Tham gia chương trình OCOP năm 2014 (Mỗi xã, phường một sản phẩm), huyện Đông Triều đăng ký 6 sản phẩm thuộc các nhóm. Trong đó, rượu gạo Đông Mai của người dân xã Nguyễn Huệ được kỳ vọng sẽ trở thành sản phẩm chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế cao và đổi thay cho người dân nơi đây.
Theo lời giới thiệu của đồng chí Dương Trọng Bát, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Huệ, chúng tôi tìm đến cơ sở nấu rượu của gia đình anh Nguyễn Văn Minh (thôn Đông Mai), một trong những hộ nấu rượu có tiếng của xã. Trao đổi với chúng tôi, anh Minh cho biết: Yếu tố quan trọng để tạo sự khác biệt, hương vị đặc trưng của rượu Đông Mai là nồng đượm hương của gạo nếp, uống vào ngọt giọng, không sốc, không gây đau đầu. Để có được hương vị đặc biệt ấy là sự chắt lọc, tích luỹ kinh nghiệm hàng thế kỷ trong phương pháp ủ men và chưng cất rượu. Ngoài ra thì nguồn nước và chất lượng gạo của Nguyễn Huệ cũng là những yếu tố tạo nên đặc trưng riêng. Nói như vậy là bởi xã Bình Dương chỉ cách Nguyễn Huệ một cánh đồng nhưng rượu nấu ra không có được hương vị như vậy.
Được biết, chính từ những nét riêng ấy nên khoảng 10 năm trở lại đây, rượu gạo Đông Mai đã trở thành sản phẩm hàng hoá và có sức tiêu thụ khá tốt. Từ 10 hộ sản xuất rượu nhỏ lẻ ban đầu giờ đã tăng lên hơn 100 hộ, trong đó có 73 hộ chuyên sản xuất, kinh doanh rượu với quy mô lớn, năng suất nấu đạt khoảng 100 lít/ngày. Trung bình một ngày có khoảng 1.000 lít rượu gạo Đông Mai được đưa ra tiêu thụ trên thị trường. Rượu làm từ nếp cái hoa vàng thường có giá 60.000 đồng; rượu gạo nấu từ nếp chất lượng cao QR1, Hương thơm 1 có giá trung bình 16.000 đồng/lít. Theo chia sẻ của nhiều người dân ở đây, điều quan trọng nữa là bỗng rượu (phế phẩm từ nấu rượu), lại quay trở lại phục vụ chăn nuôi rất tốt. Hiện trong xã có tới 80% số hộ kết hợp nấu rượu và nuôi lợn. Nhiều năm trở lại đây, chăn nuôi của xã Nguyễn Huệ đứng thứ hai trên toàn huyện với tổng đàn gia súc, gia cầm duy trì thường xuyên là 500.000 con lợn và 85.000 con gia cầm.
Đồng chí Dương Trọng Bát, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Huệ khẳng định: Là địa bàn không có lợi thế trong phát triển nuôi trồng thuỷ sản, CN-TTCN, thương mại dịch vụ... nên phát triển chăn nuôi đang trở thành ngành chủ lực của người dân ở đây. Có thể nói, nghề nấu rượu đã và đang góp phần đưa ngành chăn nuôi của xã ngày càng phát triển bền vững, giải quyết nhiều việc làm cho nhiều lao động địa phương những lúc nông nhàn. Tuy nhiên, việc phát triển rượu gạo Đông Mai theo hướng sản xuất thành hàng hoá vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế. Đến nay, việc sản xuất, kinh doanh của các hộ gia đình từ khâu nấu đến đóng gói sản phẩm vẫn hoàn toàn theo phương pháp thủ công nên quy mô manh mún, nhỏ lẻ. Sản phẩm làm ra mới ở dạng thô, chưa có mẫu mã sản phẩm, chưa đăng ký sở hữu trí tuệ nhãn hiệu, chưa đăng ký mã số mã vạch. Phần lớn các hộ nấu rượu chưa được đào tạo, tập huấn về các quy định trong sản xuất, kinh doanh rượu thủ công, chưa có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Nguyên nhân chủ yếu là vốn đóng góp để xây dựng nhà xưởng, nhà chiết xuất, dây chuyền công nghệ khử độc... có thể lên tới hàng trăm triệu đồng/hộ cũng khiến cho nhiều hộ e ngại đầu tư. Do vậy nên sau 6 tháng thành lập đến nay, HTX Dịch vụ - Thương mại Đông Mai mới thu hút được 7 thành viên tham gia.
Được biết, trước thực trạng này, UBND xã Nguyễn Huệ cũng đã dành quỹ đất để HTX xây dựng nhà xưởng, khu vực chiết xuất, lắp đặt dây chuyền... Các hộ trong HTX cũng xây dựng quy trình sản xuất truyền thống kết hợp khử aldehit; ký hợp đồng mua thiết bị đồng bộ sản xuất rượu của Trường ĐH Bách Khoa (Hà Nội). Tuy nhiên, để sản phẩm rượu gạo Đông Mai vươn ra được thị trường lớn hơn, đáp ứng được mong mỏi của người tiêu dùng, bên cạnh sự nỗ lực của chính quyền và người dân xã Nguyễn Huệ, thì các cấp, ngành và huyện Đông Triều cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, định hướng cũng như quan tâm hướng dẫn việc xây dựng thương hiệu, bao bì, quy cách thực hiện cho sản phẩm. Qua đó, góp phần đưa chương trình OCOP của tỉnh thành công như mục tiêu đề ra.
Hoàng Nga
