Để tăng cường tiếp cận khoa học công nghệ (KHCN) cho đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), nhiệm kỳ 2020-2025, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai các giải pháp hỗ trợ ứng dụng KHCN vào sản xuất, thành lập các dự án sản xuất có hàm lượng KHCN cao, cũng như thúc đẩy khả năng tiếp cận thông tin, chuyển đổi số và dịch vụ công trực tuyến đến từng người dân. Mục tiêu này ngoài việc đưa KHCN đi sâu vào đời sống còn góp phần nâng cao chất lượng đời sống vật chất, tinh thần cho người dân vùng đồng bào DTTS, từng bước thu hẹp khoảng cách chênh lệch vùng miền trong tỉnh.
Được thực hiện từ tháng 12/2021, nhiệm vụ KHCN “Nghiên cứu phục tráng và phát triển bền vững vùng sản xuất hồi tại tỉnh Quảng Ninh” đã góp phần giúp đồng bào DTTS trên địa bàn xã Hoành Mô gia tăng giá trị kinh tế cho cây trồng chủ lực địa phương, cải thiện thu nhập. Trong thời gian 34 tháng triển khai, nhiệm vụ đã hoàn thành việc điều tra chọn lọc cây trội hồi; nghiên cứu, hoàn thiện quy trình kỹ thuật về nhân giống; thực hiện quy trình kỹ thuật về trồng rừng thâm canh, phục tráng rừng hồi, kỹ thuật chưng cất tinh dầu hồi. Nhiệm vụ cũng đã xây dựng mô hình vườn sưu tập giống cây trội, mô hình trồng thâm canh, phục tráng rừng hồi và chưng cất tinh dầu hồi.
Anh Hoàng Đức Hải, thôn Đồng Cậm, xã Hoành Mô cho biết: Tham gia nhiệm vụ KHCN này, gia đình tôi đã được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, bón phân, tỉa cành… Nhờ đó, diện tích 2ha hồi của gia đình sinh trưởng tốt, ra nhiều chồi non hơn và cho thu hoạch nhiều quả hơn.
Nhiệm vụ KHCN “Bảo tồn nguồn gen nấm chẹo trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” cũng là một dự án mang lại nhiều ý nghĩa đối với bà con đồng bào DTTS thôn Bắc Lù, xã Điền Xá. Được triển khai từ năm 2021 đến tháng 4/2025, nhiệm vụ đã tiến hành điều tra, phân bố và thu thập mẫu nấm chẹo trên địa bàn tỉnh; giám định loài, xác định giá trị dinh dưỡng, các đặc điểm sinh học và sinh thái của nấm chẹo; nghiên cứu kỹ thuật nhân giống và xây dựng quy trình nuôi trồng thể quả trong điều kiện tự nhiên. Đáng chú ý, nhiệm vụ đã xây dựng thành công mô hình thí nghiệm trồng nấm chẹo trên diện tích 1ha tại thôn Bắc Lù, giúp các hộ dân trên địa bàn phát triển mô hình, nâng cao thu nhập.
Ngoài các nhiệm vụ trên, trong 5 năm qua, Sở KH&CN, Sở Dân tộc và Tôn giáo cùng các địa phương cũng đã phối hợp triển khai thực hiện 25 nhiệm vụ KHCN khác liên quan đến sản xuất, chế biến, tiêu thụ, nâng cao năng suất lao động, giá trị gia tăng của các sản phẩm ở vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo trên địa bàn tỉnh… Các nhiệm vụ KHCN được lồng ghép với các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo, xây dựng NTM, thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TU ngày 15/5/2021 của BCH Đảng bộ tỉnh về phát triển bền vững KT-XH gắn với bảo đảm vững chắc QP-AN ở các xã, thôn, bản vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.
Xác định vai trò quan trọng của KHCN, nhiệm kỳ 2020-2025, BCH Đảng bộ tỉnh cũng đã ban hành Nghị quyết 13-NQ/TU ngày 28/4/2023 về phát triển KHCN và đổi mới sáng tạo đến năm 2030. Việc triển khai các nội dung của Nghị quyết cũng đã tiếp tục đưa KHCN đến khu vực đồng bào DTTS, góp phần nâng cao đời sống cho người dân khu vực này. Trong đó, đáng chú ý là việc gia tăng hàm lượng KHCN vào các ngành, lĩnh vực; tăng cường ứng dụng, chuyển giao những công nghệ mới, tiên tiến vào sản xuất, nâng giá trị cho nông sản chủ lực, sản phẩm OCOP.
Năm 2023, Công ty CP Kinh doanh lâm sản Đạp Thanh, xã Kỳ Thượng đã được hỗ trợ 300 triệu đồng từ nguồn khuyến công quốc gia để đầu tư máy sấy thăng hoa nâng cao giá trị sản xuất. Ông Nịnh Văn Trắng, Giám đốc Công ty cho biết: Từ khi đưa vào vận hành máy sấy thăng hoa này đã giúp tối ưu được chi phí nhân công, tăng năng suất sấy và giảm thời gian sấy khô, nhưng vẫn giữ được hình dáng tự nhiên, chất dinh dưỡng sẵn có của hoa và lá của cây trà hoa vàng. Thành phẩm sau khi sấy cũng có độ thẩm mỹ cao hơn, được người tiêu dùng đánh giá tốt. Nhờ đó, các sản phẩm trà hoa vàng của doanh nghiệp nâng cao được giá trị. Hiện sản phẩm Trà hoa vàng Ba Chẽ của chúng tôi đã được xếp hạng OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Đặc biệt, thông qua thực hiện các mục tiêu Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tỉnh Quảng Ninh cũng tập trung phổ biến, nâng cao trình độ số cho người dân vùng DTTS, miền núi, biên giới. Phong trào Bình dân học vụ số được triển khai rộng khắp, với sự vào cuộc tích cực từ các sở, ngành, đơn vị. Tiêu biểu như Đoàn Thanh niên từ tỉnh đến cơ sở đã tổ chức được 175 lớp “Bình dân học vụ số”, 260 hoạt động ra quân phổ cập kỹ năng số bằng nhiều hình thức. Qua đó, phổ biến kỹ năng sử dụng VNeID và định danh điện tử, truy cập Cổng Dịch vụ công quốc gia, thực hiện TTHC trực tuyến, ứng dụng AI, phòng tránh rủi ro khi giao dịch trực tuyến cho trên 10.200 lượt người, chủ yếu là người cao tuổi, trung niên, nhân dân ở địa phương vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo.
Ngoài ra, để hỗ trợ doanh nghiệp, bà con học tập các công nghệ mới, trong nhiệm kỳ 2020-2025, tỉnh chú trọng đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin vùng DTTS. Nhờ đó, đến nay, tỷ lệ vùng phủ sóng thông tin di động trên địa bàn tỉnh đạt 99,8% các khu vực dân cư; hạ tầng internet băng rộng đã được triển khai tại 100% xã, phường trên địa bàn tỉnh. Tỷ lệ hộ gia đình có kết nối cáp quang đạt 92,84%.
Những nỗ lực đưa KHCN đến gần hơn với đồng bào DTTS đã góp phần hiện thực hóa mục tiêu của BCH Đảng bộ tỉnh về đẩy mạnh chuyển giao, ứng dụng tiến bộ KHCN vào từng ngành, lĩnh vực nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh, bền vững, đồng thời, từng bước nâng cao đời sống mọi mặt cho nhân dân, nhất là người dân vùng khó, rút ngắn khoảng cách chênh lệch giữa các vùng, miền trong tỉnh.
