Đến thôn Quế Sơn (xã Đông Ngũ, huyện Tiên Yên), vừa gặp, anh Chíu Sáng Sằn, Bí thư Chi bộ thôn đã khoe ngay với tôi: “Đường liên thôn Quế Sơn được khởi công trung tuần tháng 9 vừa qua rồi anh ạ…”. Anh Sằn kể, năm nay anh 39 tuổi nhưng đã có tới… 30 năm khắc khoải với chuyện làm đường giao thông vào Quế Sơn.
Năm 9 tuổi, Sằn đã vác cuốc theo người làng đi cuốc đất mở đường. Khi ấy là con đường mòn, chiều ngang chỉ vài gang tay, được mở rộng để có thể chạy được xe tải. Sau này làm trưởng thôn, cứ mỗi năm 2 lần, anh đi bộ từ quả đồi này sang quả đồi khác để vận động bà con làm đường giao thông vào Quế Sơn, bởi có đường giao thông thuận tiện mới có điều kiện đẩy nhanh giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội. Vậy mà suốt bao năm, con đường vẫn không thể bê tông hoá được, vì đời sống người dân còn nghèo, chủ yếu góp công sức, nên cứ mưa xuống đường lại hỏng, xe chạy bùn ngập ngang bánh. Anh Chíu Sáng Sằn bảo: “Mỗi năm, người dân thôn đều đóng góp 200 ngày công, 400.000 đồng/ khẩu để tu sửa, làm đường. Thế nhưng mồ hôi người dân đổ xuống rất nhiều nhưng chẳng khác gì công dã tràng, vì cứ mỗi lần mưa xuống đường lại hỏng, lại làm lại”.
Con đường mà người dân phải sửa sau mỗi trận mưa có tổng chiều dài khoảng 18km, gồm 3 nhánh, trong đó nhánh chính 8km, mỗi nhánh còn lại 5km. Quế Sơn hiện có 61 hộ dân, 100% là đồng bào dân tộc thiểu số, nếu xã hội hoá thì trung bình hơn 3 hộ dân phải “gánh” 1km đường, quá sức đóng góp của người dân. Năm 2012, đã có một đơn vị chức năng đến khảo sát 2 nhánh đường vào Quế Sơn và theo tính toán của họ, để hoàn thành 2 nhánh đường này thì cần khoảng 42 tỷ đồng. Nghĩa là Quế Sơn cần phải có khoảng 60 tỷ đồng để hoàn thành toàn bộ đường liên thôn.
Khi nông thôn mới được đưa vào xã Đông Ngũ, điều luôn trăn trở với các cán bộ xã là làm thế nào để hoàn thành tiêu chí giao thông, nhất là đường vào Quế Sơn. Xã đã vận động được Công ty TNHH Phát triển kinh tế hạ tầng Ngọc Anh vào cuộc, san gạt mặt bằng nhánh đường chính, đến nay đã được hơn 5km. Ông Tạ Ngọc Anh, Giám đốc Công ty, cho biết: “Doanh nghiệp mong muốn chung sức giúp cho Quế Sơn có con đường giao thông thuận tiện, qua đó đẩy nhanh tiến trình xây dựng nông thôn mới của xã, nên chúng tôi xác định hỗ trợ địa phương là chính”.
Trước đây tôi đã vài lần vào Quế Sơn, chỉ quãng đường vài ba cây số mà phải mất hơn 1 tiếng đồng hồ mới đến được đầu thôn. Hộ anh Chíu Sáng Hềnh có kinh tế khá nhất thôn, vừa xây được ngôi nhà 2 tầng khá khang trang từ trồng quế (khoảng 1ha), chăn nuôi lợn rừng, lợn nái. Nhà anh có máy cày, anh lắp thêm rơ-moóc để làm xe chở hàng, ra trung tâm xã mua thức ăn chăn nuôi lợn. Mỗi lần như vậy, anh Hềnh phải có thêm vợ và con trai đi cùng. Anh ngồi lái, chỗ đường xấu, vợ và con trai nhảy xuống đẩy xe qua. Mỗi chuyến chở được khoảng 5 tạ hàng, tiết kiệm được 300.000 đồng. Anh cũng biết là dùng “xe tự chế” là vi phạm, nhưng do đường xấu, chỉ có loại xe tải - máy cày mới đi được, chăn nuôi ở Quế Sơn chủ yếu là lấy công làm lãi, nếu phải thuê người chở hàng thì hết lãi…
Bây giờ, khi con đường đang được san gạt mặt bằng, chuẩn bị rải cấp phối, anh Hềnh dự định vay mượn thêm để mua xe tải làm dịch vụ chở hàng cho bà con, hàng ngày chở gạo, cám lợn; đến vụ thu hoạch rừng thì chở cây keo, quế. Khi giao thông tốt lên thì giá cả vận chuyển sẽ giảm, cộng với người dân thôn luôn có nhu cầu, nên anh không lo thiếu việc. Cũng giống như anh Hềnh, hầu hết các hộ ở Quế Sơn cũng đã có dự định phát triển kinh tế, tăng thêm diện tích rừng trồng, bởi “có đường mới, khỏi phải lo chuyện cây keo, cây quế trồng đến kỳ thu hoạch không bán được như trước hoặc bán không được giá”. Trong thôn hiện có vài hộ nuôi lợn theo hướng sản xuất hàng hoá, như anh Lỷ Chăn Làu, đã mạnh dạn mở rộng chuồng trại, nuôi 30 con lợn. Anh Làu bảo: “Trước đây tôi chỉ chăn nuôi vài con đã lo không bán được. Bây giờ mối lo ấy hết rồi…”.
Chuyện làm đường cũng giải toả mối lo cho các cô giáo hàng ngày vào dạy học ở Quế Sơn. Cô Tô Thị Châu, giáo viên điểm Trường Quế Sơn (Trường Tiểu học Đông Ngũ 2), cho biết: “Trước đây, chị em chúng tôi thường xuyên phải mang ủng đi dạy học để còn lội bùn; nhiều khi phải gửi xe cách điểm trường khoảng 2km rồi đi bộ vào. Nếu có đường, việc dạy và học sẽ thuận lợi hơn rất nhiều”.
Chia tay chúng tôi, Bí thư Chi bộ thôn Quế Sơn hẹn: “Lần tới gặp lại nhà báo, chắc con đường đã xong. Trước mắt chúng tôi sẽ rải cấp phối 5km, sau là 8km nhánh đường này. Chúng tôi tiếp tục vận động bà con đóng góp ngày công tham gia đổ bê tông đường. Một tháng không xong thì làm nhiều tháng, nhất định con đường phải xong. Nhánh đường chính hoàn thành là cơ sở để chúng tôi tiếp tục vận động bà con, tranh thủ sự vào cuộc của các doanh nghiệp để hoàn thành các nhánh còn lại”.
Công Thành
