Nhằm tăng cường đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường tại địa phương từ năm 2008, Quảng Ninh đã dành tối thiểu 1% dự toán chi thường xuyên ngân sách cho sự nghiệp môi trường của tỉnh. Theo đó, kinh phí sự nghiệp môi trường hàng năm được phân bố với nguyên tắc đảm bảo đúng theo quy định phục vụ cho công tác bảo vệ môi trường của tỉnh.
Hiện nay, ở cấp tỉnh, ngân sách sự nghiệp môi trường được chi cho hoạt động của hệ thống quan trắc và phân tích môi trường. Trong năm 2011, đã hỗ trợ kinh phí thực hiện quan trắc định kỳ chất lượng môi trường phục vụ lập báo cáo hiện trạng môi trường hàng năm; hỗ trợ kinh phí xây dựng kế hoạch hành động đa dạng sinh học tỉnh Quảng Ninh năm 2020. Ngoài ra, trình UBND tỉnh xin chủ trương lập Quy hoạch BVMT TP Móng Cái, huyện Đông Triều và Tiên Yên đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030; xin chủ trương đầu tư dự án Quan trắc tự động môi trường nước thải, khí thải tại các nhà máy xi măng, nhiệt điện và dự án xây dựng 2 nhà máy xử lý rác thải trên địa bàn TP Hạ Long.
Năm 2012, dự toán chi ngân sách cho sự nghiệp môi trường là 300 tỷ đồng thực hiện các dự án như: Đầu tư trang thiết bị tăng cường năng lực quản lý môi trường; điều tra ô nhiễm môi trường do hoá chất bảo vệ thực vật tồn lưu trên địa bàn tỉnh; đầu tư trạm quan trắc tự động để kiểm soát ô nhiễm khí thải và nước thải... Ngoài ra, ngân sách sự nghiệp môi trường cũng được sử dụng chi duy trì và hoạt động hệ thống cơ sở dữ liệu môi trường; chi hoạt động nghiệp vụ thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường; chi công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ về BVMT cấp tỉnh.
Ở cấp huyện, đã hỗ trợ kinh phí mua sắm thùng rác, xe vận chuyển, thu gom xử lý chất thải; hỗ trợ xử lý các điểm ô nhiễm môi trường; xây dựng khu xử lý tập trung góp phần cải thiện môi trường ở khu dân cư.
Bên cạnh việc sử dụng nguồn vốn từ chi ngân sách địa phương cho sự nghiệp môi trường, tỉnh cũng dành nhiều tỷ đồng nguồn phí bảo vệ môi trường từ hoạt động khai thác khoáng sản để đầu tư các công trình bảo vệ môi trường. Nguồn thu phí BVMT đối với hoạt động khoáng sản được bố trí để sử dụng vào việc phòng ngừa, hạn chế các tác động tiêu cực đối với môi trường và dân sinh tại các địa phương có hoạt động khai thác khoáng sản. Trong hai năm 2010-2011, các địa phương Cẩm Phả, Hạ Long, Hoành Bồ, Uông Bí, Đông Triều đã chi trên 500 tỷ đồng cho các công trình nạo vét, xây kè và các công trình cải tạo môi trường sống tại các khu dân cư. Cùng với đó, những công trình được đầu tư từ nguồn kinh phí BVMT đối với hoạt động khai thác khoáng sản như: Cải tạo, nạo vét suối Khe Dè, nâng cấp đường ra cảng Vũng Đục (Cẩm Phả); nạo vét xây kè chống xói lở dòng sông Sinh (Uông Bí); xây dựng hồ Khe Cá (Hạ Long) đã phát huy hiệu quả thiết thực tạo cảnh quan môi trường khang trang, sạch sẽ tại các khu dân cư. Không chỉ ưu tiên phân bổ kinh phí sự nghiệp môi trường hàng năm đúng theo quy định, tỉnh còn quan tâm chỉ đạo công tác kiểm tra, giám sát tình hình triển khai thực hiện lĩnh vực bảo vệ môi trường; việc quản lý và sử dụng kinh phí làm cơ sở đánh giá hiệu quả ngân sách sự nghiệp môi trường của tỉnh. Theo đánh giá của Ban Kinh tế ngân sách HĐND tỉnh thì kinh phí sự nghiệp môi trường trong các năm qua được sử dụng đúng quy định, đáp ứng kịp thời các yêu cầu về BVMT của tỉnh, bước đầu mang lại một số kết quả thiết thực. Cụ thể là tình trạng ô nhiễm môi trường từng bước được cải thiện, ý thức người dân về bảo vệ môi trường ngày càng được nâng cao; công tác ngăn ngừa, kiểm soát ô nhiễm được tăng cường, chủ động kiểm soát chặt chẽ hơn.
Tuy nhiên, dù đã bỏ ra khá nhiều tiền cho công tác tuyên truyền, nhưng ý thức người dân trong vấn đề bảo vệ môi trường vẫn còn thấp. Tình trạng người dân vứt rác bừa bãi không đúng nơi quy định gây ô nhiễm môi trường vẫn còn xảy ra ở nhiều nơi. Các điểm tập kết, trung chuyển rác được quy hoạch chưa hợp lý nên việc thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn chưa phát huy hiệu quả. Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý các dự án sử dụng ngân sách sự nghiệp môi trường theo đánh giá của Sở Tài nguyên và Môi trường các địa phương phải có kế hoạch vốn cụ thể, đồng thời phải đề ra lộ trình xử lý. Đặc biệt, phải thay đổi quan điểm đầu tư nguồn lực cho môi trường. Có vậy mới giải quyết được bài toán môi trường, tạo đà phát triển bền vững
Hiểu Trân
