Tham gia chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP), Uông Bí có 15 sản phẩm. Một số sản phẩm đã khẳng định chỗ đứng trên thị trường như: thanh long, vải chín sớm Phương Nam, tinh dầu trầu tiên Yên Tử... Tuy nhiên, hiện nay, việc phát triển các sản phẩm này đang gặp không ít khó khăn.
Khai thác lợi thế của địa phương, thời gian qua, các sản phẩm thảo dược như Cao Thiên Đông, Long Thiên Huyết của Công ty TNHH Nam dược Y Võ; tinh dầu trầu tiên Yên Tử, dầu xoa bóp Yên Tử của HTX Thảo dược Yên Tử; dầu tiên Yên Tử của Hội Chữ thập đỏ TP Uông Bí là những sản phẩm đặc trưng cho vùng đất Uông Bí. Tuy nhiên, việc tiêu thụ các sản phẩm này đang gặp khó khăn. Trao đổi với chúng tôi, anh Trần Văn Mạnh, Giám đốc Công ty TNHH Nam dược Y Võ cho biết: Hiện nay, ngoài việc được bày bán tại một số cửa hàng trên địa bàn thành phố và điểm bán hàng OCOP của các địa phương, sản phẩm của chúng tôi đã được tiêu thụ ở Hải Phòng, Hải Dương. Để đáp ứng nhu cầu sản xuất, chúng tôi đã đầu tư lắp đặt một số thiết bị như máy chiết xuất, máy rửa thuốc, dây chuyền đóng nắp chai tự động… và mở rộng diện tích nhà xưởng thêm 400m2. Đến nay, Công ty có thể sản xuất từ 1.000-2.000 sản phẩm/ngày. Do thiếu vốn, nhân lực, địa điểm bán, thông tin tuyên truyền... nên các sản phẩm này khó được phát triển rộng hơn nữa ra thị trường. Công ty chỉ tiêu thụ được bình quân từ 2.000-3.000 sản phẩm/tháng. Hy vọng rằng, các sản phẩm của Công ty nói riêng và các sản phẩm thảo dược của Uông Bí nói chung sẽ được quan tâm, hỗ trợ hơn nữa trong việc quảng bá, giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm, nhất là kết nối với các doanh nghiệp ngay trên địa bàn tỉnh.
Vải chín sớm Phương Nam không chỉ mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân phường Phương Nam, mà còn khẳng định được thương hiệu riêng của địa phương. Năm 2015, bằng phương pháp chiết cành từ các cây vải tổ để cây mới không bị thoái hoá; trồng bổ sung và thay thế cây già, cây chết; nâng diện tích từ 293ha lên 315ha, sản lượng đạt 1.050 tấn, doanh thu đạt trên 33 tỷ đồng. Năm 2016, thành phố sẽ tiếp tục nâng diện tích lên 350ha tập trung chủ yếu ở các khu Bạch Đằng 1, Bạch Đằng 2, Đá Bạc, Cẩm Hồng. Song đây cũng gần như “ngưỡng” cuối cùng để phát triển diện tích của cây vải chín sớm trên địa bàn phường. Bởi giống vải chín sớm này chỉ phù hợp với thổ nhưỡng khu vực phường Phương Nam, khi đưa sang trồng ở các địa phương khác giống cây bị thoái hoá, quả chín muộn, nhiều gai nhọn và chua, có năm còn không cho thu hoạch. Trong khi đó, diện tích phường Phương Nam thì không thể mở rộng. Ngoài ra, vấn đề thiên tai, sâu bệnh cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sản lượng vải hàng năm. Đơn cử như trận lụt cuối tháng 7, đầu tháng 8 vừa qua, do nằm ở khu vực địa hình thấp, trũng, tiêu thoát nước khó khăn nên 100% diện tích trồng cây vải chín sớm bị ngập úng. Theo thống kê của phường Phương Nam, sau trận mưa, khoảng 3.900 cây vải (tương đương trên 13ha) bị chết hoàn toàn, số còn lại cũng bị úa lá, cây héo. Trong khi đó, vải chín sớm là cây trồng cạn, bộ rễ nông nên khi bị ngập úng sẽ ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và phát triển của cây. Hơn nữa, giá vải không có sự đồng nhất giữa các hộ dân, chủ yếu là do các thương lái tự thoả thuận, nên dẫn đến tình trạng người dân bị ép giá.
Thanh long ruột đỏ cũng là một trong số những sản phẩm OCOP Uông Bí có giá trị kinh tế cao. Năm 2015, diện tích thanh long được trồng mới là 5,5ha, nâng tổng diện tích hiện tại lên 46ha tại phường, xã: Thanh Sơn, Vàng Danh, Thượng Yên Công, Bắc Sơn, Quang Trung, Phương Đông. Năm 2015, toàn thành phố có 35ha đã cho thu hoạch, sản lượng đạt 280 tấn, doanh thu trên 11 tỷ đồng. Tuy nhiên, diện tích mở rộng hàng năm vẫn đạt thấp, sản lượng chỉ đủ để đáp ứng nhu cầu cho người dân trên địa bàn Uông Bí và các vùng lân cận. Lý giải cho vấn đề này, ông Ngô Văn Tích, khu Cửa Ngăn, phường Phương Đông, một trong những hộ dân đi đầu trồng cây thanh long ruột đỏ cho biết: Gia đình tôi bắt đầu trồng cây thanh long ruột đỏ từ năm 2008. Đến nay, gia đình tôi duy trì khoảng 1.500 trụ thanh long ruột đỏ, thu hoạch khoảng 4-5 tấn/năm. Hiện, gia đình là một trong các nơi cung cấp giống thanh long Long Định 1 với chất lượng cây con tốt cho bà con trên địa bàn. Mặc dù sản phẩm thanh long Uông Bí được người tiêu dùng ưu chuộng, nhưng hiện nay sản phẩm này vẫn chưa được đầu tư một cách quy mô. Việc phát triển cây thanh long vẫn còn manh mún mang tính tự phát của các hộ gia đình. Hơn nữa, trồng thanh long ruột đỏ đòi hỏi đầu tư vốn lớn và công chăm sóc tốn kém, mỗi ha lên đến vài trăm triệu đồng và sau thời gian từ 2-3 năm mới được thu hoạch. Bên cạnh đó, hiện chưa có mô hình chuẩn, cũng như quy trình kỹ thuật chăm sóc mà hầu hết bà con đều chăm sóc theo kinh nghiệm nên năng suất thấp.
Để các sản phẩm OCOP phát triển bền vững, TP Uông Bí cần tập trung tháo gỡ những vướng mắc trên cho người nông dân, đồng thời cần có định hướng phát triển sản phẩm phù hợp.
Cao Quỳnh[links()]
