Xã Tân Dân (Hoành Bồ) có tới 90% dân số là đồng bào dân tộc Dao. Họ có rất nhiều kiến thức cũng như kinh nghiệm về việc chữa bệnh bằng cây thuốc nam. Đồng thời, xã cũng có điều kiện tự nhiên rất phù hợp để cây thuốc nam sinh trưởng và phát triển. Nhằm phát huy lợi thế đó, xã đã khuyến khích, hỗ trợ người dân trồng cây dược liệu theo hướng hàng hoá.
Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Thanh Ân, Chủ tịch UBND xã Tân Dân cho biết: Trong nhiều năm qua, các thương lái ở nhiều nơi đến thu mua các loại cây dược liệu trong vùng để xuất bán sang Trung Quốc. Bị khai thác ồ ạt, đồng thời diện tích rừng bị thu hẹp nên đến nay, nhiều loại cây dược liệu có trong tự nhiên hầu như đã bị khai thác. Trước thực trạng đó, năm 2013, xã Tân Dân đã xây dựng đề án hỗ trợ đầu tư phát triển vùng trồng cây dược liệu tập trung. Xã quy hoạch 2 vùng trồng, đó là thôn Bằng Anh trồng ba kích, thôn Hang Trăn trồng các loại cây thuốc nam. Chúng tôi mong muốn, việc phát triển cây dược liệu sẽ góp phần khai thác, sử dụng có hiệu quả và bền vững nguồn tài nguyên, bảo tồn và phát triển sự đa dạng sinh học, đồng thời chuyển đổi cơ cấu cây trồng và nâng cao thu nhập cho người dân.
Khởi đầu, xã triển khai mô hình trồng cây ba kích tím ở thôn Bằng Anh với diện tích 3ha, có 5 hộ tham gia. Đến nay, mô hình mở rộng thêm 1,5ha với 5 hộ tham gia mới. Những hộ tham gia mô hình được hỗ trợ 100% giống, 50% phân bón, còn lại là người dân đối ứng. Chị Triệu Thị Dung là một trong những hộ trồng ba kích ở thôn cho biết: Gia đình tôi chủ yếu chỉ trồng lúa và có một diện tích nhỏ trồng keo, nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao nên tôi luôn muốn tìm những cây, con phù hợp để chuyển đổi phát triển kinh tế gia đình. Được sự hướng dẫn, hỗ trợ của Nhà nước, gia đình tôi đã mạnh dạn trồng 1ha cây ba kích, đến nay, cây phát triển rất tốt. Gia đình tôi rất hy vọng đây là cây mang đến hướng phát triển mới, hiệu quả.
Còn tại thôn Hang Trăn, xã đã quy hoạch diện tích hơn 6ha để trồng cây thuốc nam. Năm 2013, xã có 3 hộ tham gia trên diện tích 2ha. Nguồn vốn huy động đầu tư trực tiếp theo mô hình là gần 492 triệu đồng, trong đó Nhà nước hỗ trợ hơn 400 triệu đồng, nhân dân đóng góp trên 84 triệu đồng. Theo đó, các hộ được tham gia tập huấn các kỹ thuật chuyển giao tiến bộ KHKT, tham quan mô hình, tham gia hội thảo. Bên cạnh đó, các hộ cũng thường xuyên được cán bộ kỹ thuật của Phòng NN&PTNT huyện hướng dẫn trồng các loại cây dược liệu.
Ông Triệu Tiến Minh, thôn Hang Trăn là một trong 3 hộ tham gia mô hình. Ông đã có gần 50 năm tìm hiểu về cây dược liệu, đồng thời cũng là người chuyên bốc thuốc nam. Ngoài ra, các con của ông cũng có rất nhiều kiến thức về các loại cây dược liệu. Chúng tôi được anh Triệu Đức Liên, con trai ông Minh dẫn tham quan mô hình trồng thuốc nam rộng hơn 1ha của gia đình. Anh Liên cho biết: Gia đình tôi cũng giống như nhiều người dân ở xã thường xuyên lên rừng tìm cây thuốc về chữa bệnh. Nhưng đến nay, nguồn nguyên liệu cây thuốc nam đã cạn kiệt, nhận thức được việc phải bảo tồn những loại cây thuốc quý, đồng thời để có nguồn nguyên liệu phục vụ cho việc bốc thuốc chữa bệnh, gia đình tôi đã tự trồng rất nhiều loại cây dược liệu tại vườn nhà mình. Đến nay, gia đình tôi đã trồng được hơn 100 cây dược liệu các loại. Bên cạnh đó, gia đình tôi cũng nghiên cứu, đề xuất phát triển loại cây lá tắm đặc trưng của người Dao, xây dựng đề án để đưa loại cây này trở thành sản phẩm OCOP của huyện Hoành Bồ.
Theo Chủ tịch UBND xã Tân Dân thì mô hình trồng cây thuốc Nam là mô hình sản xuất hàng hoá có giá trị kinh tế cao. Sau một năm trồng, như cây hoài sơn sẽ cho thu nhập khoảng 85,5 triệu đồng/ha/năm; cây kim ngân năm thứ hai bắt đầu cho thu hoạch, bình quân là 95 triệu đồng/ha/năm, cây xạ đen cho thu hoạch bình quân 127 triệu đồng/ha/năm… Ngoài lợi ích về kinh tế, mô hình này còn có vai trò rất quan trọng về lợi ích xã hội như tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập, góp phần xoá đói giảm nghèo cho nhân dân địa phương, thúc đẩy phát triển ngành nông - lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá có giá trị kinh tế cao. Qua đó, xã sẽ hình thành vùng trồng cây dược liệu có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn. Trong năm 2015, xã tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân mạnh dạn tìm hiểu trồng các loại cây dược liệu. Đồng thời, xã cũng mong muốn tiếp tục được các cấp, ngành quan tâm, hỗ trợ để phát triển mạnh sản xuất cây dược liệu, hình thành vùng sản xuất chủ lực của huyện trong thời gian tới.
Tường Vi
