Mặc dù Quảng Ninh đã có Quy hoạch hệ thống bán lẻ xăng dầu giai đoạn 2010-2020, nhưng thực tế những năm qua, mạng lưới các cửa hàng kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh vẫn tồn tại sự phát triển không đồng đều giữa các địa phương. Bên cạnh đó, việc triển khai di dời đối với các cửa hàng không phù hợp với quy hoạch đô thị hiện cũng tồn tại một số khó khăn nhất định.
Giải bài toán bất cập
Thực tế cho thấy, do mật độ dân cư, tình hình phát triển kinh tế - xã hội giữa các vùng có sự khác nhau, dẫn đến cung, cầu về xăng dầu ở các nơi cũng khác nhau nên sự phân bố các cửa hàng xăng dầu trên địa bàn tỉnh không đồng đều. Đơn cử như ở các huyện miền núi là Bình Liêu, Ba Chẽ, hiện mỗi địa phương mới chỉ có 2-3 cửa hàng và bố trí khá xa nhau, dẫn đến không thuận lợi cho việc mua bán của người dân. Để đỡ mất thời gian, nhiều người dân phải “ngậm ngùi” đổ xăng tại cây xăng mini với giá cao hơn từ 3.000-5.000 đồng so với giá quy định hiện hành. Điều đáng nói là việc không đảm bảo chất lượng và nguy cơ cháy nổ, tiềm ẩn từ những cây xăng này rất cao.
Đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu trên biển, phần lớn là các phương tiện nhỏ lẻ, không được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện đăng ký kinh doanh, không đảm bảo kỹ thuật an toàn, không được trang bị các thiết bị PCCN... nên hiểm hoạ cháy nổ cũng như công tác VSMT trên biển hoàn toàn có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Để giải bài toán bất cập trên và nhằm phát triển hệ thống kinh doanh xăng dầu theo đúng định hướng, đảm bảo mật độ, khoảng cách giữa các cửa hàng không quá dày hoặc quá mỏng; các cửa hàng đủ điều kiện về kinh doanh xăng dầu theo đúng quy định pháp luật về an toàn giao thông, an toàn PCCC, vệ sinh môi trường... UBND tỉnh đã ban hành Quy hoạch hệ thống cửa hàng bán lẻ, kho xăng dầu trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2010-2020.
Theo quy hoạch, tổng số cửa hàng xăng dầu trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2010-2020 là 263 cửa hàng. Trong đó, trên đất liền là 215 cửa hàng, trên biển là 48 cửa hàng. Cũng theo quy hoạch, số cửa hàng xăng dầu phải thực hiện di chuyển do không phù hợp với quy hoạch đô thị, nằm trong các dự án phát triển đô thị của địa phương, không đảm bảo về diện tích, điều kiện về môi trường là 17 cửa hàng.
Ngoài ra sẽ có 92 cửa hàng hiện đang hoạt động nhưng chưa phù hợp phải nâng cấp, mở rộng để đảm bảo theo quy hoạch. Ngay sau khi có quy hoạch, UBND tỉnh đã chỉ đạo quyết liệt các ngành chức năng, địa phương liên quan thực hiện việc di dời và nâng cấp theo đúng lộ trình. Đáng chú ý là tháng 1-2013, nhằm tăng tính chủ động cho các địa phương, UBND tỉnh đã có Quyết định số 250/QĐ-UBND về việc phân cấp, uỷ quyền cho các huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh quyết định đầu tư các dự án cửa hàng xăng dầu trên địa bàn.
