Quảng Ninh là một trong những cửa ngõ giao thông quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Ngoài yếu tố trên Quảng Ninh còn là tỉnh giàu tài nguyên khoáng sản như than, đá vôi, sét làm xi măng, cát thuỷ tinh... được phân bố ở các địa phương trên địa bàn tỉnh. Với tiềm năng và lợi thế trên, Quảng Ninh đang phấn đấu để đến năm 2015 cơ bản trở thành một tỉnh công nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, phát triển kinh tế bền vững hài hoà với môi trường vẫn cần một quyết sách.
Như vậy nhìn vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong những năm tiếp theo xuất hiện nhiều nhà máy nhiệt điện, xi măng. Sự phát triển này là một hệ quả tất yếu bởi Quảng Ninh có nhiều tài nguyên khoáng sản đặc biệt là than. Than là nguyên liệu để sản xuất điện, xi măng. Tuy nhiên, tài nguyên nào khai thác mãi cũng cạn kiệt, vậy vấn đề đặt ra là phải khai thác hợp lý và kiểm soát tốt vấn đề ô nhiễm môi trường. Có một thực tế hiện nay hầu hết các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh đều nằm dọc tuyến quốc lộ và gần khu vực dân cư, điều này đã ảnh hưởng đến trật tự an toàn giao thông và môi trường nhất là những xe vận chuyển nguyên liệu đến khu vực sản xuất. Đơn cử như việc sản xuất điện hay xi măng, mức tiêu thụ nguyên liệu thô rất lớn, hầu hết đều sử dụng than kém phẩm cấp nên độ tro thải ra môi trường nhiều lên đến 40-50%. Cùng với đó là chất thải của các chất phụ gia có hàm lượng lưu huỳnh cao, đây là chất độc nguy hại ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ con người. Để hạn chế việc ô nhiễm môi trường, hiện nay nhiều nhà máy nhiệt điện đã sử dụng đá vôi trong sản xuất để khử lưu huỳnh (trung bình mỗi nhà máy nhiệt điện sử dụng khoảng 1.000 tấn đá vôi/năm). Tuy nhiên, như vậy lại làm tăng sản lượng đá vôi khai thác, nếu không có quy hoạch vùng khai thác tốt sẽ phá vỡ cảnh quan môi trường. Những năm gần đây sản lượng khai thác than ngày càng tăng (năm 2005: 28 triệu tấn, 2006: 30 triệu tấn; năm 2010 hơn 40 triệu tấn). Mặc dù thời gian qua ngành Than đã có các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường như: Xây dựng hệ thống kênh thoát nước Hà Trung, Hà Lầm, Hà Khánh; xây dựng kè sông Vàng Danh, sông Uông, sông Sinh... Cùng với việc thực hiện các công trình cải tạo môi trường, ngành Than đã tiến hành xây dựng hệ thống đường giao thông nội bộ, quy hoạch lại các cảng bến xuất than nội địa theo đường thuỷ nhờ vậy đã giảm được lượng than vận chuyển qua các khu đô thị và đường quốc lộ. Các công nghệ thân thiện với môi trường cũng được ngành Than chủ động đề xuất và thực hiện. Đơn cử như việc sử dụng cột chống thuỷ lực trong các lò chợ khai thác nhằm giảm lượng gỗ làm cột chống (từ 50-60m3 giảm xuống 25m3/1.000 tấn than khai thác, sử dụng thuốc nổ thay thế thuốc nổ TNT để loại trừ những tác nhân gây ngộ độc có trong thuốc nổ TNT... Mặc dù ngành Than đã nỗ lực trong công tác bảo vệ môi trường song hiện nay nhiều nguồn gây ô nhiễm môi trường và làm suy thoái tài nguyên khác như: Cặn dầu, ắc quy, nước thải hầm lò chưa được xử lý triệt để; môi trường sống của cộng đồng dân cư bị xâm phạm nghiêm trọng do bụi, tiếng ồn gây ra...
Để kinh tế Quảng Ninh phát triển với quy mô, tốc độ ngày càng lớn, biến những lợi thế thành nguồn lực mạnh mẽ để tỉnh thực sự trở thành một tỉnh công nghiệp có vai trò xứng đáng trong khu vực kinh tế trọng điểm của phía Bắc thì những giải pháp có tính chiến lược cần được đặt ra: Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng tài nguyên cần đi trước một bước theo quan điểm phát triển bền vững ở mỗi cấp, mỗi ngành với mục tiêu tiết kiệm tài nguyên, ngăn ngừa ô nhiễm, suy thoái môi trường tạo nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Thực hiện rà soát điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đai trên cơ sở quy hoạch khai thác và sử dụng tài nguyên khoáng sản, tài nguyên nước theo hướng phát triển bền vững. Áp dụng biện pháp bắt buộc khi lựa chọn công nghệ cho các dây chuyền sản xuất, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường; khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư các dự án sử dụng công nghệ cao, tiết kiệm năng lượng.
TRANG THU
