Vào dịp trước và sau Tết Nguyên đán, nhu cầu sử dụng tiền mệnh giá thấp (tiền lẻ) của người dân tăng cao. Trong đó, chỉ có một lượng nhỏ được sử dụng làm phương tiện thanh toán, giao dịch, còn lại phần lớn phục vụ cho nhu cầu tín ngưỡng của người dân. Chính vì thế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các ban, ngành đã ban hành nhiều văn bản, cũng như siết chặt việc quản lý sử dụng, lưu hành tiền mệnh giá thấp.
Những ngày đầu năm, người dân đã quen với việc đến các khu văn hoá tâm linh, tín ngưỡng để cầu bình an, mong muốn một năm thuận hoà. Tuy vậy, không ít người vẫn giữ thói quen đặt tiền lẻ tại các bàn thờ, gài tiền vào tượng hoặc ném tiền xuống giếng... Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn có mặt tại lễ tất niên của chùa Long Tiên (TP Hạ Long), chúng tôi dễ dàng gặp nhiều người dân đặt tiền lẻ tại các ban thờ, mỗi người đều cầm một xấp tiền lẻ có mệnh giá từ 1.000-2.000 đồng, vừa cầm tiền vừa khấn bái. Bác Nguyễn Thị Tuyết (khu 2, phường Hồng Hải, TP Hạ Long) chia sẻ: “Thực ra đi lễ mà không đặt tiền tôi cảm thấy hơi... “thiếu”. Chút ít tiền coi như lòng thành, mong một năm mới may mắn, gia đình bình an thôi. Năm nào tôi cũng đổi khoảng 300.000 đến 500.000 đồng để đi lễ chùa dịp đầu năm mới”.
Dường như người dân vẫn chưa ý thức được việc đặt tiền lẻ tại các khu di tích văn hoá, tín ngưỡng không chỉ tạo nên hình ảnh phản cảm mà còn vô tình tiếp tay cho các dịch vụ đổi tiền lẻ để hưởng chênh lệch, nhằm trục lợi gây tiêu cực. Bên cạnh đó, hành động này còn ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm của di tích, làm sai lệch giá trị bản sắc văn hoá trong đời sống tín ngưỡng cũng như mất an ninh trật tự khu vực đền, chùa, lễ hội. Nhất là, trong điều kiện khó khăn như hiện nay, việc sử dụng tiền mệnh giá thấp trong hoạt động tín ngưỡng, tâm linh đã gây lãng phí lớn cho xã hội. Bởi lẽ, chi phí in ra một đồng tiền mệnh giá nhỏ thường cao hơn so với mệnh giá của chính đồng tiền đó. Không những thế, công tác kiểm đếm, phân loại, vận chuyển, bảo quản các loại tiền này cũng rất tốn kém cả về chi phí và nhân lực.
Để khắc phục tình trạng này, các đơn vị quản lý khu di tích cũng đã có hướng dẫn, nhắc nhở người dân, du khách về việc sử dụng tiền lẻ trong hoạt động văn hoá, tín ngưỡng. Ông Nguyễn Nam Hải, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích lịch sử văn hoá chùa Long Tiên, cho biết: “Thực chất việc nghiêm cấm người dân không sử dụng tiền lẻ trong khi đi lễ là rất khó. Tuy vậy, chúng tôi vẫn tích cực tuyên truyền đến người dân hạn chế tối đa việc sử dụng tiền lẻ, nhắc nhở không nhét tiền hoặc đặt vào các bức tượng, cũng như bố trí khay đựng tiền để tránh mất mỹ quan. Đồng thời, ban quản lý đã phối hợp với tổ trật tự dân phố tuyên truyền, nhắc nhở các hộ kinh doanh trong và xung quanh khu vực đền chùa không đổi tiền lẻ, nhất là vào dịp lễ, tết.
Về phía NHNN tỉnh, ông Phạm Như Huy, Phó Giám đốc, cho biết: Mục tiêu cao nhất của NHNN là cung ứng, điều hoà đủ tiền mặt số lượng, cơ cấu mệnh giá cho nền kinh tế, nhất là dịp cao điểm gần Tết Nguyên đán. Ngân hàng sẽ chủ động theo dõi sát diễn biến tình hình tiền mặt để tổ chức cung ứng tiền mặt linh hoạt, hợp lý, đáp ứng nhu cầu của người dân. Tuy vậy, từ tháng 11, NHNN sẽ không đưa ra lưu thông tiền mới in mệnh giá từ 5.000 đồng trở xuống chỉ chi các loại tiền đã qua lưu thông để đáp ứng nhu cầu thanh toán của người dân cũng như hạn chế việc sử dụng không hợp lý loại tiền này. Bên cạnh đó, chủ động phối hợp với Sở Văn hoá - Thể thao, các cơ quan thông tin truyền thông tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân hạn chế sử dụng tiền mệnh giá nhỏ vào mục đích tâm linh, tín ngưỡng. Đồng thời, cùng với các cơ quan chức năng kiểm tra và xử lý các trường hợp kinh doanh việc đổi tiền mặt hưởng chênh lệch tại các khu vực lễ hội, chùa, đền hoặc kinh doanh trên mạng.
Hoàng Quỳnh
