Xác định công tác quy hoạch, quản lý, sử dụng đất hợp lý, có hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy KT-XH phát triển nhanh, bền vững, thời gian qua, TX Quảng Yên đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai. Qua đó, đã không chỉ phát hiện và xử lý kịp thời những sai phạm trong quản lý và sử dụng đất mà còn đưa việc sử dụng đất của địa phương dần đi vào nền nếp, thực hiện đúng các quy định pháp luật hiện hành, góp phần ổn định và phát triển KT-XH.
Sử dụng quỹ đất hợp lý
Theo số liệu thống kê, tổng diện tích đất tự nhiên của Quảng Yên là 31.419,99ha, trong đó đất đã đưa vào sử dụng chiếm 97,62%, cơ bản đáp ứng được nhu cầu phát triển KT-XH của địa phương. Cụ thể, đất nông nghiệp là 19.116,87ha, chiếm 60,84%; đất phi nông nghiệp là 11.555,41ha, chiếm 36,78%; đất chưa sử dụng là 747,71ha, chiếm 2,38% diện tích đất tự nhiên. Bám sát quy hoạch sử dụng đất của tỉnh, định hướng trong quy hoạch sử dụng đất của thị xã đến năm 2020, Quảng Yên đã xây dựng kế hoạch sử dụng đất đến năm 2015 phù hợp với đặc điểm của từng khu vực, đáp ứng nhu cầu đất đai tối ưu cho nhiệm vụ phát triển của địa phương. Cùng với đó, việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất những năm gần đây cũng được triển khai ngày càng hợp lý, phù hợp với định hướng phát triển CNH-HĐH theo hướng tăng tỷ trọng ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ của thị xã. Giai đoạn 2005-2010, tỷ lệ đất phi nông nghiệp tăng từ 33,9% lên 36,78%; tỷ lệ đất nông nghiệp giảm từ 63,4% xuống còn 60,8%; đất chưa sử dụng giảm từ 2,8% xuống còn 2,38%.
Từ tỷ lệ phân bố trên, có thể thấy, mặc dù quỹ đất phục vụ phát triển nông nghiệp bị thu hẹp nhưng do quỹ đất phục vụ sản xuất nông nghiệp được bố trí hợp lý theo nguyên tắc bảo vệ quỹ đất trồng lúa, hình thành các vùng chuyên canh phù hợp với tiềm năng, thế mạnh của từng vùng nên hiệu quả kinh tế vẫn luôn đạt cao. Diện tích đất nuôi trồng thuỷ sản tăng góp phần nâng sản lượng nuôi trồng thuỷ sản, đáp ứng đủ nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Quỹ đất dành cho phát triển công nghiệp, dịch vụ, xây dựng kết cấu hạ tầng, phát triển đô thị được mở rộng. Diện tích đất khu công nghiệp - cụm công nghiệp không ngừng được mở rộng đáp ứng được yêu cầu thu hút nhà đầu tư. Diện tích đất chưa sử dụng của thị xã từng bước được khai thác đưa vào sử dụng một cách hợp lý, đảm bảo yêu cầu phát triển KT-XH, đảm bảo an ninh, quốc phòng của địa phương. Hơn thế, công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất được thực hiện ngày càng hiệu quả hơn. Nổi bật từ năm 2010 đến nay, thị xã đã giao 1.049 ô đất với tổng diện tích 220.613m2; cho 197 hộ gia đình thuê đất với diện tích 13.583.297m2; thu hồi 131 công trình, dự án sử dụng đất sai mục đích, dự án chậm tiến độ với tổng diện tích trên 4 triệu m2. Đặc biệt, thị xã đã phối hợp với các sở, ngành của tỉnh thu hồi trên 7,4 triệu m2 đất của 11 dự án chậm tiến độ, không triển khai dự án, sử dụng đất không hiệu quả để giao cho Trung tâm Phát triển Quỹ đất thị xã và các xã, phường quản lý…
Nỗ lực khắc phục bất cập
