Năm 2012, được xem là một năm đặc biệt khó khăn đối với lĩnh vực phân phối bán lẻ bởi sức mua giảm mạnh. Những biến động của thị trường giá cả và các nhận định không lạc quan về nền kinh tế đã khiến người tiêu dùng dè dặt trong chi tiêu, có xu hướng chỉ mua sắm các mặt hàng thiết yếu. Để tăng doanh số bán hàng, các doanh nghiệp đã thực hiện nhiều chương trình khuyến mãi giảm giá và không ngừng nỗ lực đẩy mạnh kênh phân phối, bán hàng để vượt khó.
Sức mua kém - Nhiều doanh nghiệp đóng cửa
Theo thống kê từ Sở Công Thương, tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trên địa bàn tỉnh trong 10 tháng năm 2012 đạt 31.084 tỷ đồng, tăng 24,8% so cùng kỳ và đạt 82,9% kế hoạch năm. Sở dĩ, chỉ tiêu này tăng là do trong 10 tháng năm 2012 giá xăng dầu, gas và một số mặt hàng thiết yếu tăng cao. Chỉ số giá tiêu dùng CPI 10 tháng tăng 8,6% so cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia kinh tế thì tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trên địa bàn tỉnh tăng cao bản chất là do giá các mặt hàng thiết yếu tăng chứ không phải do nhu cầu tiêu dùng tăng. Qua tìm hiểu tại các chợ truyền thống và các siêu thị, trung tâm thương mại trên địa bàn tỉnh thì hoạt động trao đổi mua bán hàng hoá chậm và giảm nhiều so với năm trước. Chị Nguyễn Thị Kim Oanh, kinh doanh hàng may mặc tại chợ Trung tâm Cẩm Phả cho hay: Từ đầu năm đến nay, hàng hoá bán ế ẩm lắm. Nhiều sạp hàng đã phải tạm đóng cửa vì không có khách mua. Không riêng ngành hàng may mặc mà rất nhiều ngành hàng khác cũng trong tình trạng người bán thì nhiều mà người mua thì ít. Thông tin từ nhiều hệ thống siêu thị, những tháng đầu năm nay so với cùng kỳ năm trước đã có sự giảm sút tăng trưởng lợi nhuận đáng kể, mặc dù các nhà bán lẻ liên tục triển khai các chương trình khuyến mãi để kích cầu tiêu dùng nhưng cũng không thu hút được người dân. Nhiều khách hàng mua sắm tại siêu thị chia sẻ vẫn rất quan tâm đến các hoạt động giảm giá, khuyến mại nhưng cũng cân nhắc và ưu tiên chọn lựa những sản phẩm thiết yếu, cần thiết trong đời sống hàng ngày.
Trong khó khăn chung về thị trường tiêu thụ nhiều hộ kinh doanh, doanh nghiệp đã phải giải thể hoặc tạm ngừng hoạt động. Theo số liệu thống kê từ Sở Kế hoạch & Đầu tư, từ đầu năm đến nay số lượng các doanh nghiệp gặp khó khăn, suy giảm sản xuất tiếp tục tăng nhanh. Đã có 86 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng hoạt động, tăng 18%, 65 doanh nghiệp đăng ký giải thể (giải thể chủ động), tăng gấp đôi so với cùng kỳ; 28 đơn vị trực thuộc chấm dứt hoạt động, tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ năm 2011. Có trên 300 doanh nghiệp bỏ địa chỉ, không hoạt động nhưng không đăng ký tạm ngừng hoặc giải thể, số này đang được đưa vào tình trạng cảnh báo, vi phạm và chờ thực hiện thủ tục thu hồi (giải thể bị động) theo quy định. Lĩnh vực hoạt động gặp khó khăn, số doanh nghiệp tạm ngừng, giải thể hoặc chờ giải thể chủ yếu ở các ngành nghề kinh doanh chính là bán buôn bán lẻ chiếm 29%, lĩnh vực xây dựng và bất động sản 18%, lĩnh vực chế biến chế tạo 16% và vận tải, kho bãi là 6%. Hầu hết các doanh nghiệp dừng hoạt động, rút lui khỏi thị trường là doanh nghiệp nhỏ và vừa, năng lực tài chính yếu, sản phẩm không có năng lực cạnh tranh, năng lực điều hành quản lý hạn chế, thụ động, không điều chỉnh kịp thời trước những diễn biến khó khăn của thị trường.
Nỗ lực đẩy mạnh thị trường tiêu thụ
Để tăng doanh số bán hàng, giải quyết lượng hàng tồn đặc biệt là trong những tháng cuối năm, nhiều doanh nghiệp bán lẻ lấy tâm điểm là các ngày lễ như Phụ nữ Việt Nam (20-10), Nhà giáo Việt Nam (20-11)... để đồng loạt thực hiện các chương trình khuyến mãi. Theo đó, mỗi chương trình có khoảng 500 -1.000 mặt hàng khuyến mãi, bao gồm các nhóm hàng như hoá mỹ phẩm, may mặc, hàng tiêu dùng thiết yếu như mì tôm, thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến… Mức khuyến mãi giảm giá từ 5%-50%, tuỳ mặt hàng. Đơn cử như Siêu thị Bài Thơ (TP Hạ Long), hiện nay đang triển khai nhiều chương trình khuyến mãi giảm giá từ 10-30% cho nhiều mặt hàng thiết yếu như sữa, hàng may mặc, đồ gia dụng, mỹ phẩm... Trong đợt khuyến mãi này, Siêu thị cam kết giá bán rẻ nhất TP Hạ Long. Đặc biệt, để ứng phó với tình hình hiện tại, nhiều doanh nghiệp đã tập trung cắt giảm tối đa chi phí, tổ chức quản trị và phân chia rủi ro. Do nhu cầu tiêu dùng đã có sự thay đổi rất lớn, đó là hàng thực phẩm và hàng thiết yếu hiện chiếm 50%-60% tổng doanh thu tại nhiều siêu thị nên việc xác định phân khúc thị trường và ngành hàng, đẩy mạnh việc tìm kiếm thêm thị trường tiềm năng được các doanh nghiệp chú trọng.
Trao đổi về vấn đề này, ông Phạm Ngọc Thuỷ, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết: Chỉ còn hơn 1 tháng nữa là kết thúc năm 2012. Đến thời điểm này, nhiều doanh nghiệp bán lẻ cho biết họ có thể hoàn thành kế hoạch về doanh thu nhưng lợi nhuận thì không đạt. Ổn định giá cả để thu hút khách hàng bằng nhiều chương trình khuyến mãi giảm giá, đảm bảo kế hoạch doanh thu chờ qua cơn bĩ cực trở thành chiến lược kinh doanh của hầu hết các siêu thị, trung tâm thương mại trên địa bàn tỉnh. Tuy không có phương thức chung cho tất cả doanh nghiệp trong việc tìm đầu ra cho sản phẩm, đẩy mạnh khâu bán hàng, nhưng nếu doanh nghiệp chủ động rà soát lại hoạt động kinh doanh, cơ cấu hệ thống phân phối thì sẽ đưa ra giải pháp phù hợp để vượt qua được khó khăn.
Nguyên Lâm
