Mặc dù Luật, các văn bản nghị định hướng dẫn thực hiện Luật đều đã có, cơ quan chuyên môn giúp việc từ cấp tỉnh xuống đến cơ sở cũng khá đầy đủ nhưng những sai phạm trong quy hoạch, quản lý sử dụng đất vẫn cứ xảy ra. Nhất là trong thời điểm những năm gần đây khi nhu cầu sử dụng đất của người dân, các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp lớn thì những sai phạm xảy ra cũng nhiều hơn và phức tạp hơn.
Theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở đang theo dõi quản lý 2.000 hợp đồng thuê đất của các doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị trên địa bàn tỉnh với tổng diện tích là trên 35,669 triệu mét vuông đất, trong đó số doanh nghiệp trung ương đóng trên địa bàn có 108 đơn vị. Những năm qua Sở cũng đã tăng cường công tác quản lý, theo dõi, kiểm tra và hướng dẫn các doanh nghiệp được thuê đất sử dụng đúng mục đích, đảm bảo hiệu quả diện tích đất được thuê. Tuy nhiên, do nhu cầu sử dụng của các doanh nghiệp lớn, một số đơn vị chưa chấp hành nghiêm các quy định của Luật Đất đai, hướng dẫn của cơ quan chuyên môn nên đã để xảy ra nhiều sai phạm trong quá trình sử dụng diện tích đất được thuê. Điển hình là nhiều đơn vị có hợp đồng thuê đất hết hạn với tổng diện tích lên đến hàng chục ngàn mét vuông hiện các đơn vị vẫn đang quản lý sử dụng nhưng không làm thủ tục gia hạn. Hoặc có những đơn vị sử dụng đất ngoài ranh giới được thuê khi chưa có quyết định và hợp đồng cho thuê đất của cấp có thẩm quyền. Một số đơn vị trong ngành Than tự ý chuyển giao quyền sử dụng đất cho nhau và chuyển giao theo văn bản của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, nhưng không báo cáo cấp có thẩm quyền; sử dụng đất không đúng mục đích được thuê. Đặc biệt có rất nhiều đơn vị có diện tích đất thuê thuộc diện phải điều chỉnh lại giá theo Nghị định 142/2005 của Chính phủ nhưng vẫn chưa được triển khai thực hiện kịp thời theo quy định. Theo kết quả thanh tra của Thanh tra tỉnh vừa qua có 38 đơn vị thuê đất thuộc diện theo dõi của Sở Tài nguyên và Môi trường với diện tích đất gần 30 triệu mét vuông chưa điều chỉnh lại giá thuê đất theo Nghị định 142.
Vi phạm trong việc thuê và sử dụng đất của các doanh nghiệp dưới rất nhiều dạng như Công ty CP Tập đoàn INDEVCO được giao đất để thực hiện khu du lịch sinh thái Đảo Hòn Gạc tại TP Hạ Long nhưng đến nay vẫn chưa triển khai thực hiện, hay như dự án xây dựng khách sạn Hải Đăng của Công ty TNHH Cường Thịnh, dự án xây dựng khách sạn Hải Châu của Xí nghiệp Xây dựng công nghiệp số 1 Hải Dương; Dự án xây dựng khách sạn Hạ Long Xanh tại Bãi Cháy đều đã chậm triển khai thực hiện. Hay như Công ty CP Vật tư và xây dựng Phương Oanh; Công ty Đầu tư sản xuất và thương mại Hoàn Cầu được cấp ưu đãi đầu tư theo hình thức miễn tiền thuê đất tại TP Móng Cái nhưng các doanh nghiệp này đã không trực tiếp sản xuất kinh doanh mà cho doanh nghiệp khác thuê lại để kinh doanh.
Để xử lý dứt điểm những sai phạm của các doanh nghiệp, các cơ quan chức năng cần có biện pháp thu hồi dứt điểm tiền nộp thiếu của các doanh nghiệp thuê đất, sử dụng đất đã hết hạn trên hợp đồng nhưng vẫn đang sử dụng diện tích đất thuê. Đối với các doanh nghiệp sử dụng đất ngoài ranh giới được thuê truy thu tiền sử dụng đất về ngân sách. Cần tăng cường công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực quản lý đất đai, công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện và kiên quyết xử lý đối với các trường hợp vi phạm, như: Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng vượt diện tích đất được thuê, lấn chiếm đất đai, xây dựng công trình không phép, xây dựng công trình lấn chiếm hành lang an toàn giao thông, an toàn đường điện. Đối với các tổ chức được thuê đất phải xác định lại giá đất và ký lại hợp đồng thuê đất theo Nghị định 142/2005/NĐ-CP. Đồng thời kiểm tra lại tất cả các hợp đồng thuê đất do tỉnh quản lý trên địa bàn để xác định lại giá theo đúng quy định.
Thanh Quân
