Nhiều người phụ nữ đã dành tuổi thanh xuân và cả cuộc đời để chăm sóc chồng là thương binh và con là nạn nhân chất độc da cam do ảnh hưởng từ bố. Dẫu chiến tranh đã đi qua từ lâu nhưng họ vẫn thầm lặng gánh chịu những hậu quả của chiến tranh.
Cuộc sống hiện tại của ông Ty Phát Diểng, thương binh hạng 3/4, sống ở thôn Làng Mô, xã Đồn Đạc, huyện Ba Chẽ không phải lo nghĩ nhiều về kinh tế. Hai vợ chồng ông hiện đã có ngôi nhà khang trang, có một phần hỗ trợ của huyện Ba Chẽ với những người có công với đất nước. Các con ông đều đã trưởng thành, người thì làm Phó Hiệu trưởng Trường THPT thị trấn Ba Chẽ, người thì làm bác sĩ ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh và Bệnh viện Bảo vệ sức khỏe tâm thần tỉnh.
Với ông Diểng, thành quả mà ông có được ngày hôm nay, công lao nhiều ở người vợ là bà Đoàn Thị Nấng đã 75 tuổi. Tuổi thanh xuân của ông Diểng cũng là khi đất nước đang chiến tranh, ông đã hăng hái lên đường làm nghĩa vụ quân sự. Khi trở về quê hương, ông Diểng là thương binh, trên mình mang nhiều vết thương, cho đến nay trong người ông vẫn còn những mảnh đạn từ thời chiến tranh chưa lấy ra được.
Xã Đồn Đạc nơi vợ chồng ông Diểng sinh sống, đã hoàn thành việc xây dựng nông thôn mới và ra khỏi diện đặc biệt khó khăn năm 2020. Trong thời kỳ khó khăn mấy chục năm trước, có nhiều năm gia đình ông Diểng sống trong nhà tranh tre giống như nhiều gia đình khác trong thôn, xã. Khi ấy, ông thầm cảm ơn người vợ tần tảo của mình, chịu thương chịu khó việc ruộng đồng, chăn nuôi đàn lợn để đưa cả gia đình vượt khó vươn lên.
Bây giờ, cuộc sống kinh tế khá hơn thì ông bà đã cao tuổi, các con đều lớn và ra ở riêng thì bà Nấng vợ ông lại tiếp tục một mình chăm ông hàng ngày. Thời gian gần đây, bà bị tai biến mạch máu não, may nhờ có sự chăm sóc tận tình của các con mà bà mau khỏi, nhưng khi khỏe mạnh bà lại chăm ông, vì những vết thương cũ của ông khi tuổi già thường hay tái phát, gây đau đớn.
Bà Nguyễn Thị Thiều ở khu 7, phường Nam Hòa, TX Quảng Yên, đã suốt mấy chục năm chưa có một ngày ngủ ngon giấc vì chăm sóc các con bị nhiễm chất độc da cam. Năm nay bà Thiều đã 70 tuổi, những năm chiến tranh chống Mỹ, bà là thanh niên xung phong với công việc san lấp hố bom, mở đường cho những đoàn xe vào chiến trường. Cũng những năm tháng ở nơi chiến trường ác liệt đó, bà bị nhiễm chất độc da cam.
Trở về hậu phương, bà Thiều lấy chồng cũng là bộ đội xuất ngũ. Cuộc đời làm vợ, làm mẹ của bà Thiều trải qua nhiều hành trình gian nan, mang thai 2 lần nhưng không sinh hạ được. Thế rồi bà Thiều sinh cô con gái đầu lòng là Lê Thị Thúy, ngay từ khi mới chào đời đã có biểu hiện của người không bình thường. Chị Thúy còn có 2 người em nữa cũng bị nhiễm chất độc da cam, nay một người đã mất, còn một người nữa cũng tạm thời lo được cuộc sống riêng mình.
Chị Thúy, năm nay 43 tuổi, răng đã rụng hết, mắt bị mù, tai điếc. Mắt không nhìn thấy gì nhưng chị Thúy lại hay đi ra đường và nhiều lần bị tai nạn giao thông. Bà Thiều phải bỏ mọi công việc để ở nhà chăm sóc chị, giờ kinh tế gia đình đều trông chờ vào ông Lê Văn Leo, là chồng bà đã hơn 70 tuổi gánh vác.
Bà Thiều bảo: “Suốt nhiều năm, tôi chỉ ngủ được khi con gái đã ngủ, khi con gái thức, tôi cũng phải dậy theo”. Dù con gái đã lớn nhưng bà Thiều vẫn trông nom như trẻ nhỏ, mà còn khổ hơn, vì nếu không để ý, chị Thúy đi xa có khi cách nhà đến vài cây số”.
Bà Ngô Thị Tình, khu phố Hải Sơn 1, phường Cẩm Đông, TP Cẩm Phả năm nay đã 78 tuổi, nhưng vẫn là lao động chính để chăm sóc 3 nạn nhân chất độc da cam trong gia đình. Ông Đặng Vũ Cư, 79 tuổi, chồng bà Tình bị nhiễm chất độc da cam, mất trí nhớ. Khi trò chuyện với tôi, ông chỉ còn nhớ mình tham gia quân ngũ từ năm 1962, nhưng không nhớ trước đây mình ở đơn vị nào và xuất ngũ năm nào. Sau khi xuất ngũ trở về quê nhà, ông Cư còn tham gia công tác phường đến khi về hưu mới phát bệnh. Suốt mấy chục năm, Bà Tình chăm sóc chồng cùng các con, những nỗi lo về tương lai các con trong bà không bao giờ vơi cạn.
Cuộc sống cứ lặng lẽ trôi và ngày càng tốt đẹp hơn, những người có công với đất nước đã được quan tâm hơn, góp phần làm vơi bớt đi nỗi vất vả của những người vợ, người mẹ thương binh, nạn nhân chất độc da cam...
