Nhiều năm trở đây, tại các huyện miền Đông của tỉnh tình trạng lao động tự do xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc vẫn diễn ra.
Thông thường sau Tết Nguyên đán, hoạt động vượt biên trái phép sang Trung Quốc làm thuê lại diễn ra khá sôi động tại các địa phương tuyến miền Đông của tỉnh, đặc biệt tại các địa phương như: Bình Liêu, Đâm Hà, Hải Hà, Móng Cái hoạt động này còn diễn ra sôi động hơn… Điển hình vụ việc ngày 13-3, Công an TP Móng Cái đã tiến hành kiểm tra hành chính phòng trọ tại khu 2, phường Ka Long của vợ chồng Phạm Thị Bích, SN 1975, hộ khẩu thường trú thôn Cổ Duy, xã Quyết Tiến, huyện Tiên Lãng, TP Hải Phòng và Nguyễn Phúc Đông, SN 1976, hộ khẩu thường trú khu Đình, phường Cộng Hòa, TX Quảng Yên, phát hiện trong phòng có 36 người, không có giấy tờ tùy thân. Tại cơ quan điều tra, 2 đối tượng Phạm Thị Bích và Nguyễn Phúc Đông khai nhận: 36 người này đều quê ở Thanh Hóa, thông qua người quen đã tập trung tại nhà trọ của vợ chồng Bích từ rạng sáng 13-3 để nhờ đưa vượt biên sang Trung Quốc.
Vừa qua chúng tôi đến nhà anh Đinh Thanh Tần SN 1993, trú tại thôn Yên Định, xã Đầm Hà, (huyện Đầm Hà), một trong những người đã từng trốn sang Trung Quốc làm thuê nay trở về địa phương với 2 bàn tay trắng, cuộc sống càng khó khăn hơn rất nhiều so với trước khi đi. Anh Tần cho biết: “Tháng 2- 2014, em cùng 60 người nữa vượt biên trái phép sang Trung Quốc, với chi phí môi giới 1.200 tệ/người, nhưng không phải đóng ngay mà trừ vào lương. Người môi giới cho biết lương mỗi tháng 2.000 tệ. Em được đưa đến Chiết Giang, làm ở xưởng sản xuất ổ cắm phích điện. Làm được gần 3 tháng, chưa lĩnh đồng lương nào thì bị Công an địa phương bên đó bắt và bị giam 2 tháng 7 ngày mới được trả về nước. Trở về nhà công việc không có, cuộc sống của em rất khó khăn, em mong muốn được có công việc ổn định hơn trước nhưng không dám nghĩ việc trốn sang Trung Quốc làm thuê bất hợp pháp như trước kia nữa.”
Qua tìm hiểu được biết, để dụ dỗ, lôi kéo người lao động, các đối tượng chủ mưu, cầm đầu luôn tìm cách gặp gỡ, tiếp xúc với những người đang có nhu cầu tìm việc làm, vẽ ra viễn cảnh việc làm ổn định, lương cao, có chỗ ăn nghỉ thuận lợi. Với những trường hợp không có tiền sẽ được các đối tượng bao trọn gói toàn bộ chi phí xuất cảnh, sau đó sẽ khấu trừ vào tiền lương hằng tháng, từ đó để người lao động tin và nghe theo.
Thực tế các vụ việc được phát hiện trong thời gian qua cho thấy, phần lớn lao động trốn sang Trung Quốc làm việc đều là tầng lớp thanh niên, người dân tộc, thậm chí có cả những em đang trong độ tuổi đến trường, trình độ văn hóa thấp, không có tay nghề nên thường phải làm những công việc nặng nhọc, thời gian và cường độ lao động lớn, điều kiện làm việc không bảo đảm, việc trả lương không đúng thỏa thuận hoặc không tương xứng với công sức bỏ ra.
Hoạt động lao động “chui” nơi xứ người như vậy là rất nguy hiểm. Bởi, việc thực hiện các quyền lợi của người lao động như nghỉ ngơi, chữa bệnh, bảo hiểm đều không bảo đảm. Thậm chí không ít trường hợp còn bị chủ sử dụng lao động quỵt tiền, bị một số đối tượng xấu chiếm đoạt tiền, tài sản. Ngoài những rủi ro trên, họ còn đối mặt với nguy cơ trở thành nạn nhân của các đường dây mua bán người, phụ nữ bị ép làm gái bán dâm, bị mua đi bán lại...
Chị Hoàng Thị Hiền (SN 1984, trú tại thôn Tân Phù, xã Tân Lập, huyện Đầm Hà) cùng chồng từng chèo đò, bán hàng ở vùng biên Móng Cái. Tháng 7-2014, nhờ sự môi giới của người quen, hai vợ chồng chị trốn sang Trung Quốc lao động với hy vọng có thể đổi đời. Thế nhưng khi chưa kịp sang đến nơi thì vợ chồng chị Hoàng Thị Hiền bị lực lượng Công an Trung Quốc bắt giữ. Chị Hiền cho biết “ vợ chồng tôi phải trả 5 triệu đồng/người cho người môi giới. Họ nói, sang đó làm ăn mỗi tháng cũng để ra được 10 triệu đồng thế nhưng, vừa sang tới nơi thì bị bắt và giam tới 20 ngày mới được thả về nước. Bây giờ, không dám nghĩ đến cảnh trốn sang Trung Quốc nữa, về nhà vợ chồng cố gắng làm thuê, bán hàng nượng tựa nhau mà sống qua ngày vậy”.
Ảnh: Phương Thúy
Thời gian vừa qua, để ngăn chặn tình trạng trên, Công an tỉnh đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở chỉ đạo các các cấp, các ngành triển khai đồng bộ các biện pháp tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức pháp luật của các tầng lớp nhân dân về quy định của Nhà nước trên lĩnh vực xuất nhập cảnh. Đặc biệt là cảnh báo về hậu quả, tác hại và những rủi ro có thể xảy ra với người lao động khi xuất cảnh trái phép. Công an các địa phương đã rất nỗ lực để thực hiện ngăn chặn hoạt động này. Thiếu tá Bùi Quang Bình, Trưởng Công an huyện Đầm Hà cho biết: “Thời gian vừa qua thực hiện chỉ đạo của Công an tỉnh, Công an huyện Đầm Hà đã tăng cường đấu tranh, ngăn chặn các hoạt động đưa người sang lao động trái phép tại Trung Quốc. Tuy nhiên do nhu cầu việc làm và cuộc sống còn khó khăn nên rất nhiều hộ dân vẫn tìm cách để trốn sang Trung Quốc tìm việc làm, để có thể ngăn chặn triệt để tình trạng này thì cần phải nâng cao nhận thức của người dân, cũng như tạo sinh kế lâu dài cho người dân”.
Nghĩa Hiếu
