Năm 2012, Chính phủ đã có Quyết định số 19/2012/ QĐ-TTg, về việc thành lập Khu kinh tế cửa khẩu (KKTCK) Móng Cái. Việc thành lập KKTCK Móng Cái sẽ tạo cho Quảng Ninh nâng cao hơn nữa vai trò “điểm khởi đầu” của vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ và qua đó có nhiều cơ hội để phát triển thương mại khu vực biên giới.
Có thể nói, sau gần 20 năm từ khi thực hiện các chính sách ưu đãi đầu tư theo Quyết định 675/TTg của Thủ tướng Chính phủ, đến nay cơ sở hạ tầng của TP Móng Cái - nay là Khu kinh tế cửa khẩu (KKTCK) Móng Cái được quan tâm đầu tư. Trên địa bàn KKTCK bước đầu hình thành các khu vực sản xuất, các trung tâm thương mại, khu du lịch, dịch vụ, cửa hàng miễn thuế… ở khu vực biên giới. Mặc dù luôn chịu tác động chính sách biên mậu không ổn định của thị trường Trung Quốc, song hoạt động thương mại, XNK tại Móng Cái diễn ra rất sôi động và là một trong những cửa khẩu đạt mức tăng trưởng khá không chỉ của tỉnh Quảng Ninh mà của cả khu vực phía Bắc.
Hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu hàng hoá phát triển kéo theo sự phát triển của nhiều ngành, lĩnh vực khác như: dịch vụ, du lịch, thu hút các dự án đầu tư SXKD góp phần vào sự phát triển KT-XH của địa phương và tỉnh Quảng Ninh. Tổng kim ngạch XNK giai đoạn 1996-2000 đạt trên 900 triệu USD; giai đoạn 2001-2005 đạt trên 2.300 triệu; giai đoạn 2006-2012 đạt trên 24.300 triệu USD. Riêng năm 2012 đạt gần 3.800 triệu USD.
Về cơ cấu và giá trị các mặt hàng XNK, hàng năm, có khoảng gần 1.000 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh tham gia hoạt động XNK qua Móng Cái với nhiều chủng loại hàng hoá kinh doanh XNK theo các phương thức khác nhau, trong đó, than chiếm khoảng 60-70% tổng kim ngạch xuất khẩu trên địa bàn, tiếp đó là cao su (10-12%), thuỷ hải sản (3-4%)...
Bên cạnh các hoạt động thương mại, XNK, Móng Cái còn là điểm thu hút khách xuất nhập cảnh với hoạt động du lịch ngày một phát triển. Trong những năm qua, khách xuất nhập cảnh qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái ngày một gia tăng với mục đích thăm thân, du lịch và giao lưu hợp tác kinh tế. Cụ thể, từ năm 2006-2012, khách xuất nhập cảnh qua cửa khẩu là trên 15.000.000 lượt người; tổng doanh thu về du lịch đạt gần 2.000 tỷ đồng, tăng bình quân 12,95%/năm. Đến nay, trên địa bàn thành phố có 226 cơ sở lưu trú với trên 3.000 phòng, 5.600 giường; duy trì hoạt động của 31 đơn vị kinh doanh lữ hành quốc tế…
Đối với sản xuất, kinh doanh trên địa bàn KKTCK, do được áp dụng sớm các cơ chế, chính sách đối với khu vực cửa khẩu và cùng với tiềm năng, lợi thế sẵn có, TP Móng Cái đã thu hút và phát triển các lĩnh vực CN-TTCN và dịch vụ. Giá trị sản xuất CN-TTCN trên địa bàn từ năm 1999 đến nay tăng bình quân 14,9%/năm; tổng giá trị sản xuất CN đạt 535,2 tỷ đồng, tăng bình quân 7%/năm, năm 2010 đạt 122,5 tỷ đồng, gấp 1,4 lần so với 2005.
Các ngành dịch vụ cũng có những bước phát triển mạnh, đa dạng, mang tính đột phá, là động lực quan trọng, thúc đẩy phát triển KT-XH của thành phố. Trong giai đoạn 2006-2010, giá trị tăng thêm các ngành dịch vụ bình quân 18,35%; giá trị hàng hoá qua cửa khẩu đạt trên 12.000 triệu USD, tăng bình quân 25,2%/năm. Hệ thống kho ngoại quan, kho hàng chờ xuất được mở rộng, đáp ứng yêu cầu lưu chuyển hàng hoá XNK của các DN; tổng mức lưu chuyển hàng hoá bán lẻ và tiêu dùng xã hội, giai đoạn 2006-2012 đạt trên 27.000 tỷ đồng, tăng bình quân 22,05%/năm.
Để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của KKTCK Móng Cái lên tầm cao mới, thiết nghĩ các Bộ, Ngành của Trung ương cần tiến hành rà soát và sớm cụ thể hoá các thể chế, chính sách đối với KKTCK cho từng lĩnh vực như: ưu đãi về thuế XNK, kinh doanh hàng miễn thuế, thanh toán biên mậu, thương mại biên giới, kiểm tra chất lượng hàng hoá…. Đồng thời, sửa đổi bổ sung các chính sách chưa đồng bộ và thiếu nhất quán trong hệ thống các văn bản liên quan đến hoạt động các DN và thu hút đầu tư. Cụ thể như nên sửa đổi quy định địa điểm đặt cửa hàng miễn thuế tại khu vực cách ly cửa khẩu quốc tế tại Quyết định số 24/2009/QĐ-TTg ngày 17-2-2009 của Thủ tướng Chính phủ về Quy chế kinh doanh bán hàng miễn thuế; bổ sung quy định cụ thể về điều kiện kinh doanh, danh mục hàng hoá, thủ tục hồ sơ...
Bên cạnh đó, Chính phủ và các Bộ, Ngành Trung ương quan tâm bổ sung nguồn vốn hỗ trợ đầu tư 26 công trình theo Đề án phát triển thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái theo Quyết định số 99/2009/QĐ-TTg ngày 29-7-2009 của Thủ tướng Chính phủ; quan tâm tập trung nguồn vốn đầu tư đường ra biên giới, vành đai biên giới và các công trình kè bảo vệ bờ sông, suối biên giới đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại các Quyết định số 567/QĐ-TTg ngày 8-5-2007, Quyết định số 1151/QĐ-TTg ngày 30-8-2007 và Quyết định 496/QĐ-TTg ngày 20-4-2010.
Ngoài ra, Quảng Ninh mong muốn và đề nghị cấp có thẩm quyền sớm nâng cấp và công nhận Khu chuyển tải Vạn Gia (thuộc KKTCK Móng Cái) là cửa khẩu cảng biển nằm trong hệ thống cảng biển Việt Nam nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các thủ tục hải quan và áp dụng cơ chế chính sách đối với hoạt động xuất nhập khẩu.
Nguyễn Tuấn Điệp (Cổng TTĐT tỉnh)
