Nhằm phòng ngừa, tiến tới giảm thiểu tình trạng trẻ em vi phạm pháp luật, trong những năm gần đây các đơn vị chức năng tỉnh đã triển khai hàng loạt các chương trình, hoạt động, mô hình giáo dục trẻ em không vi phạm pháp luật. Đến thời điểm hiện tại, 10 mô hình giáo dục trẻ không vi phạm pháp luật dựa vào cộng đồng tại 10 xã phường trọng điểm: Cao Thắng, Hà Phong (TP Hạ Long), Quang Hanh, Cẩm Đông (Cẩm Phả), Yên Thanh (Uông Bí), thị trấn Trới, Thống Nhất (Hoành Bồ), Tân An (Quảng Yên), Hoàng Quế (Đông Triều), Hải Hoà (Móng Cái), do ngành Công an tổ chức từ năm 2010 vẫn tiếp tục được triển khai mạnh mẽ. Đây đều là những địa phương nằm trong diện tiềm ẩn nhiều nguy cơ về mất an ninh trật tự; trong đó có đối tượng vi phạm pháp luật là trẻ em. Bên cạnh đó, Trung tâm Công tác xã hội (Sở LĐ-TB&XH) cũng thực hiện mô hình quản lý, giáo dục học sinh trong và sau giáo dưỡng. Bước đầu, tất cả trẻ em đang học tập và rèn luyện tại Trường Giáo dưỡng số 2 Ninh Bình là người Quảng Ninh đều được lập hồ sơ theo dõi, gặp gỡ, tư vấn, động viên, hỗ trợ quần áo, sách vở, đồ dùng học tập, đáp ứng nhu cầu học văn hoá, học nghề. Mô hình sẽ tiến tới kết nối việc làm cho trẻ sau khi rời trường giáo dưỡng.
Dẫu vậy, sự phát triển các hoạt động kinh tế - xã hội; cộng thêm mặt trái là sự buông lỏng quản lý của nhiều gia đình, nhà trường, những cạm bẫy, cám dỗ ngoài xã hội... đã dẫn đến số trẻ em vi phạm pháp luật ngày một tăng lên. Theo thống kê, từ năm 2009 đến nay toàn tỉnh có 90 vụ, 130 trẻ em vi phạm pháp luật. Chủ yếu là trộm cắp tài sản, cướp giật, gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích và một số hành vi khác. Chỉ riêng năm 2011 vừa qua toàn tỉnh đã xảy ra 34 vụ với 46 đối tượng, nhiều hơn 5 vụ, 4 đối tượng so với cùng kỳ 2010. Điều đáng nói là mức độ phạm tội của trẻ ngày càng nghiêm trọng. Các đối tượng tội phạm trẻ em không chỉ quanh quẩn ở những tội danh trộm cắp, gây rối trật tự công cộng như trước đây mà còn buôn bán ma tuý, buôn bán người, cướp tài sản; thậm chí giết người... Đơn cử như vụ trọng án do Vũ Duy Tuấn, chưa đầy 18 tuổi ở Cẩm Phả cùng đồng bọn giết chết anh Vũ Hữu Lìn để cướp xe máy và điện thoại gây bức xúc dư luận. Hay vụ một nhóm đối tượng trẻ em ẩu đả tại TP Móng Cái dẫn đến chết người ngày 14-11-2010. Hay mới đây nhất là những vụ cướp đường kinh hoàng xảy ra dọc tuyến QL18A và QL10 do 6 đối tượng còn trong độ tuổi vị thành niên gây ra. Theo cơ quan công an, chỉ trong 2 tháng, 6 đối tượng này đã gây ra 40 vụ cướp xe máy...
Theo anh Nguyễn Văn Bình, cán bộ Công an TX Cẩm Phả, tình trạng trẻ em vi phạm pháp luật trên địa bàn nếu không được quan một cách cụ thể, sâu sát hơn thì rất có thể sẽ còn diễn biến phức tạp, khó lường. Bởi hiện nay số trẻ em bỏ học, mù chữ, đang sống trong các gia đình có người vi phạm pháp luật, trẻ có bố mẹ ly thân, ly hôn khá lớn. Thống kê của Phòng bảo vệ chăm sóc trẻ em, Sở LĐ-TB&XH, năm 2011, toàn tỉnh có 466 trẻ bỏ học; 108 trẻ mù chữ; 502 trẻ em có người thân phạm tội đang phải chịu hình phạt của pháp luật; hàng ngàn trẻ chỉ ở với một vế bố hoặc mẹ... Đây là những trẻ em có nguy cơ cao vi phạm pháp luật.
Thực tế trên cho thấy để giảm thiểu tình trạng trẻ vi phạm pháp luật, ngoài những nỗ lực của các ngành chức năng cần phải có sự chung tay từ phía gia đình đến nhà trường. Trong đó gia đình là cái nôi giáo dục nhân cách đầu tiên cho trẻ. Bởi vậy hơn ai hết, các thành viên trong gia đình phải có lối sống lành mạnh, chấp hành chính sách pháp luật, nêu gương sáng cho con học tập. Ngoài ra cũng cho con cái không khí gia đình ấm cúng, hạnh phúc, từ đó xây đắp những ước mơ tốt đẹp cho tương lai của con. Bên cạnh đó, nhà trường là nơi chắp cánh ước mơ cho các em bằng hành trang kiến thức, bằng bản lĩnh và niềm tin vào cuộc sống. Trẻ chán học, bỏ học, dẫn tới sa đà vào các thói hư, tật xấu, tệ nạn xã hội có một phần trách nhiệm không nhỏ từ phía gia đình và nhà trường.
Thanh Bình
