Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn được thành lập theo Quyết định số 115/2002/QĐ-TTg ngày 13-9-2002 của Thủ tướng Chính phủ. Kể từ khi thành lập đến nay, Khu kinh tế này đã từng bước được đầu tư xây dựng và phát triển, có những đóng góp lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Bình Liêu và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh.
Thời gian qua, kết cấu hạ tầng kỹ thuật cơ bản của Khu Kinh tế đã được quan tâm đầu tư như: Nhà kiểm soát liên ngành, sân bãi đỗ xe, nhà kiểm hoá và kho chứa hàng... Đặc biệt là trong năm 2013, Quốc lộ 18C nối khu kinh tế cửa khẩu với Quốc lộ 18A đã được mở rộng, nâng cấp đạt chuẩn đường cấp III miền núi có tác dụng nâng cao năng lực cạnh tranh của Khu kinh tế. Đến nay, tổng vốn ngân sách Nhà nước đầu tư vào Khu kinh tế là 373 tỷ đồng, trong đó các công trình đã hoàn thành là 82 tỷ đồng, đang thi công là 291 tỷ đồng.
Mặc dù có đóng góp quan trọng như vậy, nhưng cho đến nay, Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn vẫn chưa có quy hoạch tổng thể phát triển. Do đó, còn thiếu định hướng phát triển dài hạn, chưa có cơ chế chính sách cụ thể để thu hút đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng cần thiết. Chính vì vậy, việc xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn là một trong những bước đi có tính quyết định, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn Bình Liêu. Quy hoạch cũng sẽ là cơ sở cho việc xây dựng các cơ chế, chính sách thu hút đầu tư xây dựng, phát triển lâu dài khu kinh tế cửa khẩu.
Thực hiện chỉ đạo của Tỉnh uỷ và UBND tỉnh Quảng Ninh lấy năm 2013 là “Năm Quy hoạch”, thời gian gần đây, UBND huyện Bình Liêu đã và đang triển khai lập quy hoạch tổng thể phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Mục đích là nhằm xây dựng được luận chứng khoa học về định hướng quy hoạch tổng thể, xác định vị trí, vai trò và chức năng của Khu kinh tế cửa khẩu này thông qua việc hoạch định rõ nội dung và lộ trình phát triển của các ngành kinh tế chủ yếu, các chương trình đầu tư và giải pháp thực hiện quy hoạch nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, kinh tế của khu cửa khẩu, đóng góp có hiệu quả vào việc phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Trong quá trình quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn, huyện đã xác định mục tiêu, định hướng phát triển là: Ưu tiên đầu tư hạ tầng thương mại; phát triển thương mại gắn với những lĩnh vực sản xuất có nguồn nguyên liệu sẵn có về nông - lâm; phát triển cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn trở thành một trung tâm giao thương hàng hoá, có sức hút với các địa bàn lân cận.
Từ tư tưởng chỉ đạo này, các cơ quan chức năng của huyện đã tập trung vào việc xây dựng phương án quy hoạch phát triển tổng thể khu kinh tế cửa khẩu, trong đó phân ra các giai đoạn phát triển thời kỳ 2011-2015 và 2016-2020 gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới; xây dựng các phương án phát triển bền vững về kinh tế - xã hội, môi trường và đảm bảo an ninh - quốc phòng trên địa bàn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Quá trình quy hoạch, huyện Bình Liêu đã căn cứ vào tình hình thực tiễn để đề xuất các chương trình và các dự án trọng điểm ưu tiên đầu tư, đồng thời đề xuất, kiến nghị các cơ chế chính sách thu hút đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, dịch vụ, sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế.
Đến nay, sau một thời gian chuẩn bị, công tác quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn đã được các cơ quan chức năng của huyện Bình Liêu phối hợp với các sở, ngành của tỉnh từng bước hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Khi quy hoạch tổng thể của khu kinh tế này được phê duyệt và đi vào thực hiện sẽ là “cú huých” để Bình Liêu xây dựng thành địa phương giàu, mạnh về kinh tế, vững về quốc phòng - an ninh và mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế trong tình hình mới.
Quang Minh
