Những năm qua, được sự quan tâm của các cấp chính quyền, ban, ngành, đoàn thể của tỉnh trong công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em nên số lượng trẻ em làm trái pháp luật có chiều hướng giảm nhiều về số lượng. Tuy nhiên, hiện tượng trẻ em làm trái pháp luật vẫn là những vấn đề hết sức bức xúc, cần được quan tâm.
Qua phân tích, tìm hiểu nguyên nhân của tình trạng trẻ em làm trái pháp luật, cho thấy: Nguyên nhân từ phía gia đình là cơ bản và quan trọng nhất. Hầu hết trẻ em vào trường giáo dưỡng đều sống trong gia đình không hoàn thiện: Cha mẹ bất hoà, ly hôn, gia đình có người thân vi phạm pháp luật; cha mẹ thiếu quan tâm, không có phương pháp quản lý, giáo dục con cái. Có tới 65% trẻ được hỏi, trả lời do bố mẹ quá nuông chiều; 20% nói rằng cha mẹ hay đánh đập, chửi mắng; 50% thì cho rằng gia đình không biết con cái hay trốn học đi chơi và 30% là gia đình không biết con mình chơi thân với ai, bạn tốt hay xấu? Trong khi đó, dấu hiệu đầu tiên cho thấy trẻ em có thể dẫn đến làm trái pháp luật là chúng hay bỏ học đi chơi bời lêu lổng và ham chơi điện tử, chơi với bạn xấu rủ rê, lôi kéo. Bên cạnh nguyên nhân cơ bản từ gia đình, còn có nguyên nhân về mặt xã hội. Đó là các dịch vụ trò chơi điện tử mới lạ, hấp dẫn; các TNXH gia tăng; sự phối hợp giữa 3 môi trường giáo dục: gia đình, nhà trường và xã hội chưa thật chặt chẽ và chưa được quan tâm đúng mức. Các dịch vụ xã hội lành mạnh, như: Sân chơi cho trẻ em, sân đá bóng... cũng như công tác tuyên truyền, giáo dục về pháp luật và kiến thức xã hội đối với trẻ còn hạn chế. Trẻ em thiếu kiến thức pháp luật, đôi khi hành động không biết đó là vi phạm pháp luật. Nguyên nhân về kinh tế không phải là cơ bản trong vấn đề trẻ em làm trái pháp luật. Vì trong số các trường hợp nghiên cứu thì kinh tế gia đình có mức sống trung bình khá trở lên, có số trẻ em làm trái pháp luật, chiếm tới 93%. Trong khi đó, gia đình nghèo chỉ chiếm 7%.
Như vậy, thấy rõ một điều là yếu tố giáo dục gia đình đóng vai trò quan trọng đối với cuộc đời và nhân cách của trẻ. Cha mẹ thiếu phương pháp quản lý, giáo dục, thiếu sự quan tâm, mải lo làm ăn, phó mặc con cho nhà trường; trẻ lỡ làm điều gì xấu là đánh, mắng... Sống trong môi trường gia đình bố mẹ luôn bất hoà và có bạo lực, đứa trẻ sẽ cảm thấy cô đơn, bất mãn, dễ tìm đến sự an ủi từ bên ngoài. Muốn con cái chăm ngoan, trước hết cha mẹ phải là người gương mẫu, luôn quan tâm đúng mức và có phương pháp quản lý, thống nhất trong giáo dục con. Đặc biệt là đối với trẻ đang tuổi vị thành niên. Vì đây là giai đoạn quan trọng, là bước ngoặt lớn trong cuộc đời trẻ, có nhiều diễn biến phức tạp về tâm lý, về hành vi, khó kiểm soát. Đối với nhà trường, cần tạo mọi điều kiện cho học sinh được học tập trong môi trường thân thiện, cũng như thường xuyên phối hợp với gia đình, thông tin kịp thời cho gia đình những biểu hiện bất thường ở trẻ để cùng có biện pháp quản lý, giáo dục.
Các ban, ngành, đoàn thể, địa phương cần đẩy mạnh sự quan tâm đến trẻ em bằng những việc làm, hành động cụ thể, thiết thực. Cần xây dựng thêm các khu vui chơi, các điểm sinh hoạt văn hoá, giải trí lành mạnh cho trẻ em. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục luật pháp, kiến thức xã hội cho trẻ và gia đình, nhất là những gia đình trẻ. Đẩy mạnh thực hiện phong trào xây dựng khu dân cư văn hoá. Kiểm soát chặt chẽ các dịch vụ văn hoá bằng các biện pháp đồng bộ. Chỉ có như vậy chúng ta mới quản lý, giáo dục tốt con cái, không còn để xảy ra tình trạng trẻ em làm trái pháp luật. Với Hội PN, làm tốt việc quản lý, giáo dục trẻ em còn góp phần thiết thực để các cơ sở hội và mỗi cán bộ, hội viên thực hiện xây dựng gia đình “4 chuẩn mực” và cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch” hiện nay.
Đỗ Minh
