Sân chơi sáng tạo của nhà nông

LTS: Ngày 25-4, Ban tổ chức Hội thi sáng tạo kỹ thuật nông nghiệp, nông thôn tỉnh Quảng Ninh lần thứ I sẽ tiến hành trao giải cho 43 giải pháp đoạt giải ở các lĩnh vực: Nông nghiệp; lâm nghiệp; ngư nghiệp; công nghệ sinh học và bảo vệ môi trường; cơ khí nông nghiệp, xây dựng, giao thông nông thôn; làng nghề, ngành nghề nông thôn và các lĩnh vực khác. Đây là lần đầu tiên tỉnh tổ chức hội thi dành riêng cho một lĩnh vực và Quảng Ninh cũng là số ít các tỉnh, thành tổ chức được hội thi này.

Nông dân làm khoa học

Anh Nguyễn Văn Chiến, sinh năm 1979 ở khu 1, phường Hải Hoà, TP Móng Cái mang đến Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật nông nghiệp, nông thôn lần thứ I của tỉnh giải pháp “Ứng dụng công nghệ máy bắn thức ăn cho tôm nuôi công nghiệp”. Theo anh Chiến, giải pháp này được hình thành từ chính thực tiễn đòi hỏi trong mô hình nuôi tôm chân trắng Nam Mỹ công nghiệp ở gia đình anh. “Mặc dù mô hình nuôi tôm của gia đình tôi là nuôi tôm công nghiệp thế nhưng cũng như nhiều gia đình khác, phương pháp cho tôm ăn lại hoàn toàn thủ công, do con người chủ động. Thông thường, hàng ngày, chúng tôi phải đổ thức ăn vào chậu rồi dùng thuyền chèo xung quanh ao, đầm để rải thức ăn. Việc này không chỉ tốn thời gian, công sức mà còn gây nên sự tồn dư lượng thức ăn khá lớn trong đầm làm ô nhiễm môi trường” - anh Chiến chia sẻ.

Để giải quyết vấn đề này, năm 2012, anh Chiến đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ máy tự động bắn thức ăn cho tôm nuôi công nghiệp của Thái Lan vào trong sản xuất nuôi tôm chân trắng Nam Mỹ của gia đình. Và ngay vụ đầu tiên, sử dụng công nghệ này, 2ha đầm của gia đình anh đã thu được 30 tấn tôm, thực lãi đạt trên 1 tỷ đồng, tăng 180 triệu đồng so với vụ xuân hè năm 2011 khi chưa sử dụng máy tự động bắn thức ăn. Anh Chiến diễn giải: “2ha đầm năm 2011, gia đình tôi phải đầu tư 2,7 tỷ đồng. Trong đó, để có 1kg tôm thương phẩm, gia đình tôi phải mất từ 1,2 đến 1,4kg thức ăn nên thực lãi chỉ có 900 triệu đồng/vụ. Nhưng sau khi sử dụng máy bắn thức ăn, do giảm được chi phí nhân công, tiết kiệm, tận dụng triệt để nguồn thức ăn nên suất đầu tư giảm đã giúp cho phần thu lãi tăng. Công nghệ này có thể ứng dụng ở quy mô to hoặc nhỏ khác nhau với chi phí đầu tư khoảng 8-10 triệu đồng/cái/1.000m2; vận hành dễ dàng, thuận tiện, an toàn nên hoàn toàn có thể phổ biến, ứng dụng rộng rãi cho các hộ nuôi tôm trên địa bàn tỉnh”.

Cũng tương tự như trường hợp của anh Chiến, trong “cái khó ló cái khôn”, chị Đặng Thị Tứ, sinh năm 1975, ở thôn 1, xã Quảng Thắng, Hải Hà, đã có giải pháp cải tiến máy đập ngô cá nhân cho năng suất cao và giảm sức lao động. Máy đập ngô cá nhân trước khi được cải tiến hoạt động hoàn toàn do sự tác động của sức người. Nhưng sau khi cải tiến, người lao động chỉ cần nhấn nút và có thể cho nhiều bắp ngô vào cùng một lúc nên năng suất đem lại đạt từ 180-200kg/giờ. Tỷ lệ hạt vỡ của máy đập ngô cải tiến cũng chỉ khoảng 2-3% mà lõi ngô không bị dập, gẫy. Chị Tứ cho biết: “Máy đập ngô cá nhân được cải tiến nhỏ, gọn và dễ vận hành, không cần nhà xưởng... có thể tạo điều kiện cho lao động nông thôn làm thêm tăng thu nhập, phù hợp với điều kiện gia đình nông thôn. Loại máy này cũng cho năng suất tăng gấp 10 lần so với đẩy hạt bằng tay và 6 lần so với máy quay bằng tay. Gia đình tôi đã sản xuất thử ở quy mô nhỏ từ tháng 5-2007 và sản xuất ổn định, đại trà từ tháng 7-2007”.

