Theo thống kê sơ bộ, lượng chất thải rắn xây dựng (CTRXD) chiếm khoảng 10-15% chất thải sinh hoạt. Tuy nhiên, hiện nay, các khâu thu gom, vận chuyển, xử lý vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập, đòi hỏi phải có những quy định cụ thể và mạnh mẽ hơn nhằm hạn chế tác động tiêu cực do CTRXD gây ra đối với môi trường.
[links()]
Quảng Ninh có tốc độ đô thị hoá nhanh, nhiều công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh đã và đang được triển khai khiến lượng chất thải xây dựng tăng nhanh, tuy nhiên việc quản lý và xử lý loại rác thải này hiện nay vẫn là bài toán khó.
Đến hiện tại, trên địa bàn tỉnh vẫn chưa có quy hoạch các bãi rác thải xây dựng. Hầu hết ở các địa phương, chất thải này đều được đổ chung với rác thải sinh hoạt tại bãi chôn lấp rác thải rắn sinh hoạt. Nguyên nhân do công trình xây dựng có quá nhiều nên cơ quan chức năng không thể kiểm soát hết tất cả các công trình. Mặc dù, khi các công trình tiến hành xây dựng đều phải xin giấy phép và ký yêu cầu bắt buộc hợp đồng với công ty công trình đô thị để xử lý chất thải, nhưng đa số các nhà thầu thường thuê xe tải vận chuyển chất thải xây dựng đi đổ, và khoảng cách giữa công trình với nơi thải bỏ thường cách xa nhau nên rất khó để kiểm soát. Tình trạng đổ trộm, đổ bừa chất thải rắn xây dựng tại một số nơi diễn ra thường xuyên, nhất là tại các dự án đang xây dựng.
Có mặt tại tuyến đường nối từ Khu 5 đến Khu tái định cư làng chài phường Hà Phong, TP Hạ Long chúng tôi thấy hàng chục đống rác thải xây dựng ngổn ngang bên đường rất mất mỹ quan. Chị Vũ Thị Mai, một người dân sống ở Khu 5, phường Hà Phong cho biết: Các xe đổ trộm phế thải, rác thải xây dựng thường hoạt động vào ban đêm hoặc sáng sớm, ngay cả ở khu vực đã cắm biển cấm đổ rác. Không chỉ khiến ô nhiễm môi trường, bộ mặt đô thị bị ảnh hưởng, mà tình trạng đổ trộm rác thải xuống lòng đường khiến việc đi lại của người dân khi lưu thông qua đây khó khăn hơn. Đã có không ít trường hợp xảy ra tai nạn liên quan đến tình trạng rác thải đổ tràn ra lòng đường. Người dân chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị với phường nhưng hiện nay tình trạng này vẫn diễn ra.
Không chỉ ở TP Hạ Long mà tình trạng đổ trộm CTRXD vẫn tồn tại ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh nhất là những địa phương có tốc độ xây dựng lớn.Theo ghi nhận của chúng tôi, phần lớn khu vực bị đổ trộm phế thải đều là những khu đất đã được quy hoạch, nhưng chưa được triển khai xây dựng. Sự vắng bóng của các lực lượng chức năng đã và đang trở thành địa điểm lý tưởng cho các hành vi đổ trộm phế thải.
Trao đổi với chúng tôi, lãnh đạo một số địa phương thừa nhận do lực lượng mỏng, trong khi địa bàn rộng, hoạt động vi phạm thường diễn ra về đêm, cũng có khi lại đổ trộm lúc rạng sáng hoặc giữa trưa, nhiều nhất là vào những hôm trời mưa, đây là khoảng thời gian ngoài giờ làm việc của chính quyền địa phương, nên lực lượng chức năng rất khó tiếp cận để “bắt tại trận”.
Có thể thấy, tình trạng này diễn ra từ lâu và chưa có hướng giải quyết cụ thể, nhất là việc quy trách nhiệm trong vấn đề xả thải ra môi trường. Đồng thời, các điểm trung chuyển chất thải rắn xây dựng luôn trong tình trạng quá tải và không có các biện pháp xử lý cơ bản, dẫn đến tình trạng đổ trộm. Đặc biệt, mức xử phạt với các hành vi đổ trộm rác thải xây dựng, một trong những công cụ quản lý quan trọng lại chưa đủ sức răn đe mạnh mẽ.
Với tốc độ đô thị hoá nhanh như hiện nay, rõ ràng việc quy hoạch các bãi thải xây dựng và các giải pháp xử lý rác thải trong xây dựng là việc làm cấp thiết để bảo vệ môi trường, cảnh quan đô thị và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của tỉnh.
Mới đây, ngày 16/5/2017, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 08/2017/TT-BXD quy định về quản lý CTRXD, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2017. Thông tư lần này có nhiều điểm mới ưu tiên tập trung quản lý, xử lý CTRXD tốt ngay từ nguồn phát thải xây dựng. Theo cơ quan chuyên môn, cùng với quy hoạch quản lý CTRXD, Thông tư 08/2017/TT-BXD sẽ tạo nên hệ thống văn bản pháp lý hoàn chỉnh đối với việc xử lý CTRXD, đảm bảo hướng tới phân loại, xử lý triệt để, không gây ảnh hưởng nguy hại đến môi trường, kiểm soát, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm về xả thải, đổ trộm CTRXD.
Hiểu Trân
