Cho đến nay các diện tích gieo cấy vụ chiêm xuân trên địa bàn tỉnh đã cơ bản được hoàn tất, bà con nông dân đang tập trung chăm bón cho cây trồng phát triển. Tuy nhiên, đây cũng là khoảng thời gian thời tiết có nhiều diễn biến phức tạp như nắng nóng kéo dài, tố lốc, mưa lớn... các đối tượng sâu bệnh phát sinh, gây hại cho cây trồng làm ảnh hưởng đến mùa vụ.
Tình hình thời tiết, sâu bệnh phức tạp
Đến nay các địa phương trong toàn tỉnh đã hoàn thành gieo trồng được 34.990ha cây các loại, trong đó lúa xuân 17.194ha; ngô 4.678,1ha; lạc 2.020ha; các cây trồng khác như khoai lang, sắn, rau xanh... đang được nông dân tiếp tục gieo trồng. Diện tích gieo thẳng lúa xuân muộn được nông dân các địa phương tiếp tục mở rộng, đạt hơn 5.700ha, chiếm khoảng 31% diện tích lúa xuân. Ngay trong những tháng đầu mùa hè, thời tiết đã có những diễn biến bất lợi, gây ảnh hưởng đến điều kiện sản xuất của bà con. Những ngày nắng nóng kéo dài, nhiệt độ có nơi lên tới gần 40oC, ảnh hưởng không nhỏ đến diện tích cây trồng mới gieo cấy. Bên cạnh đó một số hiện tượng thiên tai bất ngờ, điển hình như trận mưa đá kết hợp gió lốc xảy ra tại TP Hạ Long và huyện Hoành Bồ vừa qua đã làm hơn 270ha lúa, rau màu bị dập nát; 43ha rừng bị đổ; làm sập 3 khung nhà lưới trồng hoa, gây thiệt hại hàng tỷ đồng và ảnh hưởng lớn đến tình hình sản xuất của bà con. Nhìn những thiệt hại còn để lại từ trận mưa đá, chị Nguyễn Thị Hoa, thôn 3, xã Quảng La (Hoành Bồ) cho biết: “Nhà tôi có 4 sào dưa hấu, trồng từ đầu năm, chỉ chờ có dăm bữa nửa tháng nữa là cho thu hoạch. Vậy mà sau vài phút mưa đá là hỏng hết, vụ này tất cả các gia đình trồng dưa trong thôn đều bị mất trắng chưa kể các cây rau màu khác cũng bị thiệt hại nặng nề”.
Không chỉ ảnh hưởng từ các diễn biến bất thường của thời tiết, thời điểm này còn là lúc sâu bệnh trên các cây trồng phát triển nở rộ, gây hại cho mùa màng. Hiện nay trên các diện tích gieo trồng vụ chiêm xuân tại các địa phương trong tỉnh, đã xuất hiện một số đối tượng sâu bệnh gây hại. Trên cây lúa xuất hiện bệnh đạo ôn, nghẹt rễ, vàng lá, rầy nâu, sâu cuốn lá nhỏ, ốc biêu vàng, sâu đục thân 2 chấm, ròi đục nõn, chuột... Đặc biệt đây là thời gian thuận lợi cho dịch rầy nâu bùng phát trên diện rộng hại nặng lúa xuân giai đoạn trỗ. Rầy nâu là đối tượng sâu hại chủ yếu trên lúa, rầy nâu có thể gây thành dịch trên diện rộng hại lúa giai đoạn từ trổ bông đến chín đỏ đuôi. Rầy cám và rầy trưởng thành cánh dài hoặc cánh ngắn đều chích hút nhựa cây lúa gây ra hiện tượng cháy rầy khi mật số cao, cả ruộng lúa bị khô héo, màu trắng tái hoặc trắng, gặp mưa lúa bị hại có thể bị thối nhũn, năng suất có thể bị giảm tới 50% hoặc mất trắng. Nếu không tích cực phòng trừ một cách quyết liệt và đồng bộ thì ảnh hưởng rất lớn đến năng suất mùa vụ.
Đối với các loại cây trồng cạn cũng xuất hiện các sâu bệnh hại như: Sâu sám, sâu cắn nõn, bệnh đốm lá, bệnh giả sương mai, rệt sáp, bọ nhảy, nhện, bọ xít... ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và chất lượng cây trồng. Đáng chú ý như bệnh bạc lá và đốm sọc vi khuẩn hại mạnh từ cuối tháng 4 đến cuối vụ, nhất là sau những trận mưa dông, hại nặng trên trà chính vụ và trà muộn, những ruộng bón nhiều đạm, bón đạm muộn có thể gây khô cháy toàn bộ lá, tỷ lệ hạt lép lửng cao, bệnh xuất hiện chủ yếu trên các giống lúa lai, khang dân. Thời gian này cũng là thời điểm ốc biêu vàng có nguy cơ tăng nhanh, lại đúng vào giai đoạn lúa đẻ nhánh, nên khả năng gây hại rất lớn.
Chủ động bảo vệ mùa màng
Để bảo vệ mùa màng, chính quyền các địa phương và bà con cần tăng cường các biện pháp dự thính, dự báo, chuẩn bị nhân lực và vật lực chủ động, sẵn sàng ứng phó với các trường hợp thiên tai để giảm thấp nhất mức độ thiệt hại. Bên cạnh đó bà con nông dân cũng cần chủ động những biện pháp phát hiện và phòng trừ kịp thời các đối tượng dịch hại: Thường xuyên thăm đồng, tranh thủ thời tiết thuận lợi để tập trung chăm bón, tạo điều kiện cho cây trồng sinh trưởng phát triển tốt, khi phát hiện các đối tượng dịch hại thì tiến hành phòng trừ bằng các loại thuốc hoá học. Các địa phương tiếp tục tăng cường các biện pháp chăm sóc lúa đúng quy trình kỹ thuật, cần bón phân đầy đủ và cân đối để tăng cường khả năng chống chịu cho cây. Với các đối tượng dịch hại trên cây lúa cần tập trung chỉ đạo các biện pháp phòng trừ và chăm sóc đặc biệt riêng. Bên cạnh đó, chi cục và trạm bảo vệ thực vật cần thường xuyên tổ chức thăm đồng để nắm bắt tình hình sinh trưởng trên cây trồng, cơ cấu các giống lúa, các ổ dịch sâu bệnh cũ và diễn biến thời tiết khí hậu thời gian tới để hướng dẫn bà con các biện pháp phòng trừ các loại sâu bệnh hại cây trồng vụ chiêm xuân.
Nguyễn Thanh Tùng