Không chỉ có những người nuôi tôm như anh Chiến hay những nông dân thuần tuý như chị Tứ mà còn rất nhiều tổ chức, cá nhân khác; trong đó, có cả những người nông dân là dân tộc thiểu số ở vùng miền núi của tỉnh cũng rất sáng tạo và hào hứng với các giải pháp tham gia hội thi. Tiêu biểu như: Anh Làu Sủi Sáng, sinh năm 1985, dân tộc Sán Dìu với giải pháp “Cải tiến máy cắt cỏ thành máy cắt lúa”. Hay như anh Đỗ Xuân Thạo, thôn 5 xã Quảng Long, Hải Hà với giải pháp Máy cạo phoi tre. Hay anh Nguyễn Văn Cảnh, khu Cao Lan, thôn Lục Phủ, xã Bắc Sơn, TP Móng Cái với giải pháp Áp dụng KHKT trong chăn nuôi lợn rừng, giảm tỷ lệ mắc bệnh trên đàn lợn, nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn rừng...  

“Chất xúc tác” của nông thôn mới

Những giải pháp kể trên chỉ là số ít trong 83 giải pháp ở tất cả các lĩnh vực mà Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật nông nghiệp, nông thôn lần thứ I của tỉnh nhận được. Trong số giải pháp ấy đã có 43 giải pháp của 89 tác giả được trao giải; trong đó, 59 tác giả nam và 40 tác giả là nữ. Các nhà khoa học tham gia hội thi đạt giải có 16 người, 10 người nằm trong cơ quan quản lý nhà nước, 15 người là nông dân thuần tuý, 13 doanh nghiệp và 1 người nằm trong độ tuổi Đoàn thanh niên. Theo ông Đinh Sỹ Nguyên, Trưởng phòng Quản lý, sở hữu trí tuệ (Sở KH&CN), với một Hội thi lần đầu tiên được tổ chức, lại là Hội thi dành riêng cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, hẹp hơn rất nhiều và được tổ chức sau Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ III, thì kết quả ấy là rất đáng mừng, đáng khích lệ. Đáng nói là Hội thi này đã tạo ra chất xúc tác rất lớn, tác động tích cực đến phong trào ứng dụng KH-CN trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn của tỉnh, góp phần rút ngắn chặng đường đến đích nông thôn mới của nhiều địa phương trong tỉnh. Điển hình một số địa phương còn khó khăn, ít có điều kiện tiếp cận với KH-CN như: Móng Cái, Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà, Quảng Yên, Đông Triều, Uông Bí, Hoành Bồ đều có giải pháp tham gia Hội thi. Trong đó, có những giải pháp của những người là nông dân thuần tuý; thậm chí là người dân tộc thiểu số... được hình thành để giải quyết và tháo gỡ những khó khăn trong quá trình phát triển sản xuất của chính họ.  

Để tạo sức lan toả cho Hội thi, Sở KH&CN - cơ quan thường trực Hội thi đã in 2.000 bộ tài liệu tuyên truyền gửi cho các ngành hữu quan như Hội Nông dân, Sở NN&PTNT, Liên hiệp các Hội Khoa học kỹ thuật (KHKT), các địa phương, các trường trung học chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học trên địa bàn và Hà Nội để tổ chức vận động, tuyên truyền về Hội thi. Đồng thời, Sở KH&CN cũng phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh, Báo Quảng Ninh tuyên truyền về Hội thi. Trên cơ sở đó, các sở, ngành, tổ chức đoàn thể đã có văn bản hướng dẫn, vận động các hội viên tham gia Hội thi. Đặc biệt, sau khi Hội thi được phát động, Sở KH&CN, Liên hiệp các Hội KHKT tỉnh còn thành lập đoàn liên ngành đi tuyên truyền, vận động 14 địa phương trong tỉnh; Sở NN&PTNT tổ chức tuyên truyền, vận động, trực tiếp hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, giải pháp tham dự Hội thi tại 11 đơn vị trong ngành...

Đúng như tên gọi của nó, Hội thi đã lựa chọn được những giải pháp xứng đáng, có tính sáng tạo và có ý nghĩa lớn trong phục vụ cho sản xuất, phát triển nông nghiệp, nông thôn để trao giải. Đồng chí Đặng Huy Hậu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban tổ chức Hội thi cho biết: “Sau Hội thi, các giải pháp đoạt giải sẽ được triển khai để áp dụng rộng rãi. Hiện nay, tỉnh đã giao cho Sở KH&CN phối hợp cùng Sở NN&PTNT, Liên minh HTX ngoài quốc doanh xây dựng kế hoạch để tham mưu cho UBND tỉnh”. Điều này càng khẳng định thêm ý nghĩa và sự tác động to lớn của Hội thi với chương trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh hiện nay.

Cẩm Nang