Thời gian qua trên địa bàn Quảng Ninh đất được giao, cho thuê, được chuyển mục đích về cơ bản đã phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được xét duyệt, đáp ứng đủ quỹ đất phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế xã hội và tiến trình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất. Tuy nhiên, tình trạng nhiều đơn vị khi được giao đất đã không thực hiện đúng tiến độ được phê duyệt, vi phạm về thực hiện nghĩa vụ tài chính, lấn chiếm đất đai gây bất bình trong dư luận, nhất là những người có đất bị thu hồi.
Để tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh về việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật đất đai của các tổ chức được nhà nước giao đất, cho thuê đất, từ đầu năm đến nay, Sở Tài nguyên và Môi trường đã tiến hành kiểm tra 214 đơn vị với 357 dự án. Trong đó có 43 dự án kinh doanh thương mại, dịch vụ, du lịch, khách sạn; 119 dự án sản xuất kinh doanh cảng, kho bãi, cụm công nghiệp; 45 dự án xây dựng trụ sở, văn phòng làm việc; 15 dự án xây dựng trường học; 86 dự án hạ tầng, khu đô thị và 49 dự án khác. Kiểm tra quỹ đất đang quản lý, sử dụng của các tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất trên địa bàn cho thấy có 12 tổ chức sử dụng sai mục đích với diện tích 7,62ha. Đặc biệt, có một số đơn vị có diện tích sử dụng sai mục đích nhiều như Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) đã sử dụng khoảng 3ha tại khu đô thị ngành Than, phường Hà Khánh (TP Hạ Long) làm bãi chứa gỗ. Công ty CP Giống cây trồng, vật nuôi sử dụng 2.300m2 làm văn phòng, trụ sở trung tâm tại Yên Hưng cho thuê làm xưởng gỗ và nhà hàng. Công ty CP Lâm nghiệp Hoành Bồ sử dụng 1.500m2 đất của Công ty cho công nhân làm nhà ở và 2.000m2 xây dựng nhà máy keo không theo quy hoạch...
Không chỉ vi phạm về sai mục đích sử dụng đất, nhiều đơn vị còn vi phạm lấn chiếm đất đai. Trong số 40 tổ chức lấn chiếm đất thì có đến 30 tổ chức sử dụng vượt ranh giới diện tích được thuê với diện tích 889,2ha. Điều đáng nói hầu hết những tổ chức vi phạm lấn chiếm đất đai đều là các đơn vị thuộc Vinacomin. Nghiêm trọng có những đơn vị chưa được thuê đất nhưng đã đầu tư, sử dụng đất đối với dự án. Đó là, Hợp doanh Atimon Dương Huy 8,6ha, đơn vị đã xây dựng nhà xưởng sản xuất. Công ty CP XNK Hà Nội, Công ty đã tiếp nhận, quản lý và bảo vệ đảo Vạn Cảnh. Công ty CP Cơ giới Thăng Long sử dụng 16.318m2 làm văn phòng làm việc và nhà xưởng sản xuất. Hợp tác xã sản xuất vật liệu xây dựng Quang Trung đã sử dụng 1ha làm nhà xưởng và lò gạch. Bên cạnh đó, việc xử lý các vi phạm của một số tổ chức về đất đai chưa kịp thời. Điển hình như các dự án: Dự án phát triển năng lực sửa chữa tàu biển, cụm công nghiệp phụ trợ đóng tàu Yên Hưng (chủ đầu tư Công ty Công nghiệp tàu thuỷ Phà Rừng); dự án khu nghỉ mát du lịch sinh thái đảo Đá Dựng tại xã Đầm Hà, huyện Đầm Hà (Công ty CP Thương mại Đầu tư Mỹ Việt - Đầm Hà); dự án đầu tư xây dựng trung tâm thương mại tại phường Trần Phú (Công ty TNHH Dịch vụ Việt An); dự án xây dựng trạm nạp gas (Công ty CP Điện khí Trường Thành); dự án Đầu tư xây dựng kinh doanh hạ tầng khu đô thị mới Cao Xanh - Hà Khánh chủ đầu tư là Công ty Vimeco.
Qua kết quả kiểm tra của Sở Tài nguyên và Môi trường cũng cho thấy một số dự án còn vi phạm về thực hiện nghĩa vụ tài chính như chưa nộp tiền thuê đất hoặc chưa nộp đủ số tiền sử dụng đất như: Công ty CP Điện khí Trường Thành; Công ty TNHH Phát triển du lịch Hạ Long; Công ty Xây dựng công trình 508; Chi nhánh Công ty CP Thương mại Ngân Hà; Công ty CP Cơ giới lắp máy và xây dựng; Công ty TNHH Đông Hà... Theo đánh giá của Đoàn thanh tra, nguyên nhân của việc chậm nộp tiền sử dụng đất nêu trên là do nhà đầu tư không đủ năng lực, việc kiểm tra, đôn đốc của các cơ quan chức năng chưa được sát sao, thường xuyên, do khó khăn vướng mắc trong việc giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư. Đặc biệt các ngành, địa phương chưa kịp thời đôn đốc các chủ đầu tư trong việc triển khai thực hiện dự án, yêu cầu họ thực hiện việc ký lại hợp đồng thuê đất khi hết thời hạn thuê. Công tác thanh, kiểm tra việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấp huyện, xã chưa sâu sát.
Từ kết quả qua công tác kiểm tra có thể thấy do ý thức chấp hành các quy định pháp luật của một số tổ chức chưa tốt, chạy theo lợi nhuận không tôn trọng pháp luật. Mặt khác, một số nhà đầu tư năng lực về tài chính, về công nghệ cũng như công tác quản lý còn hạn chế. Đặc biệt, một số doanh nghiệp đầu tư dàn trải, đầu tư chờ thời cơ hoặc để có cơ hội chuyển nhượng dự án. Do đó hiệu quả mang lại không cao, còn để lãng phí tài nguyên đất. Để tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai, khắc phục những tồn tại, đồng thời chấn chỉnh những vi phạm trong quản lý sử dụng đất đai của các tổ chức, các ngành và địa phương cần tăng cường công tác quản lý về quy hoạch, đất đai; có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành hướng dẫn tổ chức hoàn thiện thủ tục về quy hoạch, cấp phép xây dựng, cấp giấy chứng nhận đầu tư. Tập trung chỉ đạo công tác đền bù giải phóng mặt bằng (GPMB) cho các dự án, nhất là các dự án đang GPMB chậm tiến độ. Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm về đất đai, kiên quyết thu hồi đất của các đơn vị không sử dụng, sử dụng không hiệu quả, không đúng mục đích.
Thu Trang
