, Đông Triều cũng được công nhận là Huyện đạt chuẩn NTM vào tháng 4 năm nay, dẫn đầu trong toàn tỉnh. Thực tế, nông nghiệp vốn là thế mạnh của “huyện lúa” này, nhưng với yêu cầu đặt ra rất lớn, toàn diện, việc xây dựng huyện NTM đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ và có cách làm sáng tạo mới thành công. Quyết tâm xây dựng NTM, Đông Triều quyết liệt chỉ đạo đồng loạt tại 19 xã trên địa bàn để hiện thực hoá mục tiêu này. Qua 4 năm thực hiện, đến hết năm 2014, Đông Triều đã hoàn thành 352/361 tiêu chí và 730/741 chỉ tiêu; có 15/19 xã đạt xã NTM, đạt 78,9%. Diện mạo nông thôn thay đổi nhanh chóng, đời sống người dân ngày càng được cải thiện và nâng lên, thu nhập bình quân đầu người của khu vực nông thôn tăng từ 14,5 triệu đồng năm 2010 lên 27,9 triệu đồng năm 2014. Nhiều năm nay, địa phương giữ vững không có hộ đói; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 4,63% năm 2010 xuống còn 0,74% năm 2014, là địa phương có tỷ lệ hộ nghèo thấp trong tỉnh và cả nước.
Đông Triều nay đã trở thành thị xã, dù vậy địa phương xác định vẫn hết sức quan tâm đến khu vực nông thôn, với mục tiêu nâng “chất” NTM.
Theo đó, năm nay, Đông Triều phấn đấu đưa nốt 4 xã còn lại về đích NTM, nâng 30% số thôn đạt thôn NTM kiểu mẫu, triển khai xây dựng “Nông thôn tiến tiến” tại 3 xã Bình Khê, An Sinh, Việt Dân; 80% số khu phố đạt đô thị văn minh, tập trung thực hiện tiêu chí sáng - xanh - sạch - đẹp. Kết hợp giữa xây dựng NTM với phát triển đô thị, thị xã cũng tiếp tục phấn đấu tăng thêm số phường trên địa bàn, với mục tiêu đến năm 2020 Đông Triều đạt tiêu chuẩn đô thị loại III...
Phan Hằng
