Thời gian qua Trung tâm Khoa học kỹ thuật và sản xuất giống thuỷ sản Quảng Ninh đã nghiên cứu triển khai thành công nhiều đề tài khoa học được đánh giá cao, góp phần đa dạng hoá đối tượng nuôi, giúp nghề nuôi trồng thuỷ sản Quảng Ninh phát triển bền vững. Hiện nay, trung tâm đang triển khai nuôi, nghiên cứu một số giống mới như: cá đối mục, cá rô phi đơn tính Cát Phú và cá chép Tam Bội...
Theo ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Trung tâm, lý do Trung tâm chọn nuôi giống cá đối mục bởi loài này được coi là đối tượng nuôi thích hợp với các ao nuôi tôm bị suy thoái cũng như các ao nuôi trồng thuỷ sản mặn lợ vùng cửa sông. Cá đối mục lại có giá trị kinh tế cao, lớn nhanh, dễ nuôi và chi phí đầu tư thấp, có thể tận dụng các loại thức ăn sẵn có tại địa phương để nuôi như: cám gạo, cám ngô, đậu tương, đậu lạc… Cá đối mục thích nghi với các thuỷ vực ven biển, tập trung chủ yếu ở vùng cửa sông, nơi có nguồn thức ăn hữu cơ dồi dào. Cá đối mục là loài rộng muối, rộng nhiệt. Cá có thể sống và sinh trưởng tốt ở môi trường nước lợ, mặn và chịu đựng được nhiệt độ từ 3-35oC, thích hợp nhất là 12-25oC, nhiệt độ gây chết là 0oC. Đó là một lợi thế để phát triển nuôi thương phẩm và nhân rộng đối tượng này ở vùng ven biển Quảng Ninh. Ngoài hình thức nuôi thâm canh, cá đối mục còn có thể nuôi ghép với các đối tượng khác như tôm sú, cá măng, cá chim vây vàng để cải tạo môi trường ao nuôi… Trong khi đó ở Quảng Ninh, một số huyện miền núi như Tiên Yên, Ba Chẽ, Đầm Hà... có nhiều cửa sông. Do vậy, các đầm nuôi trồng thuỷ sản mặn lợ tại khu vực này có sự biến động độ mặn trong năm rất lớn, không thuận lợi cho hình thức nuôi tôm quảng canh cải tiến, còn cá đối mục thì lại có thể sống ở những ao nuôi này. Điển hình của sự thành công mô hình nuôi cá đối mục này là một số hộ ở Tiên Yên đã lấy giống ở Trung Quốc và nuôi thành công. Tuy nhiên, mới chỉ là nuôi tự phát và chưa tìm được thị trường đầu ra. Vì vậy rất cần một quy hoạch tổng thể cho mô hình nuôi này.
Quy hoạch nuôi trồng thuỷ sản của tỉnh và của huyện Tiên Yên thì phát triển nuôi thuỷ sản hiệu quả và bền vững được ưu tiên hàng đầu. Cá đối mục là đối tượng nuôi có khả năng làm tăng tính bền vững của môi trường ao nuôi, rất thích hợp với quy hoạch và định hướng của ngành thuỷ sản Quảng Ninh. Nhưng hiện chưa có đơn vị nào trong tỉnh sản xuất và cung ứng giống cá đối mục cho nuôi thương phẩm tại Quảng Ninh. Trong khi phát triển nuôi cá đối mục thương phẩm sẽ tạo ra một mặt hàng thuỷ sản quan trọng cho tiêu thụ nội địa, đồng thời tạo ra nguồn trứng cho chế biến món ăn cao cấp phục vụ du lịch và xuất khẩu. Giá trứng cá đối mục tại thị trường Malaixia là 30 USD/kg, thị trường Trung Quốc là 15 triệu đồng/kg trứng đã thụ tinh. Chuyển giao công nghệ sản xuất giống cá đối mục giúp tiết kiệm được thời gian và kinh phí đầu tư nghiên cứu của địa phương, giúp các địa phương nhanh chóng ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất, phù hợp với chủ trương, định hướng của tỉnh Quảng Ninh “Năm 2012 là năm ứng dụng KHCN...”, phù hợp với định hướng của Bộ NN&PTNT về đa dạng hoá đối tượng nuôi. Việc tiếp nhận được công nghệ sinh sản nhân tạo và nuôi thương phẩm cá đối mục sẽ giúp địa phương chủ động tạo ra con giống đảm bảo chất lượng, kịp thời vụ, thúc đẩy nghề nuôi mặn lợ ven biển Quảng Ninh phát triển.
Với những nghiên cứu, đánh giá hiệu quả về mọi mặt của giống cá này, hiện Trung tâm đang chủ động xây dựng chương trình sản xuất giống cá đối mục tạo cơ sở cung cấp con giống tốt, đáp ứng đủ nhu cầu con giống cho nuôi thương phẩm, khai thác triệt để tiềm năng diện tích mặt nước mặn lợ, tạo công ăn việc làm, cải thiện thu nhập của người nuôi, góp phần xoá đói giảm nghèo cho các vùng nông thôn và miền núi ven biển của tỉnh. Việc sản xuất giống cá đối mục thành công sẽ hạn chế đánh bắt nguồn cá giống ngoài tự nhiên, góp phần bảo vệ môi trường, đa dạng hoá đối tượng nuôi...
Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Trung tâm khẳng định: Việc “Ứng dụng khoa học công nghệ xây dựng mô hình sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá đối mục tại tỉnh Quảng Ninh” là cần thiết, giúp địa phương tiếp nhận được công nghệ mới, chủ động được nguồn giống cá đối mục, giúp người nuôi cá thương phẩm nâng cao được hiệu quả SXKD, từng bước đưa loài cá này trở thành đối tượng nuôi kinh tế cho vùng ven biển nhằm đa dạng hoá đối tượng nuôi. Như vậy, khả năng mở rộng nuôi cá đối mục thương phẩm sau khi kết thúc dự án là rất lớn, góp phần xoá đói giảm nghèo cho ngư dân các vùng nông thôn, miền núi ven biển Quảng Ninh và các vùng ven biển phía Bắc.
Bên cạnh cá đối mục, hiện nay giống cá Cát Phú, cá chép Tam Bội cũng được sản xuất tại Trung tâm, có khả năng sinh trưởng nhanh, chịu được thời tiết lạnh, có sức đề kháng tốt, hiệu quả kinh tế cao, đã được nuôi thử nghiệm và được người tiêu dùng ưa chuộng, hiện đang được chọn giống bố mẹ để tiếp tục nuôi... Riêng giống cá chép Tam Bội là đối tượng thích hợp để phát triển sản xuất hàng hoá phục vụ xuất khẩu.
Để phục vụ giống và nhu cầu nuôi của nhân dân, với sự hỗ trợ đầu tư của tỉnh, hiện Trung tâm đang chuẩn bị xây dựng Khu chuyển giao và ươm tạo công nghệ thuỷ sản Quảng Ninh tại xã Đại Bình, huyện Đầm Hà. Trước mắt đang chuẩn bị thủ tục khởi công giai đoạn 1 là Trại sản xuất giống và nuôi thực nghiệm giống hải sản tỉnh Quảng Ninh, quy mô 57 ha, chuyên sản xuất các loại giống nhuyễn thể, giáp xác, cá biển chất lượng cao, phấn đấu năm 2015 đưa vào sử dụng. Tiếp đến là hai khu công nghệ cao: cơ sở sản xuất tôm cá, phục vụ nhu cầu nuôi của nhân dân.
Thanh Hằng