Việc thực hiện chính sách, pháp luật về đất đai hiệu quả đã góp phần giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an sinh xã hội, tạo được nhiều việc làm, ổn định đời sống cho người dân. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn tồn tại một số bật cập cần tháo gỡ. Đơn cử như quỹ đất dành cho các hoạt động phát triển kinh tế, phát triển các khu, cụm công nghiệp… chưa được khai thác sử dụng hiệu quả; một số công trình dự án đã được giao đất nhưng tiến độ triển khai còn chậm hoặc chưa được thực hiện gây lãng phí nguồn tài nguyên đất. Cá biệt, tại một số địa phương, tổ chức, cá nhân chưa thực sự coi trọng hiệu quả sử dụng đất đã dẫn đến sử dụng đất sai mục đích, gây lãng phí đất, vi phạm quy hoạch được phê duyệt. Thêm vào đó, trong quá trình sử dụng đất, một số tổ chức, doanh nghiệp còn coi nhẹ việc bảo vệ môi trường dẫn đến ô nhiễm đất, huỷ hoại đất. Theo kết quả rà soát mới đây của Phòng TN&MT thị xã, tính đến hết năm 2013, trên địa bàn có 73 dự án xin thuê đất của các tổ chức, doanh nghiệp. Trong đó, có 58 dự án đã được giao đất, cho thuê đất; 15 dự án đang làm thủ tục đầu tư chưa được giao đất, cho thuê đất. Trong số các dự án đã được giao đất đã có 42 dự án đã hoàn thành, cơ bản hoàn thành và đang thực hiện không có vướng mắc; 7 dự án chậm tiến độ; 9 dự án chậm tiến độ đã có quyết định thu hồi của UBND tỉnh. Điển hình trong số các dự án đang chậm triển khai trên địa bàn Quảng Yên hiện nay phải kể đến là dự án thuê trên 40ha đất xây dựng nhà máy nước tại phường Minh Thành của Công ty TNHH Cấp nước Yên Lập; Dự án đầu tư kinh doanh hạ tầng của Công ty CP Xây dựng và Phát triển công nghệ Việt Nam (Vinadeco) tại phường Quảng Yên. Dự án này được phê duyệt trên tổng diện tích gần 36ha đất. Theo phê duyệt, năm 2008 phải hoàn thành, nhưng đến nay vẫn còn khoảng 40% khối lượng của dự án chưa hoàn thành. Bên cạnh đó, cũng có một số dự án thuê đất đã đi vào hoạt động nhưng vẫn chưa khai thác, sử dụng tối đa diện tích thuê đất như: Dự án Khu công nghiệp đóng tàu và phụ trợ đóng tàu của Công ty Đóng tàu Phà Rừng, tại các xã Sông Khoai, Hiệp Hoà, Yên Giang, được phê duyệt dự án từ năm 2007 trên tổng diện tích đất 1.050ha. Thế nhưng thực tế sử dụng đất của công ty này chỉ chiếm khoảng hơn 2/3 diện tích đất được giao, hiện vẫn còn trên 270ha đất công ty chưa tiến hành giải phóng mặt bằng, gây lãng phí.
Trước thực trạng sử dụng đất của một số dự án chưa hiệu quả, hiện TX Quảng Yên một mặt tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng đất của các tổ chức sau khi được Nhà nước giao, cho thuê để bảo đảm sử dụng hợp lý, có hiệu quả nguồn tài nguyên đất; mặt khác, kiên quyết tiến hành thu hồi những dự án “treo” gây lãng phí đất đai để giao cho các nhà đầu tư mới có năng lực; từng bước lập lại kỷ cương trong quản lý đất đai. Đặc biệt, thị xã cũng đã xây dựng và được tỉnh phê duyệt quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020. Đây là cơ sở để thị xã thực hiện hiệu quả hơn nữa vai trò quản lý nhà nước về đất đai, đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH của địa phương một cách bền vững.
Nguyễn Chiến
