Quản lý tàu cá: Cái khó của ngành chức năng và các địa phương

Theo báo cáo của Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản Quảng Ninh, hiện nay trên địa bàn tỉnh có 10.431 phương tiện tàu, thuyền hoạt động trong lĩnh vực khai thác và dịch vụ nghề cá, trong đó có 583 phương tiện chưa thực hiện việc đăng ký với cơ quan chức năng song vẫn tham gia hoạt động khai thác thuỷ sản, khiến cho công tác quản lý tàu cá gặp nhiều khó khăn. Cùng với đó, việc cấp giấy phép, cấp phát, thu hồi nhật ký khai thác, báo cáo khai thác thuỷ sản theo quy định của ngành cũng chưa được ngư dân chấp hành đầy đủ.

Để làm tốt việc quản lý các phương tiện thuỷ hoạt động trong lĩnh vực khai thác, đánh bắt và làm dịch vụ thuỷ sản, UBND tỉnh đã phân cấp cho các huyện đăng ký tàu cá công suất máy dưới 20CV và bè cá dưới 59m3. Với số lượng tàu, thuyền hoạt động trong lĩnh vực khai thác thuỷ sản như hiện nay thì theo quyết định này, cấp huyện sẽ thực hiện đăng ký trên 9.000 phương tiện, chiếm 75% số phương tiện tàu thuyền khai thác thuỷ sản trong toàn tỉnh. Còn lại, 25% số phương tiện sẽ do Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản thực hiện. Tuy nhiên, với số phương tiện tàu thuyền công suất dưới 20CV lên tới 7.939 phương tiện như hiện nay thì công tác quản lý tàu cá, cấp phát, thu hồi nhật ký khai thác, báo cáo khai thác thuỷ sản đối với các địa phương gặp rất nhiều khó khăn.

Việc đầu tư về con người, cơ sở vật chất phục vụ cho công tác này ở các địa phương chưa được thoả đáng. Nhiều địa phương cấp huyện chỉ có một cán bộ duy nhất thực hiện toàn bộ công việc chính của ngành Thuỷ sản trong khi khối lượng công việc lại quá lớn nên phần đăng ký, đăng kiểm tàu cá hầu như không được quan tâm. Thậm chí ở một số huyện chỉ có cán bộ kiêm nhiệm lại không có kiến thức chuyên ngành về đăng kiểm nên trong nhiều năm hầu như mảng công việc này bị bỏ trống. Trong khi đó, đối với những tàu có công suất trên 20CV do Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản thực hiện cấp giấy phép khai thác thuỷ sản việc thực hiện cũng bị hạn chế do hồ sơ của ngư dân còn thiếu các văn bằng, chứng chỉ thuyền trưởng, máy trưởng. Các phương tiện công suất nhỏ sau khi đã đăng ký lần đầu, khi hết hạn hoặc hỏng, chủ phương tiện giữ lại máy, thay vỏ thuyền hoạt động trôi nổi khiến cho công tác kiểm tra, quản lý của các địa phương và ngành chức năng gặp khó. Cùng với đó, việc thực hiện gia hạn khi đã hết hạn, việc treo biển đối với những phương tiện này chiếm tỷ lệ rất thấp, những thuyền cũ, nát khi đóng mới không khai báo với chính quyền, cơ quan quản lý tại địa phương.

Trao đổi với chúng tôi, ông Phan Thanh Hoà, Trưởng phòng Quản lý tàu cá và Cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá (Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản) cho biết: Cùng với khó khăn về nhân lực thực hiện việc quản lý tàu cá thì với số lượng tàu thuyền nhiều, công suất máy nhỏ cộng với việc hiện nay phần lớn các chủ phương tiện tàu, thuyền hoạt động khai thác thuỷ sản trên địa bàn tỉnh chỉ hoạt động theo hình thức “bán nông, bán ngư” không có điều kiện vươn ra khai thác tuyến khơi nên phần lớn bà con ngư dân chưa có ý thức cũng như chưa hiểu rõ tầm quan trọng của việc gia hạn, cấp giấy phép khai thác thuỷ sản, việc đi gia hạn cũng chỉ như một hình thức đối phó. Với đặc điểm vùng biển nhiều vụng, vịnh, cửa sông rất thuận lợi cho việc tránh trú bão của các tàu, thuyền song lại gây khó khăn cho việc kiểm tra, kiểm soát của ngành chức năng. Bên cạnh đó, hiện nay cơ chế chính sách còn nhiều vướng mắc, trong khi Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản đã kiểm tra, phát hiện vi phạm nhưng không có chức năng xử lý vi phạm nên không đủ sức răn đe. Muốn thực hiện được việc này phải phối hợp với một ngành chức năng khác khiến cho việc tuần tra, phát hiện và xử lý vi phạm không được thường xuyên, kịp thời.

Theo số liệu thống kê của Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, từ đầu năm đến nay, Chi cục đã thực hiện đăng ký, đăng kiểm, gia hạn đăng kiểm cho 646 phương tiện tàu thuyền, trong đó đăng ký đóng mới 10; sang tên đổi chủ 16; cải hoán 14; cấp lại đăng ký cho 16 phương tiện; gia hạn đăng kiểm cho 590 phương tiện; cấp 147 giấy phép khai thác cho ngư dân. Tuy nhiên, số phương tiện tàu, thuyền đang hoạt động khai thác thuỷ sản trên địa bàn tỉnh thực tế tại địa phương lớn hơn số 10.431 phương tiện mà ngành chức năng đang quản lý. Vì theo quy định của Nhà nước, khi phương tiện tàu, thuyền đã quá hạn 2 năm không thực hiện đăng ký, đăng kiểm thì cơ quan quản lý sẽ thực hiện việc xoá số tàu. Số tàu hoạt động trôi nổi không được quản lý này cùng với hơn 500 phương tiện chưa thực hiện đăng ký là một khó khăn lớn trong công tác quản lý tàu cá của ngành chức năng.

Hữu Việt