Trung tuần tháng 3 vừa qua, một hội nghị trực tuyến về việc sơ kết 2 năm thực hiện Quyết định 239/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi giai đoạn 2010-2015 được tổ chức với 63 tỉnh, thành tham gia. Trong quá trình thực hiện đề án, nhiều vấn đề cốt lõi của phổ cập giáo dục mầm non đã bước đầu được giải quyết. Tuy nhiên, cũng có khá nhiều khó khăn, bất cập cần tháo gỡ. Với Quảng Ninh, thực tế cũng không nằm ngoài những khó khăn đó...
Khó khăn chồng chất
Hiện nay, toàn tỉnh Quảng Ninh có 205 trường mầm non, trong đó có 189 trường công lập và 16 trường mầm non tư thục. Theo kế hoạch đăng kí, năm 2012, tỉnh Quảng Ninh sẽ có 10 huyện, thị xã, thành phố đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non (PCGDMN) cho trẻ em 5 tuổi. Tuy nhiên, đến hết tháng 7-2012 mới chỉ có 7 địa phương: Hạ Long, Đông Triều, Ba Chẽ, Đầm Hà, Uông Bí, Cô Tô, Vân Đồn được Đoàn kiểm tra liên ngành trình UBND tỉnh công nhận đạt chuẩn PCGDMN cho trẻ em 5 tuổi với tổng số 128/186 xã, phường, thị trấn, đạt 68,8%. Xem ra, công tác PCGDMN cho trẻ em 5 tuổi vẫn còn rất “bộn bề” với 7 địa phương nữa chưa hoàn thành chương trình.
“Cực kì khó khăn và vất vả” là câu trả lời của đa số các giáo viên mầm non khi được hỏi về công tác PCGDMN cho trẻ em 5 tuổi trong thời gian qua. Bà Hoàng Thị Vinh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Hồng (phường Hồng Hà, TP Hạ Long), cho biết: “Phường Hồng Hà có 9 khu phố với 4.470 hộ dân, 16.750 nhân khẩu, trong đó có 316 cháu trong độ tuổi đi học. Đây lại là nơi có nhiều trường Tiểu học và THCS trọng điểm của thành phố nên có khá nhiều hộ dân đã chuyển khẩu đến để con em họ được đi học ở các trường đó, gây khó khăn cho chúng tôi trong quá trình điều tra”. Bà Vinh cho biết thêm: “Để làm phổ cập, chúng tôi phải huy động 12 giáo viên khối 5 tuổi và các giáo viên ở tổ khác cùng tham gia. Các cô giáo mầm non đều phải làm việc rất vất vả từ 10-12 tiếng/ngày. Thế nhưng, bắt đầu làm điều tra phổ cập thì từ lãnh đạo đến giáo viên, nhân viên nhà trường phải “đội” thêm một khối lượng công việc lớn hơn gấp bội”.
Việc điều tra phổ cập phải đi đến từng hộ dân, thời gian đi lại chủ yếu vào các buổi tối… Trong khi đó, rất nhiều người dân chưa hiểu về công việc điều tra phổ cập nên thiếu hợp tác, thậm chí còn không cho vào nhà vì sợ… bị lừa đảo(!). “Công việc trường lớp, gia đình rồi lại điều tra phổ cập khiến ai cũng như bị “tẩu hoả nhập ma”. Có những người được chồng hiểu và chia sẻ thì không sao nhưng cũng không ít trường hợp chồng tỏ ra ngờ vực vì thấy vợ “cứ ăn cơm xong là lại phóng xe máy ra ngoài đến tận 10h đêm mới về”!” - Một số giáo viên đã từng đi điều tra phổ cập chia sẻ.
Một khó khăn rất lớn trong công tác PCGDMN cho trẻ 5 tuổi đó là sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và ngành giáo dục. Mặc dù đã có sự chỉ đạo nhưng không phải địa phương nào cũng có sự phối hợp chặt chẽ. Vì rất nhiều lý do, một số nơi đã gần như “khoán trắng” cho ngành giáo dục khiến công việc điều tra càng khó khăn thêm. Bên cạnh đó, việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về cơ sở vật chất PCGDMN cho trẻ 5 tuổi cũng không đơn giản. Theo báo cáo tổng kết năm học 2011-2012, toàn tỉnh vẫn còn 145 phòng học tạm, học nhờ, học mượn, chủ yếu ở các huyện Hoành Bồ, Bình Liêu, Hải Hà. Mặt khác, do khối phòng học xây dựng từ trước nên nhiều phòng không đạt tiêu chuẩn 3,6m2/cháu. Để đáp ứng yêu cầu, nhiều trường mầm non đã phải chọn những phòng có diện tích rộng nhất để ưu tiên cho nhóm trẻ 5 tuổi. Đối với trang thiết bị, đồ chơi, đồ dùng học tập, nếu như ở các trường mầm non công lập đều được tỉnh quan tâm đầu tư mua sắm đầy đủ thì ở các trường mầm non tư thục lại rất khó khăn. Với 125 thiết bị/cháu, để đầu tư cho 1 lớp 24 cháu, các cơ sở này phải bỏ ra ít nhất là 50 triệu đồng/lớp. Điều này không phải cơ sở nào cũng đáp ứng được.
