Kết thúc đợt rét đậm vừa qua, thời tiết hiện nay được cho là thuận lợi đối với việc sinh trưởng, phát triển của rau màu vụ đông và dự báo một mùa bội thu mới. Tuy nhiên, đến TX Quảng Yên - nơi được mệnh danh là vựa rau của tỉnh vào những ngày đầu năm 2014, chúng tôi thấy trên khắp các cánh đồng, bên cạnh niềm vui bên các ruộng rau xanh đang chuẩn bị được thu hoạch để bán vào dịp Tết Giáp Ngọ này vẫn không dấu được nỗi buồn về dự báo một mùa “bội thu - mất giá” của bà con nông dân.
TX Quảng Yên có hơn 3.000ha sản xuất rau màu, tập trung nhiều nhất ở các địa phương: Tiền An, Cộng Hoà, Sông Khoai, Hiệp Hoà, Minh Thành, Đông Mai. Trung bình mỗi ngày TX Quảng Yên cung cấp ra thị trường 50 tấn rau các loại và được đưa đi tiêu thụ chủ yếu ở Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Đông Triều. Theo bà con nông dân cho biết, so với tháng 12-2013, hiện nay giá bán các loại rau ngay tại ruộng đã giảm một nửa. Cụ thể: Su hào giảm từ 3.000 đồng/kg xuống còn 1.500 đồng/kg; cà chua từ 15.000 đồng/kg giảm xuống 10.000 đồng/kg; cải bẹ từ 3.000 đồng/bó xuống 1.500 đồng/bó; cải ngọt hiện còn 2.500 đồng/bó; cải cúc là 2.000 đồng/bó; cải xoong 2.000 đồng/bó; bắp cải dao động từ 2.000-2.500 đồng/kg…
Dẫn chúng tôi đến thăm cánh đồng rau của HTX, ông Trần Quốc Hiệp, Chủ nhiệm HTX sản xuất rau an toàn Tiền An (xã Tiền An, TX Quảng Yên) cho biết: Diện tích gieo trồng rau màu của HTX là 52ha, trung bình mỗi ngày chúng tôi đưa ra thị trường từ 8-10 tấn rau củ các loại. Tuy nhiên, vào thời điểm càng những ngày cuối năm thì giá rau càng xuống thấp, khiến cho thu nhập của bà con cũng bị giảm theo. Một phần nguyên nhân là do hiện nay tình hình thời tiết đã có phần ổn định, phù hợp với việc phát triển của rau màu nên cây sinh trưởng mạnh, tổng sản lượng đạt lớn. Mặt khác, rau màu của các địa phương khác như Bắc Ninh, Bắc Giang cũng được đưa xuống tiêu thụ tại tỉnh nên thị trường bị thu hẹp một phần. Nguồn cung dồi dào trong khi thị trường tiêu thụ vẫn chưa được mở rộng nên giá bán thấp là điều khó tránh khỏi.
Trên ruộng cải bẹ mướt xanh của gia đình, chị Bùi Thị Bền, xóm Đình, xã Tiền An đang vội vã thu hoạch để bán cho thương lái. Chị Bền buồn rầu cho biết: Nhà trồng được hơn 1 sào cải bẹ đã được thu hoạch nhưng hiện tại thương lái vào thu mua chỉ trả 1.500 đồng/kg, giảm một nửa so với giá tháng trước. Tính ra, sau 2 tháng chăm bón, trừ các chi phí thì lãi thu về được 500.000 đồng, cũng may là không bị lỗ.
Cùng chung tâm trạng, chị Nguyễn Thị Tuyên, trú tại khu đường Ngang, phường Cộng Hoà nhẩm tính: Nếu so với tháng trước mỗi sào rau khi thu hoạch trừ chi phí tôi tính còn lãi được 5-6 triệu đồng thì nay chỉ mong hoà vốn thôi. Khoảng 10 ngày trở lại đây giá rau xuống thấp thê thảm. Nhà tôi có 3 sào rau ước chừng vào dịp Tết là cho thu hoạch. Nhưng với đà này thì không biết có đủ thu lại vốn không. Vụ Tết năm ngoái cũng là năm được mùa rau mà mất giá.
Là người có kinh nghiệm thu mua nông sản nhiều năm và là người trực tiếp sản xuất nông nghiệp, ông Đàm Quang Hoan tâm sự với chúng tôi: Mới cách đây khoảng chục ngày, giá rau trung bình từ 5.000-6.000 đồng/kg, mỗi ngày tôi cũng phải bỏ ra 3 triệu đồng vốn để thu mua, hàng đóng được tạ rưỡi đem ra tiêu thụ tại Hạ Long. Hiện nay giá rau xuống thấp nên mỗi ngày tôi bỏ ra chưa đến 1 triệu đồng để thu mua, mà bán cũng không được nhiều do lượng rau dồi dào nhưng nhu cầu tiêu dùng lại không tăng. Riêng gia đình có 2 sào rau đang cho thu hoạch nếu cứ giữ giá như hiện tại thì gia đình tôi phải bù lỗ đến 60%.
Được biết, để tìm đầu ra cho nông sản của địa phương, TX Quảng Yên đã thực hiện nhiều biện pháp như quy hoạch vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn, tạo thuận lợi cho người dân thâm canh; xây dựng nhãn hiệu chứng nhận sản phẩm rau an toàn cho thị xã. Bên cạnh đó, thị xã tích cực thu hút, kêu gọi doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực sản xuất nông sản, trong đó có rau màu chất lượng cao. Phát huy vai trò kinh tế tập thể theo mô hình HTX nhằm tiếp thu chương trình đầu tư khoa học kỹ thuật, phổ biến tới người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, và đây cũng là các kênh đầu mối, kết nối giữa người nông dân và thị trường… Điển hình như việc Công ty Việt Long ký hợp đồng với nhiều hộ gia đình ở phường Cộng Hoà để bao tiêu và thu mua rau sạch. Theo đó, công ty này sẽ thu mua và bao tiêu sản phẩm tất cả các loại rau mà bà con nông dân trồng với mức giá cao hơn giá thị trường 5%.
Cách làm của Công ty Việt Long là những bước đi tiên phong, tuy nhiên hiện nay mô hình này mới chỉ đáp ứng được phần nhỏ nhu cầu của người trồng rau, do vậy nhiều hộ gia đình trồng rau trong tỉnh vẫn chủ yếu phụ thuộc vào thương lái. Rau Tết năm nay dự báo dồi dào, giá rẻ và những người nông dân bám đất trồng rau lại quẩn quanh một mùa “bội thu, mất giá”.
Thanh Hoa
