Phát triển công nghiệp sáng tạo: Quảng Ninh "mở vỉa vàng"

Các nước phát triển trên thế giới đều cho rằng công nghiệp sáng tạo chính là vỉa vàng của thời đại công nghệ số hoá toàn cầu hiện nay. Với sự hội tụ của tài năng và sức sáng tạo, công nghệ sáng tạo trở thành chìa khoá thành công cho nền kinh tế. Tại Việt Nam, công nghiệp sáng tạo bắt đầu được một số tỉnh, thành phố lớn mày mò nghiên cứu, đưa vào chiến lược phát triển của mình. Và ở Quảng Ninh - mảnh đất địa đầu vùng Đông Bắc của Tổ quốc, lần đầu tiên, công nghiệp sáng tạo được đưa vào triết lý phát triển của tỉnh, đây là nền tảng để phát triển 3 trụ cột công nghiệp dịch vụ, công nghiệp giải trí và công nghiệp văn hoá.

Công nghiệp sáng tạo - triết lý phát triển

Công nghiệp sáng tạo - một ngành kinh tế còn khá mới mẻ đối với Việt Nam, vậy tại sao Quảng Ninh lại mạnh dạn đưa vào triết lý phát triển của mình? Câu trả lời bắt đầu từ chính khát vọng đổi mới, khát vọng sáng tạo và phát triển của vùng đất, con người, nơi các yếu tố tự nhiên, xã hội, con người hội tụ, giao thoa thống nhất trong đa dạng của nền văn minh sông Hồng. Nơi đã hình thành ngành công nghiệp đầu tiên và cái nôi của giai cấp công nhân Việt Nam. Chắc chắn rằng sức sáng tạo của con người sẽ đạt đỉnh cao khi hoà trong khung cảnh thiên nhiên kỳ thú có một không hai của Di sản - Kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và những đặc sắc của Vịnh Bái Tử Long, của một Yên Tử linh thiêng huyền bí là nơi duy nhất có nhà vua từ bỏ ngai vàng lên núi hoá Phật, để lại thiền phái Trúc Lâm Yên Tử mang bản sắc riêng của Phật giáo Việt Nam với tư tưởng hoà nhập đạo pháp với dân tộc và đoàn kết các tôn giáo…

Nhìn dưới góc độ kinh tế học với những điều kiện ưu thế vượt trội, Quảng Ninh là điểm lý tưởng bảo đảm cho sức sáng tạo của mỗi người nhờ vị trí địa kinh tế số 1 của vùng đất nằm trong Khu vực “Hai hành lang một vành đai kinh tế Việt - Trung”, tỉnh duy nhất có đường biên giới cả trên bộ, trên biển và trên không với Trung Quốc, trên hành lang kinh tế Nam Ninh - Singapore và là cầu nối quan trọng của hợp tác kinh tế ASEAN - Trung Quốc, Quảng Ninh có điều kiện hội nhập quốc tế sâu rộng, trực tiếp với khu vực Đông Á. Với vị trí nằm trong vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, Quảng Ninh cùng với Hà Nội và Hải Phòng là cực tăng trưởng, phát triển nhanh, bền vững, có khả năng tạo sức lan toả mạnh mẽ cho sự phát triển của miền Bắc và đất nước.

Nếu như các chuyên gia cho rằng Việt Nam có tiềm năng to lớn để trở thành một nền kinh tế có ngành công nghiệp sáng tạo phát triển của khu vực Đông Nam Á nhờ thị trường nội địa lớn, dân số trẻ, sự đa dạng về văn hoá… thì Quảng Ninh chính là hình ảnh của một Việt Nam thu nhỏ với các điều kiện cần và đủ hứa hẹn cho ngành công nghiệp sáng tạo phát triển. Với khoảng 1,2 triệu người, Quảng Ninh được đánh giá là tỉnh có dân số trẻ, trong số đó có trên 100.000 thợ mỏ hoạt động trong ngành Than và hàng năm đón khoảng 7,5 triệu lượt khách du lịch tới tham quan, nghỉ dưỡng đã trở thành thị trường rất tiềm năng. Đặc biệt với hệ thống cảnh quan văn hoá rất phong phú - từ hệ thống di tích, di sản cho tới các thành phố năng động đang phát triển, sự hội tụ, giao thoa của văn hoá miền núi, miền biển, đồng bằng trong một vùng đất sẽ tạo điều kiện nuôi dưỡng văn hoá sáng tạo, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển những sáng tạo văn hoá.

