Là địa phương giàu có về tài nguyên đất rừng, hiện tại huyện Hải Hà có tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp rộng 35.051 ha; chiếm đến 60% tổng diện tích đất tự nhiên toàn huyện. Theo quy hoạch phát triển về sản xuất lâm nghiệp, phấn đấu đạt giá trị sản xuất đến năm 2015 là 17 tỷ đồng đến năm 2020 sẽ tăng lên 30 tỷ.
Với nhiều nỗ lực, đến nay độ che phủ của rừng Hải Hà đạt 50,7%, trong đó riêng năm 2011 đã tăng độ che phủ thêm 2,7% so với năm 2010; đó là thành tích đáng ghi nhận. Tài nguyên rừng của huyện chủ yếu tập trung ở hai xã biên giới Quảng Sơn và Quảng Đức nên có những phức tạp như có đường biên giới dài 18km; địa hình sông suối núi non rất hiểm trở, khó đi lại nên ảnh hưởng nhiều đến công tác trồng rừng, kiểm tra và quản lý. Song tồn tại đáng kể nhất, đó là trình độ dân trí của bà con dân tộc còn hạn chế, đời sống kinh tế khó khăn nên còn thiếu ý thức bảo vệ rừng, dẫn đến tình trạnh chặt phá rừng thường xảy ra. Cộng vào đó diện tích đất trống còn trên 5.000 ha, trong đó phần đáng kể là dạng núi đá cao nên rất khó phủ xanh.
Mặc dù vậy, huyện có nhiều cố gắng trong công tác giao đất rừng, đến nay đã cấp 2861 giấy chứng nhận sở hữu đất rừng, đạt 84,2% các hộ trong đối tượng được cấp. Nhờ thế những vùng đất lâm nghiệp có chủ đã nhanh chóng thành rừng, mang lại hiệu quả kinh tế. Cùng với đó, các ban, ngành liên quan đã có những nỗ lực khá đồng bộ trong công tác trồng và bảo vệ rừng. Ông Đặng Tuấn Hiệp, Phó Phòng Nông nghiệp huyện cho biết: Trong năm 2011 Phòng đã tham mưu để UBND huyện ban hành 27 văn bản về lĩnh vực lâm nghiệp; trong năm diện tích trồng rừng đạt 887 ha bằng 110,8% kế hoạch; trong đó Ban Quản lý rừng phòng hộ trồng được 107 ha, chủ yếu là thông (77 ha). Trong nỗ lực ấy phải kể đến một số doanh nghiệp đã trồng rừng khá tốt như Công ty đầu tư tài nguyên và môi trường trổng được 200 ha rừng ngập mặn tại xã Quảng Phong. Công ty TNHH Thanh Lâm trồng 67,3 ha keo ở Đường Hoa. Công ty TNHH Đức Phát trồng được 120 ha, trong đó có 60 ha thông. Diện tích rừng do dân trồng được 159,4 ha trong đó riêng xã Quảng Sơn trồng 110 ha quế. Bên cạnh đó, huyện hỗ trợ trồng rừng sản xuất được 181,6 ha ở các xã Quảng Đức, Quảng Sơn, Quảng Phong. Huyện đã chăm sóc 3.800 ha rừng trồng từ 2 đến 3 năm, (trong đó có 668 ha rừng thuộc vốn ngân sách nhà nước) và khoanh nuôi trên 2.000 ha rừng. Đất rừng sản xuất của Hải Hà rộng trên 16.000 ha, sau 5 năm trồng keo tai tượng, bình quân thu được 50m3 gỗ, trị giá khoảng 25 đến 30 triệu đồng/ha.
Ông Vũ Văn Quyết, Phó Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ của huyện cho biết: Diện tích rừng phòng hộ rộng, Ban quản lý hơn 14.000 ha; trong đó 11.300 ha là đất đã có rừng. Địa bàn quản lý rừng của đơn vị tập trung ở khu vực Trúc Bài Sơn thuộc hai xã Quảng Sơn, Quảng Đức. Với 24 biên chế, Ban đã thành lập 3 trạm quản lý bảo vệ rừng ở Quảng Sơn, Tài Chi và Lòng Hồ. Việc xây dựng các kế hoạch đã giúp Ban chủ động đối phó với mọi bất trắc như hòng chống cháy rừng trong mùa hanh khô và xây dựng phương án bảo vệ rừng khi thời tiết không thuận lợi ở cả 3 trạm quản lý. Đồng thời đơn vị đã nhanh chóng tuần tra giải tán được nhiều tụ điểm không để xảy ra tình trạng khai thác gỗ rừng trái phép. Các công trình bảo vệ của Ban đã có tác động thiết thực đến công tác chăm sóc và bảo vệ rừng, trong đó riêng dự án rừng phòng hộ đặc dụng đến nay đã trồng và tập trung chăm sóc 746 ha; công tác khoán và khoanh nuôi tái sinh rừng tự nhiên thực hiện được trên 2.000 ha; đến đầu tháng 10-2011 đã thi công hoàn chỉnh 30km.
Đến Hạt Kiểm lâm huyện Hải Hà, ông Vũ Văn Mỳ, Hạt trưởng cho biết các đối tượng lâm tặc ngày càng có các thủ đoạn tinh vi và liều lĩnh. Song với quyết tâm bảo vệ rừng, trong năm 2011 đơn vị đã phát hiện và xử lý 12 vụ vi phạm lâm luật, phát và thu về cho ngân sách 676,5 triệu đồng; tịch thu 23 xe máy; thu lại 479kg động vật hoang dã và 24,15m3 gỗ. Song cái khó vẫn là lực lượng mỏng trong khi diện quản lý và bảo vệ rừng rất rộng. Với tổng số 13 người nhiều khi các cán bộ kiểm lâm ở đây rơi vào tình trang "lực bất tòng tâm". Vì thế, Hạt muốn xây dựng thêm trạm kiểm lâm ở "điểm nóng" xã Quảng Đức những do thiếu người nên không triển khai được. Việc thiếu nhân viên kiểm lâm từ xã nên công tác xây dựng kế hoạch bảo vệ rừng không được làm từ gốc, Hạt phải thuê 6 người hợp đồng để gác lửa rừng, tránh xảy ra hoả hoạn. Thêm vào đó phương kiện xe tuần tra bảo vệ rừng quá cũ nát nên đã làm hạn chế khả năng ngăn chặn lâm tặc.
Vượt qua những khó khăn đó, nhiều năm nay công tác trồng và bảo vệ rừng ở Hải Hà đang dần vào nền nếp, sự phối kết hợp các ban, ngành liên quan ngày càng chặt chẽ hơn. Nhiều doanh nghiệp, hộ gia đình đã có sự đầu tư lớn để phát triển kinh tế rừng. Tỷ lệ che phủ của rừng Hải Hà đã và đang phát huy nhiều tác dụng.
Trọng Khang