Ngoài ra, còn khá nhiều khó khăn xuất phát từ hạn chế về trình độ tin học của đa số giáo viên mầm non cũng như những bất cập của phần mềm nhập liệu. Đa số đều khẳng định phần mềm có nhiều tiện ích, giúp nhập thông tin nhanh, chính xác nhưng còn hơi rườm rà, quá nhiều công đoạn. Trong quá trình nhập, phần mềm không cho nhập hết một loạt các thông tin (họ tên, chủ hộ, nơi cư trú, quá trình học tập…) mà tách ra thành nhiều biểu mẫu riêng biệt nên để tìm thông tin của một cháu nào đó cũng phải rà soát qua 5 - 6 biểu rất mất thời gian. Do thiết kế có nhiều chỗ chưa khoa học nên vô hình chung làm trên phần mềm lại mệt và mất thời gian hơn viết tay…
Đâu là giải pháp?
Đứng trước bộn bề những khó khăn đó, nhiều giáo viên mầm non cho rằng, vấn đề lớn nhất hiện nay vẫn là thay đổi nhận thức về công tác PCGDMN cho trẻ em 5 tuổi. Hiện nay, một bộ phận phụ huynh học sinh nhận thức sai lệch về công tác này, coi thường và bất hợp tác với cán bộ điều tra. Bà Đoàn Thị Lan, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Hồng, cho rằng: “Ngoài những thay đổi về nhận thức của phụ huynh học sinh, cần phối hợp chặt chẽ với trường tiểu học trong việc đón nhận học sinh vào lớp Một. Trường tiểu học sẽ chia làm hai đợt nhận học sinh. Đợt 1, trường ưu tiên cho những cháu có tên trong danh sách điều tra phổ cập, còn lại những trường hợp nằm ngoài danh sách để xem xét sau. Qua việc làm này để người dân thấy việc hợp tác với cán bộ điều tra phổ cập là đảm bảo quyền lợi cho con em mình. Bên cạnh đó, cần có quy chế hợp tác chặt chẽ giữa chính quyền và ngành giáo dục. Quy rõ trách nhiệm cho UBND phường (xã), Công an, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên… để các đơn vị này cùng chung tay vào cuộc”.
Thực tế hiện nay cho thấy, ở nhiều nơi thậm chí chính quyền địa phương chỉ coi việc PCGDMN cho trẻ em 5 tuổi là mang tính chất hỗ trợ cho ngành giáo dục. Chính vì vậy, lãnh đạo một số trường mầm non đề xuất, rằng công tác điều tra PCGDMN cho trẻ 5 tuổi nên giao hẳn cho chính quyền địa phương. Bởi vì các cơ quan, đoàn thể là những người trực tiếp quản lý nhân khẩu, nắm rõ từng hộ dân trên địa bàn. Về phía trường sẽ chỉ làm công tác tổng hợp phiếu điều tra, báo cáo số liệu về phòng giáo dục. Ngoài ra, để công tác PCGDMN cho trẻ em 5 tuổi thực sự hiệu quả cũng cần thiết phải có một cơ chế đãi ngộ xứng đáng hơn cho những người làm công tác này như hỗ trợ chi phí đi lại, tính thêm ngày công cho thời gian làm công tác phổ cập...
Một giải pháp cũng không kém phần quan trọng nữa là hoàn thiện phần mềm hỗ trợ công tác điều tra theo hướng tinh giảm và tiện ích hơn. Cô Phạm Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Hạ Long, kiến nghị: “Chúng tôi mong muốn có một phần mềm hỗ trợ mới tiện lợi hơn, cho phép truy xuất ra những nội dung cần thiết. Bên cạnh đó, cần có sự chỉ đạo sát hợp hơn, kịp thời hơn; đặc biệt là chỉ đạo phân công trách nhiệm của chính quyền địa phương và ngành giáo dục một cách rõ ràng trước khi bắt đầu làm, thì công tác phổ cập sẽ đạt được hiệu quả tốt hơn rất nhiều”.
Từ góc độ chuyên môn của một nhà quản lý, bà Đoàn Thị Kim Phượng, Trưởng Phòng Giáo dục Mầm non (Sở GD&ĐT) cho biết: “Nhiều trường xây từ lâu không đáp ứng được tiêu chuẩn, ngay cả các trường mới xây cũng không đầy đủ các tiêu chí. Cho nên, đầu tư cơ sở vật chất là giải pháp cần được tính đến. Các trường ở vùng sâu, vùng xa không chỉ gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất mà còn thiếu khá nhiều biên chế mầm non, đặc biệt là ở Hoành Bồ, Móng Cái… Ngoài ra, việc thay đổi nhận thức của toàn xã hội về công tác phổ cập giáo dục mầm non cũng là việc cần làm ngay”...
Phương Thuý - Phạm Học
