Cây chè được huyện Hải Hà xác định là cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện đất đai thổ nhưỡng của địa phương. Vì vậy, thời gian qua, huyện đã tập trung mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm chè của địa phương.
Từ năm 2012 UBND tỉnh phê duyệt Dự án “Tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Chè Đường Hoa” cho sản phẩm chè của huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh”. Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hệ thống nông nghiệp (Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) kết hợp với Sở KH&CN tỉnh Quảng Ninh và UBND huyện Hải Hà đã tích cực triển khai dự án, đem lại hiệu quả rõ rệt. Sản phẩm chè Đường Hoa đã chính thức được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) cấp văn bằng bảo hộ (theo Quyết định số 34538/QĐ-SHTT, ngày 27-6-2013).
Ông Nguyễn Duy Thuấn, Giám đốc Công ty TNHH Thuấn Quỳnh (trụ sở thôn 1, xã Quảng Chính, huyện Hải Hà), Chủ tịch Hội Sản xuất kinh doanh chè Đường Hoa, cho biết: Từ năm 2012, Công ty đã đề xuất và được UBND tỉnh phê duyệt cho thực hiện Dự án “Ứng dụng khoa học công nghệ xây dựng mô hình sản xuất và chế biến chè theo hướng VietGAP” với mong muốn sản xuất ra sản phẩm chè đảm bảo chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu đến các thị trường quốc tế. Ngay từ những ngày đầu, Công ty đã tích cực triển khai dự án. Bên cạnh hướng dẫn bà con thay đổi quy trình, kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hái chè, Công ty tập trung chế biến nâng cao chất lượng sản phẩm, chấp hành nghiêm vệ sinh an toàn thực phẩm. Công ty đã nghiên cứu và thực hiện các quy trình kỹ thuật theo tiêu chí VietGAP, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm chè Đường Hoa, không thua kém so với các thương hiệu chè nổi tiếng trong nước. Trên cơ sở đó, chè Đường Hoa sẽ mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu, nâng cao hiệu quả sản xuất chè của Quảng Ninh.
Ông Nguyễn Tiến Đức, Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Hải Hà, cho biết: Huyện có truyền thống trồng chè trên 50 năm, chè xanh được trồng ở hầu hết các địa phương. Cây chè đã mang lại thu nhập đáng kể, đặc biệt sản xuất chè công nghiệp đã mang lại nguồn thu chính cho các hộ dân. Thương hiệu chè Đường Hoa đã được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng, nhu cầu xuất khẩu sản phẩm ngày càng lớn. Tuy nhiên, việc phát triển chè công nghiệp trên địa bàn còn gặp không ít khó khăn do chè là cây công nghiệp dài ngày, thời gian kiến thiết cơ bản dài, chi phí đầu tư ban đầu khá lớn. Kỹ thuật canh tác còn nhiều bất cập, người dân chưa tuân thủ quy trình sản xuất theo VietGAP, nên năng suất thấp, chất lượng không đảm bảo. Việc đầu tư đổi mới trang thiết bị của các cơ sở chế biến còn hạn chế, chưa chú trọng đến chiến lược xây dựng được thương hiệu chè, mẫu mã sản phẩm chè chưa đa dạng. Sự phối hợp giữa người dân trồng chè với doanh nghiệp, các cơ quan quản lý chưa chặt chẽ dẫn đến khả năng liên kết tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm không ổn định.
Trước những khó khăn, thách thức đặt ra cho ngành sản xuất chè, HĐND huyện Hải Hà đã đề ra chủ trương phát triển tổng thể vùng sản xuất chè tập trung từ nay đến năm 2020. Trong đó xác định rõ mục tiêu phát triển bền vững cây chè, tạo thành vùng hàng hoá tập trung có chất lượng cao, góp phần khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh về đất đai, lao động, nâng cao thu nhập cho nông dân và xây dựng NTM. Giai đoạn năm 2002 trở về trước, tổng diện tích chè toàn huyện là 449,1ha, chủ yếu là giống chè trung du lá nhỏ. Đến nay, bằng các nguồn vốn hỗ trợ của tỉnh, đã thực hiện trồng mới, trồng thay thế bằng các loại giống mới, nâng tổng diện tích 982,4ha chè trên địa bàn huyện. Hiện toàn huyện có 4 cơ sở chế biến chè quy mô lớn, công suất bình quân hơn 5 tấn chè búp tươi/ngày/cơ sở; 40 cơ sở chế biến chè nhỏ lẻ, công suất trung bình 300kg chè búp tươi/ngày/cơ sở; 300 lò sao thủ công và sản xuất nhỏ do các hộ trồng chè tự chế biến.
Hiện sản phẩm chè của huyện chủ yếu là xuất khẩu dưới dạng sản phẩm thô sang thị trường Trung Quốc và Đài Loan - Trung Quốc (chiếm 70% sản lượng), 30% sản lượng được tiêu thụ nội tiêu. Trước đây cây chè được coi là cây xoá đói, giảm nghèo, giờ đây nhờ đưa các giống chè mới năng suất cao vào sản xuất, cây chè thật sự trở thành cây làm giàu, 1ha chè giống mới cho thu nhập trên 60-70 triệu đồng; chu kỳ khai thác từ 35-40 năm.
Với việc xác định đây là cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện đất đai thổ nhưỡng của địa phương, Hải Hà đang tập trung mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm chè của địa phương.
Hữu Việt