Cần đảm bảo hài hoà các lợi ích
Theo số liệu tổng hợp của Sở Công Thương, tính đến thời điểm này trên địa bàn toàn tỉnh đã có 170 cửa hàng bán lẻ. Các ngành chức năng đã tập trung di dời xong 5 cửa hàng, 3 cửa hàng đã tạm dừng hoạt động và 3 cửa hàng đang được đề nghị xem xét giữ lại, 6 cửa hàng dự kiến lộ trình di chuyển. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp đều cho rằng việc di dời các cửa hàng xăng dầu còn bất cập. Ví dụ như tại TP Hạ Long theo quy hoạch sẽ còn 3 cửa hàng xăng dầu phải di chuyển (cửa hàng xăng dầu Cột 5, cửa hàng xăng dầu số 108 và cửa hàng xăng dầu Hạ Long). Nếu thực hiện di chuyển 3 cửa hàng xăng dầu trên do không phù hợp quy hoạch thì sau năm 2015, từ trung tâm TP Hạ Long đến Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh mới có một cửa hàng xăng dầu. Như vậy đây sẽ là một sự bất hợp lý và sẽ gây sự lãng phí rất lớn về thời gian, chi phí đi lại của các tổ chức và nhân dân khi có nhu cầu mua xăng dầu.
Ông Phạm Văn Tuân, Phó Giám đốc Công ty Vật tư vận tải và Xếp dỡ - Vinacomin, phụ trách quản lý cửa hàng xăng dầu Cột 5 cho biết: Với diện tích 862m2, khoảng cách tính từ bể chứa, cột bơm của cửa hàng đến tường rào công trình siêu thị BigC Hạ Long khoảng 30m, cách Trường Tiểu học Quang Trung khoảng 60m. Đây đều là những khoảng cách đảm bảo về yêu cầu thiết kế cửa hàng xăng dầu cấp 3 theo quy định tại QCVN 01:2014/BCT của Bộ Công Thương. Bên cạnh đó, cửa hàng đã đầu tư trang bị hệ thống PCCN như 8 bình cầu chữa cháy tự động, hệ thống thu hồi hơi lớn... rất hiện đại, đảm bảo an toàn cao. Việc thực hiện di dời sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động SXKD, không đảm bảo việc làm cho người lao động và gây xáo trộn về nguồn cung trên thị trường.
Được biết, hiện TP Hạ Long, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Công Thương cũng đã có văn bản tham gia về việc bổ sung cửa hàng xăng dầu Cột 5 vào quy hoạch để Sở Xây dựng tổng hợp báo cáo UBND tỉnh. Hay như cửa hàng xăng dầu số 61, phường Quang Trung, TP Uông Bí (thuộc Xí nghiệp Xăng dầu Quảng Ninh), mặc dù nằm ở khu vực dưới gầm cầu vượt QL18A, nhưng phần lớn người dân và các phương tiện ra vào cảng Điền Công đều mua hàng tại đây. Để đảm bảo cung cấp xăng dầu ổn định, đồng thời qua kiểm tra cho thấy cửa hàng đảm bảo khoảng cách an toàn đến cầu vượt nên TP Uông Bí cũng đã có văn bản xin được giữ lại cửa hàng. Còn tại TP Móng Cái, dù chỉ có một cửa hàng nằm trong diện di dời là cửa hàng số 9 (phường Ka Long) nhưng hiện địa phương vẫn chưa bố trí được địa điểm di dời mới do đang đợi hoàn chỉnh quy hoạch chung xây dựng và Quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH của thành phố.
Có thể thấy, việc đẩy nhanh Quy hoạch mạng lưới xăng dầu sẽ góp phần phát triển hệ thống cửa hàng xăng dầu trên địa bàn tỉnh theo hướng hiện đại hoá, thúc đẩy quá trình đầu tư, tái đầu tư của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, mở rộng thị trường cung ứng xăng dầu. Tuy nhiên, việc bộc lộ một số bất cập trong thực hiện theo Quy hoạch cũng cần được các cơ quan chức năng, địa phương xem xét lại để từ đó có sự điều chỉnh, bổ sung một cách hợp lý, đảm bảo hài hoà các lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp và Nhà nước. Việc rà soát để điều chỉnh, bổ sung cần tính toán đến động lực phát triển, nhu cầu tiêu thụ và khoảng cách giữa các cửa hàng.
Hoàng Nga
