Theo Quyết định số 55/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-12-2013, mức hỗ trợ học nghề đối với người lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp tăng lên 3 triệu đồng/khoá học. Cụ thể, người tham gia các khoá học nghề đến 3 tháng được hỗ trợ tối đa 3 triệu đồng/người/khoá học; đối với người tham gia các khoá học nghề trên 3 tháng, mức hỗ trợ tối đa 600.000 đồng/người/tháng. Mức hỗ trợ cụ thể được tính theo tháng, tuỳ theo từng nghề và thời gian học nghề thực tế. Tuy nhiên, sau gần 5 tháng có hiệu lực, quy định tăng mức hỗ trợ học nghề cho lao động thất nghiệp vẫn chưa thu hút được nhiều học viên tham gia.
Tham gia học nghề người lao động được trang bị các kiến thức về nghề nghiệp, hỗ trợ nâng cao tay nghề, qua đó giúp người lao động sớm tái hoà nhập lại thị trường lao động. Cùng với đó, chính sách hỗ trợ học nghề cho người hưởng trợ cấp thất nghiệp được triển khai từ năm 2010 với mức hỗ trợ 300.000 đồng/tháng (bằng mức chi phí học nghề trình độ sơ cấp). Tuy nhiên, theo thống kê của Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh, trong 3 năm (2010-2012), số người được hưởng trợ cấp thất nghiệp là 3.843 người với tổng số tiền chi trả trợ cấp thất nghiệp trên 22 tỷ đồng nhưng chỉ có 2 người đăng ký học nghề. Năm 2013, toàn tỉnh có 3.618 người đăng ký thất nghiệp nhưng không có trường hợp nào đăng ký học nghề. Trong khi đó, 4 tháng đầu năm nay, toàn tỉnh có 1.241 người hưởng trợ cấp thất nghiệp thì mới có 20 người đăng ký học nghề.
Theo ông Phạm Tiến Dũng, Trưởng Phòng Dạy nghề, Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh: Đào tạo nghề cho lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp nhằm mục đích đáp ứng trình độ tay nghề phù hợp với nhu cầu tuyển dụng lao động của các đơn vị sản xuất kinh doanh và mở rộng cơ hội tìm kiếm việc làm mới cho họ. Các chương trình đào tạo này phù hợp với trình độ, năng lực về đào tạo ngắn hạn cho người lao động. Người lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp được học các lớp đào tạo nghề như: Nấu ăn, phục vụ, nghiệp vụ nhà hàng, tin học, trồng trọt, chăn nuôi… Để tạo điều kiện cho người lao động được tham gia các ngành nghề phù hợp, ngoài các ngành nghề Trung tâm được đào tạo, chúng tôi cũng liên kết với các doanh nghiệp, giới thiệu người lao động thất nghiệp có nhu cầu học nghề tại các trường nghề như: Trường Cao đẳng Nghề mỏ Hồng Cẩm - Vinacomin, Trường Trung cấp nghề Giao thông Cơ điện để dạy các lớp nghề lái xe, cơ khí. Mặc dù được hưởng mức hỗ trợ mới nhưng người lao động vẫn chưa hào hứng, trong 3 tháng đầu năm 2014, Trung tâm mới mở được 2 lớp học về nghiệp vụ nhà hàng và lái xe, thu hút được 24 học viên tham gia.
Đang theo học lớp nghiệp vụ nhà hàng (buồng, bàn, bar) tại Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh, chị Ngô Thị Ngọc, trú tại khu 6, phường Giếng Đáy (TP Hạ Long) chia sẻ: Trước kia tôi làm vận hành khí gas tại Công ty Đóng tàu Hạ Long, do đơn vị cắt giảm lao động nên bị mất việc, nay tôi muốn tìm một công việc ổn định, gần nhà để có điều kiện chăm sóc con cái. Nhận thấy khu vực gia đình tôi đang ở dịch vụ du lịch phát triển mạnh nên cán bộ của Trung tâm đã tư vấn cho tôi tham gia học nghề lớp nghiệp vụ nhà hàng. Sau khi kết thúc khóa học, chúng tôi còn được Trung tâm giới thiệu tìm việc nên tôi cũng an tâm theo học. Theo tôi, điều quan trọng với người lao động thất nghiệp khi tham gia các khoá học nghề là có việc làm ngay sau khi học để ổn định cuộc sống.
Tuy nhiên, hiện nay hầu hết các trường hợp lao động phổ thông khi bị thất nghiệp đều gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống, do vậy thường có tâm lý ngại học nghề mà muốn tìm kiếm công việc để đi làm ngay. Anh Nguyễn Văn Hà, trú tại thôn 6, xã Sông Khoai (TX Quảng Yên) cho biết: Sau khi đăng ký thất nghiệp, tôi cũng được cán bộ của Trung tâm hướng dẫn tham gia các lớp đào tạo nghề để nâng cao tay nghề cũng như tìm công việc mới phù hợp mà xã hội đang cần. Họ cũng thông báo cho tôi về mức được hỗ trợ học nghề, vừa có nghề mới, vừa được hỗ trợ tiền học là điều mà lao động phổ thông như chúng tôi rất mong muốn. Nhưng vì là lao động chính trong gia đình, con còn nhỏ, vợ làm nông nghiệp không có thu nhập nên tôi cần phải tìm công việc khác thay thế ngay để có thu nhập trang trải cuộc sống hàng ngày.
Cùng chung tâm lý với anh Hà, chị Nguyễn Thu Hà, trú tại khu 5, phường Trần Hưng Đạo (TP Hạ Long) khi đến đăng ký thất nghiệp tại Trung tâm mong muốn sớm tìm được việc làm để ổn định cuộc sống. Chị Hà tâm sự: Nhà có 2 con nhỏ lại đang độ tuổi ăn học nên chi phí rất tốn kém. Bây giờ tôi nghỉ việc, một mình chồng là công nhân với đồng lương ít ỏi thì kinh tế gia đình càng eo hẹp hơn. Vì vậy tôi chỉ muốn sớm tìm được công việc phù hợp để đi làm ngay.
Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Văn Viên, Giám đốc Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh cho biết: Trước đây, mức hỗ trợ rất thấp so với chi phí đào tạo nghề nên không thu hút được nhiều học viên tham gia. Có thể thấy trong 4 năm (2010-2013), toàn tỉnh có hàng nghìn người hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng chỉ có 2 trường hợp đăng ký học nghề. Do vậy, quy định nâng mức hỗ trợ học nghề cho lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp là một niềm vui lớn đối với người lao động. Tuy nhiên, xem ra quy định này chưa thu hút được đông đảo học viên tham gia. Thực tế, mức hỗ trợ trên mới chỉ phù hợp với một số nghề như: Chế biến món ăn, trồng trọt, chăn nuôi… So với một số nghề có chi phí cao như lái xe, cơ khí thì còn khá thấp, nên khó thu hút học viên. Theo tôi, cơ quan có thẩm quyền không nên quy định cứng mức hỗ trợ mà nên quy định hỗ trợ theo khung thời gian học, theo nhóm ngành nghề như vậy sẽ hợp lý hơn.
Ông Viên cho biết thêm, để thu hút lao động thất nghiệp tham gia học nghề, thời gian tới, Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người lao động nắm rõ được chính sách bảo hiểm thất nghiệp. Bên cạnh đó, Trung tâm tiếp tục tuyên truyền về nhu cầu sử dụng lao động của các doanh nghiệp trên địa bàn nhằm giúp người lao động có định hướng đúng, theo học nghề có khả năng xin việc làm cao, sớm quay lại thị trường lao động.
Thanh Hoa