Mô hình mapping chuẩn quốc tế

Quảng Ninh định vị mục tiêu phát triển đến năm 2020 trở thành tỉnh dịch vụ, công nghiệp hiện đại, trung tâm du lịch quốc tế, một trong những đầu tàu kinh tế của miền Bắc và cả nước; đồng thời tích cực chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh”. Trên chặng đường phát triển Quảng Ninh phải giải quyết được hai mâu thuẫn là giữa giải phóng tiềm năng thế mạnh và không gian phát triển rộng lớn với cơ chế chính sách còn hạn hẹp; giữa khai thác than, phát triển công nghiệp nặng với phát triển du lịch trên cùng một địa bàn. Chìa khoá bắt đầu từ việc chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh” theo hướng dựa vào kinh tế tri thức, khoa học công nghệ, danh lam thắng cảnh, văn hoá, truyền thống lịch sử... để phát triển công nghiệp dịch vụ, công nghiệp văn hoá, công nghiệp giải trí trên nền tảng công nghiệp sáng tạo được tổ chức sản xuất ở trình độ cao, vận hành trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế.

Đến thời điểm này Quảng Ninh có thể tự tin khẳng định rằng, việc thực hiện tái cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh” đã đạt kết quả rất tích cực. Với tỷ trọng công nghiệp giảm từ 59% năm 2011 đến 2014 là dưới 50%, trong khi dịch vụ tăng từ 34% năm 2011 đến 2014 là trên 45%; thu ngân sách dựa vào than từ 67% năm 2011 đến năm 2014 giảm còn 47%. Đặc biệt, Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên của cả nước đưa điện lưới quốc gia đến tận thôn khu, khe bản trên đất liền, đưa điện lưới ra đảo Cô Tô (bằng nguồn xã hội hoá); được Chính phủ giao là tỉnh đầu tiên đầu tư đường cao tốc Hạ Long - Hải Phòng bằng nguồn vốn tự có và tiếp tục giao cho tỉnh làm chủ đầu tư sân bay Vân Đồn theo hình thức BOT. Tỉnh đã hoàn thành nâng cấp quốc lộ 18A đoạn Uông Bí - Hạ Long, quốc lộ 18B, 18C lên biên giới; hạ tầng đô thị, hạ tầng khu kinh tế, khu công nghiệp được cải thiện, hạ tầng văn hoá du lịch được đầu tư phát triển thông qua các công trình Bảo tàng, Thư viện tỉnh, Công viên Hạ Long, Chùa Ba Vàng, Chùa Cái Bầu... Trong lĩnh vực cải cách hành chính, tỉnh cũng đi đầu và vận hành có hiệu quả các trung tâm hành chính công, đến năm 2015 sẽ đưa 100% các thủ tục hành chính vào trung tâm hành chính công. Trong xây dựng nông thôn mới, hiện tỉnh đạt 12 tiêu chí/xã, cao hơn bình quân chung cả nước là 8 tiêu chí/xã và là tỉnh có tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới cao nhất toàn quốc.

“Xác định rõ công nghiệp sáng tạo là một ngành công nghiệp mang lại lợi nhuận kinh tế, vì thế, nó cần một hệ thống chính sách phù hợp. Để đạt được mục đích đó, Quảng Ninh đang trên lộ trình phát triển mang tính chiến lược từ đổi mới tư duy quản lý nhà nước theo cách chuyển đổi sự can thiệp trực tiếp vào nền kinh tế sang kiến tạo phát triển. Triết lý phát triển của tỉnh Quảng Ninh đó là dựa vào đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cấu trúc nền kinh tế, chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh” để phát triển bền vững; dựa vào kinh tế tri thức, khoa học công nghệ, danh lam thắng cảnh, văn hoá, truyền thống lịch sử... để phát triển công nghiệp dịch vụ, công nghiệp văn hoá, công nghiệp giải trí trên nền tảng công nghiệp sáng tạo được tổ chức sản xuất ở trình độ cao; dựa vào sự phát triển hài hoà giữa con người, thiên nhiên, văn hoá, khoa học công nghệ kết hợp với sức mạnh thời đại và phù hợp với quy luật thị trường để tham gia tích cực vào chuỗi giá trị toàn cầu. Quảng Ninh cũng sẽ là tỉnh đầu tiên ở Việt Nam tiến hành lập bản đồ các ngành công nghiệp sáng tạo theo mô hình mapping chuẩn quốc tế” - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Minh Chính, Bí thư Tỉnh uỷ đã khẳng định.

Ngọc Lan