Trước đây cứ mỗi lần muốn vào Quế Sơn (xã Đông Ngũ, huyện Tiên Yên) là phải xem dự báo thời tiết trước, rồi lại báo với các cán bộ xã Đông Ngũ trước vài hôm để họ sắp xếp cán bộ trong thôn đưa chúng tôi vào đó vì đường vào thôn rất xấu, không phải tay lái xe máy nào cũng dám đi trên con đường này, nếu không có kinh nghiệm là “đo đường” như chơi. Nay vào Quế Sơn chúng tôi được đi trên con đường bê tông láng mịn xuyên qua cánh rừng xanh mát.
Quế Sơn 100% là đồng bào dân tộc thiểu số, nhưng có tới 98% là người Dao. Thôn có 64 hộ dân nhưng vẫn còn 13 hộ nghèo. Các hộ khác tuy đã thoát nghèo, nhưng cuộc sống vẫn còn vất vả lắm. Bà con chủ yếu là trồng rừng và trồng lúa, nên họ sống rải rác bên các cánh rừng, đồng ruộng để phù hợp với việc làm ăn hàng ngày. Đường vào Quế Sơn được chia làm 3 nhánh dẫn đến các nhóm dân cư dài ước chừng 6km/nhánh. Bà con nhiều năm “đánh vật” với đường sá, lại thêm các xe chở keo vào mùa người dân thu hoạch rừng, cày nát đường nhiều chỗ tạo thành rãnh sâu tụ nước vào ngày mưa, ngày nắng bùn cứng lại gồ ghề rất khó đi.
Anh Chíu Sáng Hềnh là hộ dân ở đầu thôn, người được coi là sống ở khu vực thuận lợi để phát triển kinh tế nhất. Anh Hềnh xây được ngôi nhà 2 tầng khá khang trang nhờ bán keo, quế. Mấy năm trước, có rất ít hộ xây được nhà kiên cố như anh Hềnh, bởi bà con tuy có rừng, nhưng thường bị tư thương ép giá với lý do đường xấu. Bà con được mùa keo, mùa quế chưa hẳn là niềm vui đã đến, bởi khi người nông dân muốn bán một tấn quế phải chấp nhận giá thấp hơn khoảng 1 triệu đồng so với khu vực khác trong xã có giao thông tốt hơn. Vào mùa thu hoạch rừng, hàng trăm tấn quế của bà con bán ra, bị kém đi hàng trăm triệu đồng vì lý do đường xấu. Những người nuôi lợn cũng phải chấp nhận bán lợn thịt rẻ hơn so với khu vực khác trong xã khoảng 400.000 đồng/tạ, trong khi giá thức ăn cho lợn lại mua đắt hơn 600.000 đồng/tạ cũng vì lý do đường xấu. Để khắc phục con đường, nhiều năm trước, cán bộ thôn vận động người dân đóng góp 400.000 đồng/khẩu/năm và hàng trăm công lao động công ích để làm đường. Thế nhưng mồ hôi người dân đổ xuống đường đã nhiều mà mỗi lần mưa xuống lại lầy lội như cũ.
Làn gió nông thôn mới thổi vào Quế Sơn, mang đến niềm vui no ấm cho bà con. Trước mắt nhánh đường chính vào thôn dài gần 6km đã được bê tông hoá và khánh thành từ tháng 8 năm trước. Con đường là sự vào cuộc tích cực của nhiều đơn vị trong huyện và tỉnh với 2.200 công lao động tình nguyện. Chỉ riêng người dân Quế Sơn đã hiến 7.500m2 đất, đóng góp 1.200 công và hơn 50 triệu đồng để hoàn thành nhánh đường. Anh Chìu Quang Thìn, Trưởng thôn, cho biết: “Nhà nước hỗ trợ xi măng, cát, sỏi nhưng đảm bảo không mất đi đâu một hạt. Người dân ai cũng mong muốn có con đường, nên bà con đều tự coi như đây là công việc nhà mình đứng ra trông coi, quản lý”. Có đường mới rồi, giá bán các rừng keo từ 15-20 triệu đồng/ha tăng lên 30-35 triệu đồng/ha, giá trị các rừng quế cũng tăng lên gần gấp đôi. Người dân hăng hái tăng thêm đàn lợn, đàn gà trong chuồng vì giá bán gà, lợn thương phẩm cũng tăng hẳn lên. Chẳng vậy mà từ khi có đường mới đến nay, đàn lợn trong thôn đã tăng thêm 200 con, đàn gà tăng 6.000 con. Nhiều ngôi nhà mới được dựng lên để đón Tết Nguyên đán. Anh Chạc Sỏi Dẩn là người đang xây nhà trong thôn, cho hay: “Ngày trước muốn xây ngôi nhà chi phí cao gần gấp rưỡi, bởi đường xấu khó đi, mỗi xe chở vật liệu vào đây giá thành đắt hơn khoảng 1 triệu đồng”.
Ngày giáp Tết cả thôn cùng bận rộn, chẳng mấy năm gần đây xã Đông Ngũ tổ chức lễ hội người Dao sau Tết Nguyên đán, năm nay cũng vậy. Đây là hội vui chung của bà con người Dao và các dân tộc thiểu số khác trong toàn huyện. Bà con Quế Sơn hồ hởi chuẩn bị các phần thi trong lễ hội như: Thêu trang phục người Dao; biểu diễn thời trang các dân tộc; thi đi cà kheo; đẩy gậy bắn cung; kéo co ở nhà văn hoá thôn. Trưởng thôn Chìu Quay Thìn tranh thủ những buổi bà con tập trung đông ở nhà văn hoá, anh vận động mọi người, nhất là đám thanh niên không đốt pháo, không vì quá vui mà say rượu, đi chơi xuân bằng xe máy phải đội mũ bảo hiểm. Từ khi có con đường mới, đời sống người dân lên cao, nhưng công tác trật tự an ninh các anh vất vả hơn, đó là việc bảo vệ các khu rừng nguyên sinh ở thôn, do xuất hiện người dân ở nơi khác đến đây chặt phá rừng, nhưng nhờ cảnh giác tốt mà bà con trong thôn đã kịp thời báo cho kiểm lâm huyện chặn bắt được 1 xe vi phạm. Người dân Quế Sơn tự hiểu, cuộc sống muốn giàu, đời sống muốn được nâng cao không gì hơn là bà con phải có ý thức bảo vệ và ngăn chặn các hiện tượng chặt phá rừng, bởi rừng giữ nước cho các con suối tạo nguồn nước sinh hoạt và nước tưới cho các cánh đồng.
Chúng tôi rời Quế Sơn khi mặt trời đã lên cao, các khu rừng được nhuộm một màu vàng của nắng xuân, cuộc sống của người dân thôn vùng cao nơi đây đang vui lên từng ngày.
Công Thành
