Nỗ lực ổn định cán cân thương mại

Hạn chế nhập siêu

Hiện nay các cửa khẩu của Việt Nam nói chung và Quảng Ninh nói riêng đang phải đối mặt với sự thâm hụt về cán cân thương mại, nhập siêu từ Trung Quốc tăng mạnh trong những năm gần đây. Rõ ràng, hiện nay mặc dù thông qua sự hợp tác biên giới, kim ngạch xuất khẩu giữa ta với bạn tăng lên đáng kể nhưng tình hình nhập siêu từ Trung Quốc vào Việt Nam không những không được cải thiện mà còn nặng nề hơn. Trong giai đoạn từ nay đến 2020, nhập khẩu của Việt Nam từ thị trường Trung Quốc vẫn tăng mạnh do mở cửa thương mại và nhu cầu về nguyên liệu, thiết bị, máy móc của Việt Nam vẫn còn lớn. Sẽ có sự chuyển giao công nghệ từ Trung Quốc sang Việt Nam trong những ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, lắp ráp điện tử. Dự báo, tốc độ tăng nhập khẩu vẫn ở mức cao từ nay cho đến 2015 và sau đó giảm dần trong giai đoạn 2016-2020.

Do nhu cầu của Việt Nam về nhập khẩu các loại hàng hoá từ Trung Quốc còn rất lớn và cùng với việc miễn giảm thuế  theo khuôn khổ ACFTA, hàng nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng mạnh, trong khi xuất khẩu của nước ta tăng có mức độ và các giải pháp hạn chế nhập siêu chưa thể phát huy tốt hiệu quả thì tình hình nhập siêu từ Trung Quốc giai đoạn 2010-2015 chưa thể có sự thay đổi lớn thậm chí còn tăng đến 2015. Như vậy, vấn đề đặt ra là không phải tìm cách hạn chế nhập siêu bằng mọi giá mà khống chế mức nhập siêu trong giới hạn cho phép, tức là mức nhập siêu không ảnh hưởng lớn đến ổn định kinh tế vĩ mô như nợ nước ngoài, cán cân thanh toán… Do vậy, chúng ta cần xử lý vấn đề nhập siêu một cách chủ động và bền vững chỉ có thể trên cơ sở đẩy mạnh xuất khẩu và phát triển sản xuất các mặt hàng thay thế nhập khẩu. Đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu dịch vụ, thu hút đầu tư từ Trung Quốc để bù đắp sự thâm hụt thương mại, không gây nên những biến động bất lợi đối với kinh tế vĩ mô. Bên cạnh đó cần tiếp tục hoàn thiện chính sách quản lý nhập khẩu để hạn chế nhập khẩu công nghệ, thiết bị lạc hậu, ô nhiễm môi trường, hàng hoá chất lượng thấp.

Tăng cường xuất khẩu

Quảng Ninh được  định hướng phát triển thương mại - dịch vụ với tốc độ cao trên cơ sở khai thác tối đa lợi thế so sánh của Vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ, hướng mạnh vào xuất khẩu, từng bước hội nhập vững chắc vào thị trường Trung Quốc và ASEAN.

Theo số liệu thống kê của các ngành chức năng thì hiện nay Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu chủ lực của tỉnh. Nguồn hàng xuất khẩu đã có sự đa dạng, tỷ trọng nhóm hàng xuất khẩu qua chế biến tăng dần. Hàng hoá của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc chủ yếu là cao su, hạt điều, các loại hải sản khô và đông lạnh, khoáng sản… Tuy nhiên, theo một số doanh nghiệp xuất khẩu trong nước thì việc thâm nhập vào thị trường Trung Quốc khá khó khăn, phức tạp. Việc quản lý chất lượng hàng hoá, đặc biệt là sản phẩm nông nghiệp, thuỷ sản… tại thị trường Trung Quốc cũng khá phức tạp, khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu của tỉnh lúng túng khi tiếp cận thị trường này.

Hiện nay, tỉnh đang khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng thương hiệu sản phẩm nông sản. Theo đó, các sản phẩm này phải đảm bảo được các tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng sản phẩm và với một số ngành hàng là quy định về tiêu chuẩn của doanh nghiệp. Chẳng hạn, đối với sản phẩm hàng hoá đặc biệt như nông sản, thuỷ sản, trái cây, sẽ dựa trên kết quả xét nghiệm, kiểm soát dư lượng hoá chất và có chứng nhận kiểm dịch hàng hoá của Cục Đo lường chất lượng Việt Nam mới được xuất khẩu sang Trung Quốc. Được biết, Trung Quốc tuy là một nước lớn về sản xuất, đồng thời cũng là một nước lớn về tiêu dùng, phân khúc tiêu dùng khác nhau và đa dạng, nhưng chính phủ Trung Quốc luôn khuyến khích các doanh nghiệp nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và sản xuất trong nước. Thuế quan của đại đa số mặt hàng của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc như trái cây, rau củ, thuỷ sản và đồ gỗ… đã cơ bản giảm xuống 0%. Do vậy, hàng hoá của tỉnh có thể phát huy lợi thế gần biên giới để tăng xuất khẩu vào Trung Quốc cần dựa vào sức cạnh tranh của sản phẩm. Vì thế, trong thời gian vừa qua tỉnh cũng đã khuyến khích các doanh nghiệp tăng cường xuất khẩu những sản phẩm Trung Quốc không có hoặc các sản phẩm có ưu thế. Chẳng hạn như sản lượng cao su thiên nhiên xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Trung Quốc đang chiếm trên 60% và đáp ứng nhu cầu gia tăng liên tục của thị trường này.
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Nguyễn Mạnh Hà, Giám  đốc Sở Công thương cho rằng: Hiện nay, ngành Công thương đang khuyến khích các doanh nghiệp tích cực khai thác các phương thức mậu dịch khác nhau như mậu dịch chính ngạch, đại lý tiêu thụ, xây dựng phòng trưng bày sản phẩm ở Trung Quốc để từng bước xây dựng thương hiệu sản phẩm tại thị trường này. Bên cạnh đó, để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp xuất khẩu có thêm nhiều cơ hội kinh doanh tại thị trường Trung Quốc, ngành Công thương đã và đang tích cực tổ chức các đoàn tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại quan trọng như: Hội chợ Trung Quốc - ASEAN, hội chợ Quảng Châu, Côn Minh, hội chợ miền Tây Trung Quốc… Đây chính là cơ hội quan trọng để các doanh nghiệp tiếp cận thị trường, tìm hiểu đối tác để ký kết các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm.

Việc phát triển đồng bộ cả thương mại quốc tế và thương mại biên giới, coi trọng xuất khẩu, kết hợp giữa thương mại với ngành chế biến, Quảng Ninh sẽ thu nhiều lợi ích về thương mại hàng hoá và dịch vụ, đồng thời xây dựng được điểm tăng trưởng mới ở khu vực biên giới để góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh một cách bền vững sau năm 2015.  

Hiểu Trân